ประวัติวัดรัตนคูหา (ถ้ำผาแซง)

             ต่อมาที่วัดถ้ำผาแซง มีผู้คนพวกนักแสวงหาของเก่ามาแอบขโมยไป บ้างก็เป็นบ้า บ้างก็เจ็บไข้ได้ป่วย (พอเอามาคืนแล้วก็หาย)บ้างก็ถึงความตายด้วยอาการแปลกๆ บ้างก็ลอยบก และในสมัยก่อนพอถึงวันพระมีผู้คนเห็นแสงประหลาด มีดวงไฟหรือลูกแก้วปรากฏเสมอ และได้ยินเสียงประหลาดมีเสียงฆ้องเสียงสวดมนต์มาจนถึงปัจจุบัน คนเก่าแก่เล่าว่า ได้ฝังฆ้องทองคำไว้ที่หน้าถ้ำ  แล้วปลูกลูกต้นตะเคียนใส่ (ปัจจุบันต้นตะเคียนหน้าถ้ำได้โตมากแล้ว) ของส่วนหนึ่งได้ถูกชาวบ้านนำไปฝังเก็บไว้ในถ้ำบางแห่งภายในบริเวณวัด แล้วนำหินมาปิดไว้เพื่อป้องกันขโมย และมีหลวงพ่อคำตันที่ถูกพระภูมิเจ้าที่เก็บรักษาเอาไว้ (พระพุทธรูปทองคำ)

             มีพระมหาเถระรูปหนึ่งบอกว่า ถ้ำผาแซงแห่งนี้เป็นเมืองพระญานาค มีถ้ำหลายแห่งที่เขาปิดซ่อนสมบัติเอาไว้และมีที่เชื่อมต่อสัญจรไปมาของพวกพระญานาคนาค สายหนึ่งไปทะลุรูพระญานาคที่วัดพระพุทธบาทบัวบก อ.ผือ จ.อุดรธานี สายหนึ่งไปทะลุวัดถ้ำผาแม่นางม่อน อ.น้ำโสม สายหนึ่งไปที่แม่น้ำโขง จ.หนองคาย และอีกหลายที่ ครั้งหนึ่งมีคนเล่าว่า มีสามเณรองค์หนึ่งเข้าไปในถ้ำ แล้วได้พบสามเณรอีกรูปภายในถ้ำ แล้วสามเณรนั้นได้พาชมถ้ำ โดยใช้เชือกผูกติดกัน แล้วเดินไป เณรองค์นั้นสั่งว่าถ้าถึงที่ข้ามก็ให้ข้าม ถ้าถึงที่ลอดก็ให้ลอด แล้วเณรองค์นั้นก็พาไปดูสมบัติ และสถานที่ต่างๆ เดินไปจนทะแม่ลุน้ำโขง สามเณรก็ขึ้นจากน้ำโขงแล้วไปติดตาข่ายดักปลาของชาวบ้าน และชาวบ้านก็ได้ช่วยออกมาจากตาข่าย

              พอถึงหน้าเข้าพรรษา บริเวณหน้าถ้ำน้ำจะท่วม ท่านบอกว่าเพราะสายน้ำเชื่อมต่อแม่น้ำโขง (ชึ่งระยะห่างประมาณ ๕๐ กิโลเมตร) สมัยที่ขุดสระหน้าถ้ำพบรูน้ำขนาดใหญ่หลายรู ขนาดก้วางเป็น ๑ เมตรก็มี ปัจจุบันรูน้ำดินได้ไหลอุดตันหมดแล้ว บางครั้งชาวบ้านมาเลี้ยงวัว ควาย หรือมาหากิน ก็จะเห็นงูใหญ่เสมอ ก่อนออกพรรษาในปีหนึ่งชาวบ้านที่มารักษาศิลหลายคนได้บอกว่าเห็นพระญานาค บริเวณหน้าถ้ำ น้ำบริเวณนั้นจะมีสีออกแดงๆทั้งที่อื่นจะออกขุ่นนิดๆ ในถ้ำยังสามารถเดินเข้าถ้ำล่างแล้วทะลุบนยอดภูเขาได้ ตรงกลางเขามีถ้ำขนาดใหญ่ สมัยก่อนสถานที่แถวนั้นเป็นบ่อทองคำ ต่อมาชาวบ้านพากันถมเอาไว้เพราะกลัวคนจะตกลงไป แต่ก่อนถ้าใครไล่ล่าสัตว์ป่า พวกเก้ง กวาง หมูป่าเข้ามาบริเวณถ้ำผาแซงก็จะหายไปเฉยๆ ท่านว่ามีเครือเขาหลงเยอะ เวลานั้นชาวบ้านถือกันว่า ถ้าถึงวันพระไม่ให้นำฟืนเข้าบ้านหรือตำข้าวในวันพระ ถ้าใครไม่ทำตามจารีตก็จะป่วยหรือตาย หรือว่าตกกลางคืนจะได้ยินเหมือนเสียงม้าวิ่งรอบหมู่บ้าน พอถึงเวลาเช้าไปดูเป็นรอยเสือโคร่งใหญ่

นายสมภาร มูลโต    ผู้เรียบเรียง
 

ชะง่อนหิน

หน้าผาสูงชันทมึน

พระแกวมรกตจำลองภายในถ้ำ

เส้นทางภายในถ้ำ

ลึกลับ

จิตกรรมธรรมชาติ

ดุจผ้าม่าน

ลานหญ้าหน้าปากถ้ำ

จากปากถ้ำบนผา

อีกมุมหนึ่ง

มุมมองจากปากผาถ้ำ

มองมายังด้านล่าง

ปากทางเข้า

บางตอนต้องปีนบันไดไม้ไผ่

ธรรมชาติบรรจงสร้างไว้อย่างงดงาม

เหมือนช้างยืนตระหง่านอยู่เบื้องหน้า