 |
||
|
Kyõ thuaät Perfect Binding Phöông phaùp Book-On-Demand Lieân laïc: P.O. BOX 58, South Bound Brook NJ. 08880 - USA ÑT: (908) 769-1718 E-mail: [email protected] Noái keát:  |
 Buøi Nghi Trang vieát
veà
Nhöõng Chuyeán Du Hoang tìm veà Quaù Khöù Toâi vieát veà thô vôùi caùi taâm voán coù, vôùi caùi trí ñôøi cho trong taâm traïng cuûa keû bò löu ñaày. Quaù trình töï huûy baûn ngaõ cuûa keû vong thaân ñeå hoaøn thieän con-ngöôøi-chaân- thieän-myõ cuûa ngöôøi laøm thô trong toâi luoân bò chi phoái bôûi cuoäc soáng voâ thöôøng. Toâi laïc vaøo coõi tranh chaáp, baûo veä taâm thöùc vaø nhöõng vaät theå taïm bôï maø toâi nghó laø vónh vieãn cuûa rieâng toâi. Luùc aáy, toâi cuõng nhö anh, tìm veà vôùi Toå aám, duø thöïc hay mô... Nuùi boãng nhieân hieän ñeán thaät gaànVôùi queâ nhaø, chuyeán trôû veà cuûa ngöôøi con töï löu ñaày mình tôùi phöông xa laø cuoäc haønh trình veà quaù khöù. Ba khoå thô treân mang taâm traïng cuûa ngöôøi con vöøa chaïm tôùi ñaát queâ trong ngöõ ñieäu keå khi thò giaùc chaïm vaøo hieän thöïc gôïi neân aån duï gaàn guõi vaø thieâng lieâng nhaát trong ñôøi soáng tình caûm cuûa ngöôøi con. AÅn duï gaàn guõi vaø thieâng lieâng aáy ñaõ sôùm hình thaønh moät nguyeân taéc ñaïo ñöùc gaàn nhö baát bieán trong phaû heä, trong gien ( geâne ) di truyeàn: Chim coù toå ngöôøi coù toâng! Coù leõ ba khoå thô treân chæ mang yù nghóa luaân lyù, moät vaøi hình aûnh ñeïp, kyø dö laø nhöõng caâu thô keå, laäp laïi chaân lyù vaän ñoäng töï nhieân cuûa vaïn vaät. Thò giaùc, xuùc giaùc, thính giaùc khi tieáp caän nhöõng hình aûnh cuûa queâ xöa ñaõ ñöôïc thaàn kinh caûm truyeàn leân naõo boä taïo neân nhöõng caûm xuùc ban ñaàu. Caûm xuùc caøng daâng cao khi anh ñaët chaân leân khoaûng saân nhaø ngaøy xöa coøn beù ñeå xuaát hieän nhöõng doøng tho vieát töï ñaùy loøng: Chaát ngaát treân mi moät taám loøngTình caûm daâng traøn leân khoùe maét, kyù öùc ngaøy xöa hieän veà ñaày khoaûng saân. Nhöõng töù thô ñeïp aáy môû ñaàu cho nhöõng chuyeán du hoang tìm veà quaù khöù. Vaø dó nhieân, sau phuùt baâng khuaâng ngaäm nguøi tröôùc caûnh cuõ, anh quay veà vôùi baèng höõu keå chuyeän vui buoàn beân cheùn röôïu, ngaâm thô. Thô ñöôïc in naêm 1988, nhöng anh laïi soáng vôùi nhöõng hình aûnh cuûa nhöõng kieám khaùch giang hoà cuûa thôøi Luïc Vaân Tieân. Nhöõng “ giaày rôm, quaùn nhoû ñeøn xieâu, röôïu trung nieân, sôn daõ chaäp chuøng...” ñaõ ñaùnh baït giaøy da, ñeøn ñieän....Neáu ngöôøi ñoïc thô anh ñöôïc sinh ra va tröôûng thaønh vaøo nöûa cuoái theá kyû XX, töøng quen maét vôùi nhöõng daõy nhaø xaây, ñeøn ñieän thì hoï chaúng theå naøo caûm nhaän ñöôïc nhöõng hình aûnh thaân thöông cuûa moät thôøi vaø dó nhieân seõ dò öùng vôùi ngoân ngöõ thô cuûa anh, seõ caûm nhaän raèng ñoù chæ laø nhöõng ngoân töø saùo roãng khi ñoïc Giaøy rôm gaùc laïi böôùc giang hoàPhong caùch soáng cuûa ngöôøi mieàn Nam thôøi khaån hoang laäp aáp vaãn hieän höõu trong nhöõng caâu thô cuûa anh, ñaõ trôû thaønh moät neáp soáng phoùng khoaùng vaø giaûn dò sau phuùt giaây baïn beø gaëp gôõ. Baây giôø, moãi laàn gaëp nhau, anh em vaãn giöõ phong caùch tieáp ñaõi aáy duø ñaõ coù röôïu taây, bia 33 thay theá röôïu “ trung nieân “. Cuøng hít thôû men röôïu noàng, cuøng soáng “ ngaäp ñaày kyù öùc boùng traêng xöa “ vôùi taâm hoàn roäng môû. Thaàn kinh caûm giaùc thu nhaän nhöõng gì thaân thöông cuûa hieän taïi töø “ gioù xuyeân thöa, vaøi hôi tu huù goïi...” ñeán “ sôn daõ chaäp chuøng “ ñeå vaïch khoaûng ñen cuûa kyù öùc maø tìm veà vôùi “ goùc phoá vôøi vôïi thôøi hoa nieân “. Coù leõ vì say vôùi doøng thô chaûy xieát neân Nghieãm khoâng xem laïi thôøi gian trong thô. ÔÛ khoå thô tröôùc, “ ñeâm laõng ñaõng - traéng canh gaø gaùy “ thì ôû caâu cuoái cuûa ba khoå thô sau “ boùng taø huy “ xuaát hieän! Cöù nghó raèng Toå aám laø moät chuyeán ñi trôû laïi queâ nhaø. Ngöôøi ôû ñaáy, ngöôøi soáng tha phöông, roài ngöôøi trôû veà thaêm laïi. sau moät ñeâm “ vôøi vôïi thôøi hoa nieân “ vôùi baïn beø, ngöôøi aáy laïi leân ñöôøng... Ñöôøng leân bieân giôùi khoùi lam bayThô thì caàn nhöõng töù coâ ñoïng, nhöng ñoaïn thô khaù daøi mang caûm xuùc cuûa Nghieãm giöõa “ ñöôøng leân bieân giôùi “ sao lan man, daøi doøng. Ñoaïn thô nhö nöôùc soâng chaûy, thænh thoaûng nöôùc tuoân thaønh nhöõng nhaùnh suoái cuït voâ tö keùo doøng nöôùc chính cuûa soâng chaäm laïi. Coù nhöõng nhaønh suoái cuït laïc loõng, coâ ñôn neáu ñöôïc saép xeáp, khôi nguoàn thì seõ laøm ñeïp theâm doøng soâng thô. Thöû saép xeáp hai khoå thô ñaàu cuûa ñoaïn thô vöøa ñöôïc trích: Ñöôøng leân bieân giôùi khoùi lam bayMoät, cuûa ngöôøi tröôùc caûnh ñöôøng leân bieân giôùi; moät, cuûa nuùi taùc ñoäng vaøo hoàn ngöôøi. Ngöôøi ñöùng tröôùc con keânh (...) vaø nuùi ñaù (...) co phaûi luaân lyù thô thuaän chieàu? Nhöõng chi tieát so saùnh vöøa khieân cöôõng, voäi vaøng. Theá nhöng: Khaùch veà nhö moät ñöùa con hoangThì tình caûm trong baøi thô theâm saâu naëng, caáu truùc cuûa baøi thô theâm chaët cheõ vôùi tính thoáng nhaát, kheùp kín cuûa noäi dung. Môû ñaàu baøi thô, “ Nuùi “ muoân ñôøi khôi gôïi tình queâ höông ôû ñöùa con töø phöông xa trôû laïi thì ôû khoå thô cuoái ñöùa con löu laïc cuûa queâ höông nhaän roõ ñôøi mình “ AÁm laïnh theo aân tình cuûa nuùi “, thaáy roõ caùi goác muoân ñôøi khoâng baät reã khoûi taâm hoàn mình. Chuyeán du hoang tìm veà quaù khöù vôùi nhöõng baøi thô mang töïa ñeà maø caùc nhaø thô cuoái theá kyû XVIII, XIX thöôøng ñaët. Nhöõng Ñoäc maõ haønh, Ñi söù, Sôn kheâ, Vaïn coát haønh...khieán toâi cöù ngôõ nhaø thô nhö moät vò thöôïng quan trong trieàu vaøo nöûa cuoái theá kyû XX ñang baên khoaên tröôùc caûnh, tröôùc ngöôøi treân tuøng böôùc ñöôøng haønh söï. Hình boùng aáy coù theå laøm thaát voïng cho nhöõng ai muoán tìm khoâng khí môùi laï trong thô, nhöng vôùi nhöõng ngöôøi mang taâm hoàn hoaøi coå, soáng voùi khaùi nieäm veà thô roäng môû thì laïi thaáy thô cuûa anh toài taïi vôùi thaùi ñoä kieân trì. Phaán lôùn thô cuûa Nghieãm mang caûm xuùc veà caùc chuyeán ñi. caûm xuùc hoaøi coå vöôùng vaát buoàn tröôùc caûnh cuõ coøn ñaây nhöng ngöôøi xöa vaéng boùng. Tröôùc caûm thöùc aáy, toâi ñoïc Saùo truùc boùng xöa. Bao nhieâu reâu thaém moïc trong loøngBoán caâu thô chæ mang ba hình aûnh: reâu, ta, vaø röøng phong. Reâu vaø röøng phong laø caûnh cuõ, coø ta thì döøng goùt beân ñöôøng laõng du. ta ñöùng giöõa bao la ñaát trôøi, vaéng boùng ngöôøi xöa, ta cuõng hiu haét: Caûm nhaän aáy deã tìm trong boán caâu thô, nhöng “ reâu thaém “ vaø “ thöông khaùch “ thì coù chuùt gì khoù nhaän. Xa queâ ñeå möu sinh baèng con ñöôøng kinh doanh. Coù theå nhö theá, neân cuõng coù theå buoàn vì caûnh sôn trang hiu haét. Nhöõng “ reâu thaém “ ôû caâu thô ñaàu? Moät töù thô khoâng bình thöôøng, ngöôïc laïi vôùi “ hiu haét röøng phong “ ñaõ ñöôïc ñaët vaøo. Reâu daøy, xanh töôi: thôøi gian vaéng boùng con ngöôøi ñaõ laâu. Nhöng yù ôû töø mang maøu saéc aáy khoâng phaûi laø yù buoàn, maø laø yù vui. Ta baét gaëp maâu thuaãn thöôøng thaáy trong loøng ngöôøi khi trôû veà queâ cuõ, nhaát laø ôû nhöõng giaây phuùt ñaàu tieân ñöùng tröôùc caûnh xöa. Khaùch cuõ veà vôùi caûnh xöa cuøng vôùi ñeâm veà.... Moät boùng traêng rôi ngoaøi boùng nuùiÔÛ nôi xa, anh caûm thaáy nhôù. Noãi nhôù moâng lung. Trôû laïi vôùi caûnh cuõ, caøng thaáy nhôù hôn. Loøng caøng thaáy nhôù, ngöôøi caøng caûm thaáy coâ ñôn, caûm thaáy leû loi, hiu quaïnh. Nhöõng chi tieát caûnh trong thô ñeà laø nhöõng töø gôïi buoàn xa vaéng. Nhöõng gì ñöôïc xem laø ñoäng ôû trong ñoaïn thô ñeàu naèm trong tónh laëng cuûa ñaát trôøi hoang vu. Tuyeät vôøi tröôùc maét toâi böùc tranh “ boùng traêng rôi ngoaøi boùng nuùi “. Nuùi töï taïi, traêng chôi vôi giöõa hö aûo cuûa thôøi gian voâ tình. Caûnh xa thì nhö theá, caûnh gaàn thì “ toâi ngoài lay ñoäng döôùi muøa caây “ vaø nghe tieáng chim tu huù xa voïng laïi. Chim goïi ngöôøi hay chæ laø nhöõng tieáng keâu töï nhieân giöõa hoaøng hoân laïnh vaéng laøm cho taâm hoàn ngöôøi “ lay ñoäng “ tröôùc caûnh hoaïi thaønh? U aån nhôù, u aån mong loàng vaøo thô nhöng naøo ñöôïc giaõi baøy! Loøng ngöôøi chöùa ñaày tình vôùi caûnh, quaën thaét “ maáy naêm trôøi gioù töø xa laïi - Thoåi toå rôm ve&agrrave; döôùi maùi hieân “, theá nhöng “ ngoaûnh ñi ngoaûnh laïi, mình ta ôû “. Leû loi bieát döôøng naøo! Thieân nhieân voâ tình bieát maáy! Giöõa khung caûnh aáy, anh mong thaáy ñöôïc boùng daùng ngöôøi xöa xuaát hieän treân “ bôø ñeâ cuõ “. Boùng daùng aáy, mô öôùc chaùy boûng aáy coù söùc maïnh khoân löôøng nhö ngaøy naøo cuûa quaù khöù ñang soáng trôû laïi trong “ ñaùy vöôøn ta “. Nhöng khaùch... Vaãn ñöùng leâu kheâu treân thaùp canhVaø vaãn chôø, vaãn ñôïi, vaãn “ che tay chôø raõ...” ñeå nghe thoån thöùc trong loøng... ÔÛ ñaây tieáng suoái moâng lung quaùTaâm söï chính cuûa khaùch xöa naèm ôû khoå thô naøy. Nhöõng hình aûnh trong khoå thô laø hình aûnh cuûa khaùch thô xöa töùc caûnh sinh tình. Vaãn coøn ñoù tieáng suoái, caàu tre. Theá nhöng tieáng suoái trong taâm traïng cuûa khaùch thô khoâng coøn roùc raùch vui maø chæ thaáy “ moâng lung “ buoàn nhö hình aûnh chieác caàu tre “ nghieâng boùng ñeán ngaån ngô “. Moïi khi, tröôùc caûnh ñeïp nhö theá, khaùch thô naâng saùo truùc ñeå coù khuùc nhaïc baâng khuaâng daïo chieàu taøn, aét haún coù bao thoân nöõ ñeå hoàn bay theo tieáng saùo. Coøn giôø ñaây thì...” ngaäp ngöøng...”, caây saùo truùc buoàn naèm im trong tuùi xaùch..., khaùch xem... Ñaønh buoâng thoõng aùo xuoâi sôn loäKhaùch xöa ñi trong caûnh toái chaäp chôøn giöõa hoang vu laïnh vaéng. Leû loi vaø coâ ñôn giöõa “ caùt vaøng môø mòt gioù maây ñöa “. Thôøi gian quaû laø voâ tình ñeán nghieät ngaõ! Vaø treân böôùc döôøng xuoâi ngöôïc tìm veá vôùi quaù khöù trong thöù ngoân ngöõ chöùa hôi thôû cuûa thô xöa, anh ñaõ gaëp. Cuoäc gaëp khoâng mong ñôïi laøm tim anh ñau nhoùi, beøn laøm Thô ñeà treân quaùn vaéng taëng ngöôøi tình xöa giôø laø kyõ nöõ: Laëng im quaùn vaéng thöa ngöôøiÑau cho baïn maø cuõng ñau cho ta. hai ngöôøi: ngaøy xöa haïnh phuùc, baây giôø baát haïnh. Phaûi ñoái dieän vôùi cuoäc soáng chua cay, ñaùng ngheïn, anh chæ bieát laëng töôûng thôøi gian laïnh luøng böôùc treân maùi toùc. Voâ tình vaø nheï nhaøng nhöng laø söùc maïnh ñaåy ñöa hai ngöôøi ôû ñieåm haïnh phuùc ñi ngöôïc höôùng veà coõi voâ bieân. Duyeân ñöùt ñoaïn vaãn coøn vöông, quaù khöù töôûng ñaõ queân nay laïi hieän veà moàn moät. saéc da, maøu naéng queâ xöa ñaõ bò naéng ñôøi che phuû chaát maën noàng cuûa moät quaù khöù hoàng. Baây giôø “ Baïn laø gioù buïi, ta laø söông bay “, “ boùng traêng nhan saéc laëng daàn ñaâu ñaây “ coøn anh thì ñaõ laø “ ngöïa chaïy choàn chaân “. Bi ñaùt laø ôû ñieåm gaëp gôõ cuûa ngaøn truøng xa caùch chæ vì ñeå ñöôïc toàn taïi maø vaát boû nhöõng qui ñònh ñaïo ñöùc cuûa con ngöôøi cuûa “ ngöôøi tình xöa “. YÙ haún trong laàn gaëp gôõ tình côø naøy, anh nghe ñöôïc ñöôøng daøi “ gioù buïi “ cuûa baïn neân caûm thaáy: Boán phöông gioù laïi noåi ñaàyÑoaïn thô töï söï chöa theå goïi laø thô, chæ coù vaøi caâu laøm ngöôøi thích thô öu tö. Töø “ loøng “ ôû caâu thô thöù hai ñöôïc duøng chöa oån laém vì noù laø töø duøng ñeå dieãn taû phaàn taâm linh, coù leõ neân thay vaøo ñoù töø “ maét “. “ Haït buïi laøm cay maét “ ôû trong thô vöøa laø hieån ngoân vöøa laø haøm ngoân, coù caû hình aûnh laãn tình caûm cuûa con ngöôøi. Laàn gaëp gôõ tình côø, duø ñaõ bieát ñôøi “ bieån caïn non boài “ nhöng vaãn mang noãi “ ngaäm nguøi traêm naêm “. Chuùt tình ngaøy xöa ñoïng laïi ôû nhöõng caâu thô aáy, coøn kyø dö thì chæ laø hình aûnh thöôøng thaáy cuûa nhöõng quaùn nhaäu... Baøi thô coøn 22 caâu nöõa, khoâng bieát böùc töôøng cuûa quaùn nhaäu coù ñuû choã cho baïn cuûa ta ñeà thô “ Ñöôøng ñôøi ngöïa chaïy bieát döøng beán ai? “ Haàu heát nhöõng baøi thô cuûa Ngoâ Nguyeân Nghieãm ñeàu daøi, mang naëng kyù öùc ñau buoàn veà söï ñoåi thay hoang vaéng cuûa nôi choân nhau caét roán laãn ngöôøi quen xöa gaëp gôõ trong nhöõng chuyeán tìm veà, hay tình côø gaëp gôõ. Baïn toâi vaãn trung thaønh vôùi phong caùch thô cuûa anh, vaø vôùi toâi thì noù laø ñieàu ñoäc ñaùo trong theá giôùi thô hieän ñaïi, neáu... (trích Thô Cuûa Baïn
Toâi cuûa Buøi Nghi Trang, Nhaø xuaát
baûn Thanh Nieân 1998)
|
|
|
|Trang
bìa| |
||