• Traàn Hoaøi Thö
• Traàn Q. Thoaïi
• Thö Quaùn Baûn Thaûo
• Phaïm Vaên Nhaøn
• Cao Vò Khanh

Thö Quaùn Baûn Thaûo Taäp Hai

Nguyeân Minh

Toâi vöøa thöùc daäy thì aùnh naéng buoåi tröa ñaõ traøn vaøo caên phoøng. Muøi chua vaø noàng xoâng leân laøm toâi khoù chòu. Toâi vuøng ñöùng leân. Döôùi saøn goã, caïnh chaân giöôøng, moät baõi nöôùc lôïn côïn ñaày nhöõng côm nghieàn naùt, nhöõng thòt vuïn vaët. Toâi môùi bieát ñeâm qua mình ñaõ say vaø noân töø luùc naøo. Toâi goïi ñöùa giuùp vieäc leân doïn hoä. Khoâng coù tieáng traû lôøi. Toâi xuoáng laàu ñònh röûa maët suùc mieäng ñaõ thaáy maâm côm doïn saün treân baøn. Coâ Hieàn nhìn toâi maø noùi:

- Caäu cöù uoáng röôïu maõi. Say la aàm caû leân. Toâi coù naáu chaùu cho caäu ñoù.

- Caùm ôn coâ, con coù ñau oám gì ñaâu maø aên chaùo.

Trong böõa côm, toâi laàm lì, cuùi ñaàu aên cho choùng xong. Maáy ñöùa em toâi noùi chuyeän vaø caõi nhau aàm caû leân. Toâi nhöùc ñaàu ñònh boû leân naèm. Chò Mai khoâng hoûi toâi laáy moät caâu. Toâi bieát chò giaän toâi veà vieäc toâi beâ tha. Thaùi cho toâi hay:

- Khi saùng coù chò Leâ hoûi anh.

- Coù leân phoøng tao khoâng?

- Coù. Chò aáy ngoài caû buoåi, ñeán giôø aên tröa chò aáy môùi veà.

Toâi boû ñi. Coâ Hieàn keâu toâi laïi:

- Caäu bieát gì khoâng?

- Vieäc gì theá coâ?

- Ba beänh naëng maáy böõa nay. Anh neân hoûi laáy ba moät caâu.

Toâi im laëng. Khi leân caàu thang, toâi nhìn qua cöûa soå, nôi gheá boá ñaët ôû moät goùc phoøng, ba toâi naèm thieáp ñi, tieáng reân khe kheõ. Toâi bieát noùi gì vôùi oâng ñaây. Cuøng chung soáng trong moät maùi nhaø nhöng toâi chæ laø moät keû xa laï. Ñi vaøo, ñi ra, leân gaùc toâi phaûi ngang qua choã ba toâi naèm, toâi ñi nhö moät boùng ma. Laïnh luøng vaø im vaéng.
Toâi ñeán nhaø Vuõ. Vuõ ñi vaéng. Toâi ngoài ñoïc baùo. Vaø toâi nguû luùc naøo khoâng hay. Khi tænh daäy, Vuõ vaø Höõu ñang ngoài beân caïnh uoáng caø pheâ. Vuõ hoûi toâi :

- Uoáng caø pheâ vôùi tao moät böõa cuoái cuøng.

- Sau ñoù?

- Ñi lính.

- Maøy bò goïi aø?

- Khoâng. Tao tình nguyeän.

Vuõ ñoát ñieáu thuoác, laøn khoùi moûng bay leân vaø tan daàn treân khoâng.

- Tao mong ñôøi soáng quaân nguõ laøm mình queân mình, ñeå khoûi nhìn thaáy söï ñoå vôõ trong taâm hoàn.

Höõu ñöùng daäy boû veà. Toâi ngoài theá vaøo choã Höõu maø noùi.

- Moãi ñöùa ñeàu coù moät quyeát ñònh, tìm cho mình moät loái thoaùt. Coøn tao, tao khoå taâm vì tao chöa choïn ra. Bô vô. Laïc loaøi.

Toái ñoù toâi nguû laïi vôùi Vuõ. Vuõ taâm söï vôùi toâi :

- Tao soáng moät mình. Cha meï tao cheát vì chieán tranh. Tao theøm khaùt, tao mong öôùc ñöôïc soáng döôùi moät maùi nhaø aám cuùng. Nhieàu khi ngoài aên côm moät mình tao öôùc mô coù cha meï, anh em tao cuøng ngoài quay quaàn. Taàm thöôøng heát söùc, nhöng caùi haïnh phuùc ñoù tao khoâng ñöôïc höôûng.

Nöûa khuya Vuõ oâm chaët laáy toâi laøm toâi khoù chòu. Toâi gôõ tay Vuõ ra. Trôøi chöa saùng haún ra, toâi chôït tænh daäy, Vuõ vaãn coøn meâ man trong giaác nguû. Toâi boû ra veà.

Coâ Hieàn, chò Mai vaø maáy ñöùa em toâi bao quanh laáy ba toâi. Toâi laàm luûi ñi qua. Nhöõng tieáng ho saëc suïa, uaát ngheïn ñuoåi theo toâi. Toâi chöa vaøo phoøng coøn ñöùng töïa tay vaøo thaønh lan can nhìn khoaûng troáng phía döôùi. Toâi laø ngöôøi laï maët trong gia ñình naøy sao? Chò Mai caàm caùi boâ maø thöôøng ngaøy ba toâi tieåu vaøo ñaáy ñi xuoáng. Chò nhìn leân gaùc gaëp toâi, chò ñöa boâ ra ñaøng tröôùc. Maùu, maùu maøu ñoû loaûng vôùi nöôùc gaàn nöûa boâ. Toâi böôùc vaøo, thaû ngöôøi xuoáng chieác gheá nhöïa, chaâm moät ñieáu thuoác ñaàu tieân. “Anh neân hoûi laáy ba moät caâu”. Giaûn dò bieát bao, toâi chæ caàn ñöùng ngay tröôùc maët ba toâi vaø noùi moät caâu chaúng haïn: “Ba thaáy trong ngöôøi theá naøo?” Theá maø toâi khoâng laøm ñöôïc. Suoát bao naêm, soáng cuøng moät maùi nhaø, cha con toâi chöa moät laàn ngoài ñoái dieän vôùi nhau. Coâ Hieàn ñoùng vai trung gian trong cuoäc ñoái thoaïi giöõa cha con toâi: “Anh laõnh löông roài chöa?” - “Chöa” - “Thaùng na&oslaash;y anh ñöa cho ba vaøi traêm nöõa” - “Laøm gì vaäy” - “Toâi cuõng khoâng bieát” - “Coù leõ tuaàn sau môùi coù löông”. Nhöõng tieáng khoùc röng röùc, khe kheõ cuûa coâ Hieàn voïng leân. Toâi ñöa hai tay oâm laáy maët. Toâi raát sôï nhaän tôø ñieän tín maøu xanh, noù ñaõ töøng laøm cho toâi hoài hoäp, lo aâu veà soá phaän cuûa meï toâi. Töû thaàn chöa chòu cöôùp laáy haún meï toâi, haén ñuøa giôõn nhö meøo voà laáy con chuoät, tröôùc khi aên noù coøn nghòch ngôïm doài leân thaû ra roài ngaäm laïi. “Veà gaáp meï haáp hoái”. Chò Mieân, toâi vaø maáy ñöùa chaùu nhoû oâm nhau khoùc. Toâi xin pheùp nghæ hoïc. “Khoan veà. Meï ñaõ khoûe”. Ngaøy meï toâi maát toâi khoâng thaáy maët. Chuùng toâi meät nhoïc suoát moät ngaøy moät ñeâm treân xe ñeå veà cho kòp tröôùc khi lieäm xaùc. Toâi guïc ñaàu vaøo caùi hoøm ñoû laáp laùnh aùnh saùng cuûa maáy caây ñeøn caày gaén treân ñoù. Toâi muoán naïy naép hoøm ra xem maët meï toâi laàn cuoái cuøng. Baây giôø con muoán ñöôïc khoùc tröôùc söï haáp hoái cuûa ba, duø sao tröôùc khi ba töø giaõ cuoäc ñôøi con cuõng phaûi ñoái dieän vôùi ba moät laàn. Moät laàn thoâi. Toâi ñöùng beân caïnh chò Mai. Toâi ñi qua ñoù, toâi mong coù moät ai goïi laïi. Nhöng khoâng coù, toâi ñi thaúng leân nhaø treân. Toâi bieát ñi ñaâu baây giôø. Luùc toâi môûcöûa, ba toâi ho döõ doäi. Tieáng khoùc reù leân cuûa maáy ñöùa em toâi laøm toâi döøng chaân. Tieáng chò Mai keâu kheõ:

- Hoøa.

Döôùi aùnh saùng lôø môø toâi nhaän ra chò ñang rôm rôùm nöôùc maét.

- Tao bieát maøy khoå taâm khi phaûi ñoái xöû vôùi ba nhö vaäy. Coá gaéng ñi. Coù theå nghó ngöôøi saép cheát ñoù khoâng phaûi laø cha mình. Coù theå xem nhö ngöôøi chuû nhaø coøn mình laø keû ôûtroï cuõng ñöôïc.

Chò keùo tay toâi daãn ñeán tröôùc maët ba toâi. Baáy giôø toâi môùi nhaän ra veû tieàu tuïy cuûa ba toâi. Da maët nhaên nheo, vaàng traùn noåi ñaày gaân. Reã caây coå thuï loài ngoaèn ngoeøo treân maët ñaát. Ñoâi maét loõm saâu lôø môø nhìn moïi ngöôøi xung quanh. Baøn tay, baøn chaân, caùnh tay, baép chaân nhö nhöõng caây saäy, oám teo, da nhuøn vaø oâm saùt laáy xöông. Beänh taät ñaõ taøn phaù con ngöôøi moät caùch mau choùng. Toâi ngoài saùt beân caïnh meï toâi. Toâi caàm laáy baøn tay xöông xaåu vaø laïnh ngaét, toâi vuoát nheï leân ñoù: “Meï coù nhìn thaáy con?” Meï toâi coá gaéng môûmaét nhìn laáy toâi. Hai mí maét rung rinh moät caùch khoù nhoïc, nhöng roài ñaønh kheùp chaët. Tröôùc maët meï toâi laø boùng ñeâm hoaøn toaøn. Leâ ôi! ñöùng tröôùc moät ngöôøi saép cheát anh laïi nghó ñeán moät ngöôøi thaân yeâu ñaõ cheát roài, hoài töôûng laïi ñeå mình ñöôïc khoùc deã daøng hôn.

- Laùt nöõa con ñaùnh ñieän tín cho chò Mieân ñeå veà thaêm ba. 

Ba toâi môû maét nhìn töøng ngöôøi moät nhö muoán thu töøng hình aûnh, töøng khuoân maët moät laàn cuoái cuøng, roài taát caû ñeàu ôû laïi ñeå moät mình oâng ra ñi. Ba toâi laïi ho saëc suïa. OÂng nhaém maét laïi, veû maët nhaên nhoù trong côn ho giaøy voø. Roài nhöõng con vi truøng ñuïc khoeùt, chui ruùc aên saâu vaøo töøng maûnh phoåi. “Coøn maøy, trong taâm hoàn maøy, vaïn nghìn con vi truøng khoâng teân, chuùng noù cuõng ñua nhau gaëm nhaám, phaù phaùch töøng giôø, töøng thaùng, töøng naêm, suoát quaõng thôøi gian daøi ñaèng ñaúng”. Toâi boû ñi. Ñi ñaâu? Ñaâu cuõng ñöôïc coøn hôn laø ñöùng nhìn söï haáp hoái cuûa ngöôøi saép cheát maø mình nhaän thaáy ngöôøi ñoù xa laï vôùi mình hoaøn toaøn duø laø ngöôøi ñaõ sinh ra mình."

Ñeøn ñöôøng ñaõ taét, aùnh saùng bình minh traøn vaøo. Moïi vaät ñöôïc phaân bieät vôùi nhau. Trong boùng ñeâm muoân vaät muoân maøu ñeàu laø moät boùng ñen khoång loà. Giaøn hoa giaáy maøu tím nhaït rung ñoäng tröôùc laøn gioù nheï thoaûng qua ban mai. Chieác coång saét kheùp kín, chaén ngang, phaân bieät ranh giôùi ñöôøng nhöïa vôùi soûi ñaù, vôùi caây coû, hoa laù, theá giôùi beân ngoaøi vaø caên nhaø aám cuùng cuûa gia ñình Leâ. Taát caû ñeàu ñöùng tröôùc maët toâi. Tieáng choù chaïy ra vaø suûa leân inh oûi “suît suît” con choù ngöøng suûa vaø vaãy ñuoâi möøng rôõ khi nhaän ra ngöôøi quen thuoäc. Toâi lieäng ñieáu thuoác vaøo ñaùm coû xanh rôøn coøn öôùt söông mai. Toâi môû coång böôùc vaøo, nhöõng tieáng laøo xaøo cuûa chaân toâi ñi treân soûi ñaù. Con choù chaïy tröôùc nhö vaøo baùo tin vôùi chuû.

Thaáy toâi maù Leâ hoûi:

- Caû tuaàn nay sao khoâng thaáy anh laïi chôi?

Baø nhìn toâi qua moät löôït töø treân ñaàu xuoáng döôùi chaân, baø noùi nhö thoâng caûm veà söï vaéng maët cuûa toâi:

- Anh bònh gì maø xanh vaäy?

- Chaùu bò caûm.

Toâi noùi doái moät caùch bình thaûn. Nga töø trong nhaø nhìn ra. Tay caàm cuoán saùch vaø reo leân:

- OÂ anh Hoøa sao ñeán sôùm theá?

Coâ beù quay sang noùi vôùi meï:

- Neáu saùng nay laø muøng moät teát thì caû naêm nhaø mình xui roài ñaáy meï aï.

Baø chöa hieåu gì:

- Sao vaäy?

Nga chæ toâi:

- Anh Hoøa maø ñaïp ñaát nhaø ai thì nhaø ñoù xui laém. Troâng veû bô phôø cuûa anh aáy thì bieát?

Baø ñöa tay goõ leân ñaàu coâ beù:

- Maøy chæ aên noùi baäy.

Toâi cöôøi vaø nhìn vaøo cuoán saùch nôi tay Nga:

 - Coâ beù xem truyeän gì theá?

Nga laéc ñaàu lia lòa, ñöa tay toû yù baûo toâi ñöøng hoûi nöõa, sôï meï Nga la raøy. Toâi gaät ñaàu toû söï ñoàng yù. Nga noùi:

- Chò Leâ ôû ngoaøi vöôøn. Thoâi ra ñi oâng ôi.

Toâi laúng laëng boû ñi. Vöôøn nhaø Nga roäng troàng nhieàu thöù caây aên traùi, theâm vaøo ñoù Leâ troàng nhöõng hoa ñeïp vaø quí. Leâ thích chôi hoa, naâng niu, saên soùc hoa töø thuôû coøn beù. Nhöõng buoåi chieàu tím caû khoâng gian toâi vaø Leâ hay chaïy theo chò Mieân daïo quanh ñoài ñaày hoa sim. Nhöõng caùnh hoa nhoû maøu tím nhaït. Toâi thích chaïy nhaûy, beû sim chín boû vaøo mieäng aên ngon laønh. Leâ chæ bieát haùi hoa keát thaønh voøng laøm chuoåi haït ñeo vaøo coå. Nhöõng laàn Leâ giaän hôøn toâi, ñaõ nhieàu laàn toâi laøm laønh chaïy theo beân Leâ hoûi nhöõng caâu ngôù ngaån. Leâ laøm lô vaø im laëng. Toâi chæ bieát haùi nhöõng hoa treân ñoài ñem cho Leâ, luùc aáy Leâ môùi chòu chôi vôùi toâi. Toâi ngaét moät caønh hoa penseùe, hoân nheï leân ñoù vaø tìm Leâ, Leâ ñang caëm cuïi vun ñaát vaøo goác moät caây hoàng nhung. Toâi ñöùng döïa vaøo moät thaân caây maän xum xueâ ñaày traùi. Toâi vôùi haùi moät traùi. Ñoâi chaân Leâ traéng laám ñaày ñaát. Ñoâi chaân khoâng ñoù ñaõ töøng daãm leân laù khoâ, treân coû möôït, treân luoáng ñaát trong khu vöôøn xinh xaén naøy. Toâi muoán nhoát ngöôøi con gaùi ñoù maõi maõi trong theá giôùi thanh bình. Khoâng bieát luùc naøy cha toâi ñaõ cheát roài chöa. Toâi hoát nhöõng cuïc ñaát khoâ caèn lieäng xuoáng huyeät, moät xaùc ngöôøi beänh hoaïn naèm cöùng ñô trong caùi hoøm giôùi haïn bôûi moät khoái chöõ nhaät goã ñoû bao quanh. Töøng môù ñaát rôùt xuoáng roài daàn daàn laáp ñaày. Cao leân. Cao leân. Moät naám moà. Linh hoàn ngöôøi cheát xuoâi baït veà ñaâu?

Toâi lieäng traùi maän vaøo Leâ, Leâ giaät mình, ngöøng tay vaø quay ngöôøi laïi. Toâi cöôøi thaønh tieáng. Leâ noùi ñaày veû hôøn doãi:

- Vaäy maø em cöù ngôõ anh ñaõ cheát vì röôïu roài chöù.

Toâi ñöa tay leân vuoát vaøo maët mình:

- Vaâng anh ñaõ cheát. Vaø baây giôø anh hieän hoàn veà xem khuoân maët em theá naøo? 
Toâi böôùc tôùi vôùi veû maët nhaên nhoù. Leâ boû vieäc vaø ñeán röûa tay ôû moät caùi gieáng gaàn beân. Toâi ñònh taëng Leâ chieác hoa khi naûy, nhöng khi môû baøn tay ra caùi hoa ñaõ bò voø naùt töø luùc naøo. Toâi lieäng noù xuoáng gieáng. Leâ nhìn xaùc hoa maø noùi:

- Anh chæ bieát phaù hoaïi maø thoâi.

- Coù leõ em noùi ñuùng.

Toâi thaû gaàu xuoáng gieáng, tay giöït nheï sôïi daây thöøng, chieác gaàu chaäp chôøn treân maët nöôùc gôïn soùng nhoû, chieác hoa naèm giöõa gaàu. Toâi voäi xaùch leân, boû noù vaøo giöõa loøng baøn tay Leâ. Leâ naâng niu noù roài ñaët leân thaønh gieáng. Leâ röûa tay chaân xong naøng böôùc vaøo nhaø. Toâi theo sau, nhìn nhöõng daáu chaân naøng ñeå laïi nhoû nhaén, xinh xinh treân loái ñi baèng ñaát vaø toâi laïi daãm leân nhöõng daáu veát ñoù. Moät doøng suoái trong vaø caïn, chaûy cong queo theo söôøn ñoài gaàn nôi chuùng toâi truù nguï. Hai ñöùa vaãn thöôøng ra ñoù chôi, boán daáu chaân in treân baõi caùt traéng tinh, chuùng toâi vöøa chaïy ñöôïc moät khoaûng thì döøng laïi vaø quay nhìn nhöõng daáu tích cuûa mình ñeå laïi ôû nôi vaéng veû, hoang lieâu, thanh bình ñoù.

Toâi goïi Leâ döøng chaân. Leâ hoûi:

- Chuyeän gì ñoù anh?

- Em coøn nhôù nhöõng buoåi chieàu hoài taûn cö tuïi mình hay ra bôø suoái khoâng?

Leâ im laëng, baäm moâi laïi nhìn thaúng vaøo ñoâi maét toâi. Maét Leâ khoâng coøn ngaây daïi nhö thuôû coøn beù. Ñoâi maét ñoù baây giôø coù veû saâu kín, chöùa chaát bao ñieàu bí aån. Toâi cuùi maët xuoáng, troán traùnh ñoâi maét Leâ. Tieáng Nga goïi chuùng toâi:

- Meï baûo chò vaøo aên saùng luoân caû anh Hoøa nöõa.

Toâi vaø Leâ nhaéc laïi nhöõng kyû nieäm thôøi thô aáu vaø töôûng nhö mình beù nhoû. Toâi sung söôùng trong yù nghó ñoù.

Leâ söûa soaïn doïn ñoà aên leân baøn ôû phoøng khaùch thì toâi ñeà nghò neân ñem baøn nhoû ra vöôøn, thuù hôn. Nga ñoàng yù vaø voäi cuøng toâi nhaéc chieác baøn nhoû ra ñaët döôùi goác caây xoaøi giaø ñaày boùng maùt. Toâi ngoài döïa ñaàu vaøo thaønh gheá baønh. Nga keå cho toâi nghe nhöõng chuyeän vui ôû nhaø tröôøng, nhöõng thaèng con trai môùi lôùn theo Nga treân ñöôøng veà. Baáy giôø toâi môùi chôït nhôù ra Nga ñaõ lôùn khoâng coøn beù nöõa. Toâi hoûi:

- Naêm nay em bao nhieâu tuoåi roài?

- Teát ñeán em möôøi taùm.

- Choùng quaù nhæ. Em coø boà chöa?

Nga ñoû maët, veùo vaøo tay toâi:

- Anh naøy kyø quaù.

Toâi chæ vaøo Leâ vaø noùi ñuøa:

- Chò Leâ vaøo tuoåi em coù khoái keû meâ nhö ñieân.

- Trong soá ñoù, anh laø moät?

- Anh meâ chò aáy töø khi anh coøn beù tí kìa. Phaûi khoâng Leâ?

Nga cöôøi thaønh tieáng. Leâ ñang pha caø pheâ, naøng ngöøng tay maø noùi:

- Anh maø meâ ai.

- Ngaøy xöa moãi laàn anh bò ba anh ñaùnh ñoøn, anh chæ bieát chaïy tìm chò Leâ, anh khoùc trong voøng tay chò Leâ. Luùc aáy anh thaáy Leâ lôùn gheâ, coøn anh thì beù nhoû.

Leâ ñaët tröôùc maët toâi moät taùch caø pheâ thaät ñaäm. Leâ ngoài ñoái dieän vôùi toâi:

- Thoâi ñi oâng, luùc vui thì boû queân ngöôøi ta.

Nhöõng laàn gaëp boïn thaèng Vuõ laø toâi theo chôi vôùi chuùng, chia nhau röôït baét, ñaùnh loän. Toâi chôi say meâ queân caû Leâ ñang chôø toâi ñeå veà nhaø. Coù laàn toâi bò chuùng ñaùnh söng caû maët, toâi luûi thuûi ñi beân caïnh Leâ, naøng nhìn veát baàm ôû maét toâi maø traùch moùc vaø coøn doïa seõ maùch ba toâi neáu toâi coøn chôi troø ñoù, vaø boû queân Leâ. Toâi gaät ñaàu lia lòa. Hai ñöùa tìm caùch veà noùi doái vôùi meï.

Suoát caû buoåi saùng Nga baét toâi keå laïi nhöõng ngaøy thô aáu aáy. Nga noùi:

- Thôøi thô aáu anh sao maø ñeïp theá.

Buoåi tröa Leâ vaø Nga môøi toâi ôû laïi. Toâi gaät ñaàu. Leâ vaø Nga baän laøm beáp. Toâi ngoài ôû phoøng khaùch, döïa ñaàu vaøo thaønh gheá maø ñoïc baùo. Xem ñöôïc vaøi trang, toâi chaùn, lieäng xuoáng ñaát. Toâi ñeán boû nhaïc. Nhöõng tieáng döông caàm töøng gioït buoàn thoang thoaûng ñöa toâi vaøo giaác nguû. Trong côn mô toâi thaáy mình ñi sau quan taøi cha toâi. Tieáng khoùc nöùc nôû cuûa coâ Hieàn cuûa chò Mai cuøng maáy ñöùa em bao quanh toâi. Cuøng moät luùc, nuï cöôøi cuûa Leâ hieän leân, vaø khuoân maët meï toâi cuõng chaäp chôøn.
Luùc ñoù, toâi môùi caûm thaáy mình cuõng khoùc nhö moïi ngöôøi. 

(1966)