• Traàn Hoaøi Thö
• Traàn Q. Thoaïi
• Thö Quaùn Baûn Thaûo
• Phaïm Vaên Nhaøn
• Cao Vò Khanh

Thö Quaùn Baûn Thaûo Taäp Moät

 
Veà vôùi phoá vôùi Traàn Hoaøi Thö

Ngöôøi vieát: Phaïm vaên Nhaøn

Hoâm nay, toâi baét ñaàu vieát veà toâi, veà nhöõng baïn beø, veà nhöõng ai cuøng moät löùa tuoåi, maø ñaõ moät thôøi nhaäp vaøo cuoäc chôi " Chieán tranh ". Thaät söï ñaõ nhaäp vaøo cuoäc chieán. Khoâng coøn ñöùng ngô ngaùc nhìn.....beân ñöôøng, khi nghe ñaâu ñoù moät traùi löïu ñaïn noå. Khoâng coøn döûng döng khi nghe coù traùi mìn noå ñaâu ñaây. Roài bao nhieâu ngöôøi cheát maëc keä. Caùi thôøi cuûa nhöõng cuoäc tình laõng maïng, ñöa em ñi döôùi nhöõng haøng caây boùng maùt. Ñöa em ñeán coâng vieân hoø heïn, hay " Uoáng moâi em ngoït. uoáng ly chanh ñöôøng ". Heát roài caùi döûng döng, hay nhöõng cuoäc tình laõng maïn mang moät ít trí thöùc, khi cuoäc chieán ñaõ cuoán huùt chuùng toâi vaøo voøng sanh töû. 

Ñaõ laâu, tieáng suùng ñaõ luøi veà ñaøng sau. Ñaõ laâu, hình nhö khoâng coøn ai muoán nhaéc ñeán.Thì hoâm nay, quaù khöù nhö hieän laïi raát roõ neùt cuûa moät thôøi chinh chieán ñaõ qua, maø toâi vaø nhöõng baïn beø ñaõ nhaäp cuoäc. Ngaøy hoâm nay coøn coù ñöôïc cuõng vì coù caùi quaù khöù cuûa ngaøy hoâm qua. Choái boû quaù khöù cuûa ngaøy hoâm qua, nhö chính ta choái boû ta vaäy, toâi nghó nhö theá. Bôûi theá, khi nghe nhöõng caâu thô cuûa anh:

" Thaønh phoá noï trôû veà vui moät böõa
" Ñaùm coâ hoàn, maáy ñöùa buoàn nhö nhau
" Tieáng haùt Khaùnh Ly, quaùn môø ñeøn lu
" Ai nöùc nôû xoaùy hoàn ta, ñau nhoùi
" Maét moãi ñöùa nhaém nghieàn, u hoàn khoùi thuoác
" Ñeâm beân ngoaøi, hay ñeâm cuûa thanh xuaân
" Gioït caø pheâ ñen, quaïnh ñaëc linh hoàn
" Ñoâi maét baïn beø chao ôi, buoàn quaù ñoãi

" Nhöõng ngaøy quaân veà nhöõng ngaøy quaân ñi
" Anh loäi moãi chieàu lao vaøo ñòa phuû
" Coù ñeâm traêng sao, coù ñeâm möa luõ
" maõ raïch keânh bôø, anh ôû qua ñeâm.

" Nhöõng ngaøy quaân veà nhöõng ngaøy quaân ñi.
" Qua nhöõng laøng thoân hoang taøn ñoå naùt.
" Bình ñònh queâ em ñau thöông tang toùc.
" Bieát ñeán khi naøo thaáy ñöôïc muøa xuaân.

" Roài laùt nöõa chuùng toâi seõ nhö saám seùt
" ñoå xuoáng baát ngôø
" seõ quaêng löïu ñaïn
" seõ quaït lieân thanh
" seõ thoïc löôõi leâ
" Roài laùt nöõa, ñòch seõ voâ phöông choáng cöï

Hay trong baøi Eo Cheát. Ta nghe:

" Ñòch cho trung ñoäi qua eo cheát
" Hai beân söôøn ñaïi lieân ñan nhau
" Noå. Noå doøn
" Ñaát ñaù keâu ñau
" Suûi boït
" Khoùi boác leân
" Boán beà doäi vaøo vaùch xaùm
" Moät hai ba, loän, naèm co quaép
" Coøn laïi, vaãn aøo leân, aøo leân.

Hình nhö tuoåi treû chuùng toâi khi ra traän ñeàu mang taâm thöùc nhö theá. Cho duø ñaïn baén cheùo söôøn. Ñaïn ñaïi lieân ñan nhau nhö vaõi caùt. Caùi cheát naèm raát gaàn trong töøng centimet. Theá maø caùi taâm thöùc cuûa ngöôøi lính chuùng toâi luùc naøo cuõng töø taâm, phaùt xuaát töø taän cuøng cuûa loøng Töø Bi. Cho neân khi veà phoá, ngoài uoáng ly caø pheâ, loøng nghe buoàn quaù ñoãi. Buoàn caùi gì, buoàn cho theá thaùi nhaân tình. Buoàn caùi gì, buoàn cho moät kieáp ngöôøi ñang rong chôi trong troø sinh töû chaêng? Cuõng coù theå laém. Cho neân möôïn caâu thô cuûa Kim Tuaán ñaõ ñöôïc phoå nhaïc haùt vang vang trong nhöõng ngoâi quaùn caø pheâ beân veä ñöôøng: Anh cho em muøa xuaân. Nuï hoa vaøng môùi nôû. Hoa vaøng. Muøa xuaân vôùi chuùng toâi chæ laø nhöõng caùi gì ñeïp trong trí töôûng coøn ñoïng laïi ñaâu ñoù moãi khi raûnh roãi. Vôùi chuùng toâi, muøa xuaân, suùng vaãn noå, baïn beø ñoàng ñoäi vaãn ngaõ quïy. Muøa xuaân cuûa chuùng toâi laø boùng ñeâm cuûa caây röøng, laø boùng toái cuûa thaàn cheát. Laøm gì coù hoa vaøng, cho duø nhöõng hoa daïi beân ñöôøng maø chuùng toâi ñaõ ñi qua. Tuoåi treû ñaõ ñaùnh maát roài trong cuoäc chieán dai daúng maø anh, toâi vaø nhieàu ngöôøi nöõa thaät söï ñaõ tham döï cuoäc chôi. 

Veà vôùi phoá, yù nghó ñoù laøm cho ngöôøi lính traän thích voâ cuøng. Daàu Phoá gaàn hay Phoá xa maët traän. Thoaùt moät caùi ñaõ muoán " Bay " veà Phoá. Nhöõng con phoá ñaùng yeâu ghi ñaäm daáu chaân cuûa anh, hay cuõng laø daáu chaân cuûa toâi, hay cuõng laø daáu chaân cuûa taát caû nhöõng ngöôøi cuøng löùa tuoåi ñang lao vaøo cuoäc chieán hoâm ñoù. Anh nhaéc laøm chi ñeå toâi nhôù laïi voâ cuøng:

" Phoá ôû xa, trôû veà, giaày nhaø binh
" Ñeøo xe honda, noùn röøng boû tuùi
" Nhö gaõ ñaøn oâng bò tuø caám coá
" Ngaøy trôû veà, taän höôûng nhöõng thieät thua
" Phoá ôû xa, ñaõ thaáy laàu cao
" Con ñaïi loä luoàn giöõa hai bôø cao oác
" Xe chöa ñoå maø chaân nhö chöïc phoùng
" Coù xa phoá roài thaáy phoá ñaùng yeâu

Laøm sao queân ñöôïc muøa xuaân, cuõng nôi nhöõng daõy laàu cao oác ñoù. Muøa xuaân anh coøn nhôù khoâng?. Chaéc chaén anh, toâi khoâng theå coù "Nuï hoa vaøng chôùm nôû " maø chæ moät buoåi saùng hoâm ñoù thoâi, toâi ruùt quaân ñi, sau moät ñeâm nghe choù suûa döõ döôùi chaân nuùi Baø Hoûa. Ruùt ra khoûi nhöõng daõy laàu cao oác beân ñöôøng ñoù, nhöôøng choã laïi cho anh. Vôùi toâi, choù chæ suûa thoâi. Vôùi anh. Noå. Suùng ñaõ noå. Moät hai ba, laên, loän. Vaø nuï hoa vaøng chöa kòp chôùm nôû vaøo ñaàu muøa xuaân naêm aáy, thì vieân ñaïn ñoàng. Laïi cuõng laø vieân ñaïn ñoàng cuûa " Ngöôøi anh em " ghim ngay vaøo ngöïc anh. Nuï hoa vaøng hay nuï hoa ñoû oái maøu maùu cuûa ngöôøi anh em taëng cho anh ngay luùc ban ñaàu cuûa cuoäc ñôøi lính thuù. Baøi hoïc " Taùc chieán trong thaønh phoá " maø anh ñaõ hoïc, chöa kòp ñem ra aùp duïng, thì ñaõ ñöôïc " ngöôøi anh em " beân kia taëng cho vieân ñaïn ñoàng roài. Sau naøy nhöõng ngöôøi baïn cuûa toâi noùi, toâi heân. Vieân ñaïn ñoù ñaùng leõ cuûa toâi maø anh laïi höùng.

Cuûa toâi, hay cuûa anh, hay cuûa moät ngöôøi naøo khaùc höùng laáy vieân ñaïn ñoù. Moät vieân hay nhieàu vieân thì cuõng theá thoâi. Bôûi, toâi hay anh, hay nhieàu ngöôøi khaùc nöõa ñang sanh trong " Theá heä chieán tranh " thì phaûi höùng ñaïn thoâi. Toâi nghó, khoâng phaûi moät theá heä ñaâu, maø nhieàu theá heä khaùc ñaõ ñi qua. Coù leõ ba theá heä tính töø ñôøi oâng toâi, boá toâi, roài toâi. Phaûi khoâng? Chieán tranh nhö truyeàn kieáp treân queâ höông mình. Nhöng ñeán theá heä cuûa toâi, cuûa anh thì gheâ gôùm hôn nhieàu. Khoâng phaûi chæ coù ñaïn noå ngoaøi chieán tröôøng. Khoâng chæ coù ngöôøi lính cheát ngoaøi traän maïc, maø ngay thò töù löïu ñaïn vaãn noå kia maø. Maø ngay thò töù ngöôøi daân vaãn cheát bôûi nhaùt dao ñaâm kia maø. Bôûi mang hình thöùc moät cuoäc chieán tranh yù thöùc. Vöøa yù thöùc vöøa xaâm laêng do phía beân kia phaùt ñoäng. Anh thöû nghó xem, khi maø hoï tung ra nhöõng luaän ñieäu, naøo laø " chieán tranh giaûi phoùng ". " Chieán tranh nhaân daân " thì laïi naèm trong yù nghóa taøn ñoäc hôn. Khi maø:

" Trong boùng toái coù ai coøn phaân bieät
" Coù ai coøn bieát ñöôïc ngöôøi hay ma
" Chuùng toâi lôõ sinh trong thôøi oan nghieät
" Chæ chaäp chuøng nhöõng boùng toái tha ma

Hay:

" Thaàn trí cöùng, ñuoåi theo töøng tieáng ñoäng
" Tim nhö chöøng vôõ caû khoái hö khoâng.

Coù ñieàu laï, chieán tranh keùo daøi nhö theá, ngaøy cuõng nhö ñeâm. Nhöng ngôi nghó moät chuùt laø lính laïi nhôù phoá voâ cuøng. Veà phoá trong boä quaân phuïc öôùt suõng moà hoâi, cuõng veà. Veà phoá trong boán tuùi roãng, cuõng veà. Vôùi phoá, xa noù, nhôù voâ cuøng. Maëc duø nôi ñoù, nhöõng ngöôøi lính, coù theå laø anh, laø toâi, khoâng coù " May maø coù em, ñôøi coøn deã thöông ". Nhöng ít ra, töø moät nôi goùc phoá naøo ñoù, hay treân væa heø naøo ñoù:

" Nhöõng hieân tình, gaàn guõi keû chöa quen.

Sao laï, ñoïc leân caâu thô nghe noù gaàn guõi vaø nhieàu nhaân aùi theá. 

Vôùi anh noùi rieâng. Vôùi chuùng toâi, nhöõng ngöôøi lính traän noùi chung laøm sao khoâng thao thöùc khi maø cuoäc chieán naøy ñaõ ñoát ñi nhieàu tuoåi treû, phaûi khoâng. Khoâng bieát chaám döùt luùc naøo. Chaám döùt söï taøn ñoäc trong chieán tranh, coù theå beân naøy, cuõng coù theå beân kia gaây ra, laøm sao traùnh khoûi khi suùng noå. Nhöng vôùi anh noùi rieâng vaø nhöõng ngöôøi lính mieàn Nam noùi chung khi ra traän chaéc chaén trong hai caâu thô naøy, goùi gheùm heát taát caû:

" Caû tieáng môù cuûa moät ngöôøi lính cuõ.
" Raát an bình khoâng thao thöùc suy tö.

Veà phoá. Toâi thích nhöõng caâu thô naøy. Noù thaät. Khoâng saùo ngöõ. Noù gaàn guõi moät caùch laï kyø: 

" Phoá ôû xa, veà laïi, ñoùi no
" Moät ñaùm baïn beø, chuïm ñaàu ñoát thuoác
" Moät ngaøy phoá, duø lính ngheøo xô xaùc
" Nhöng caùi tình nôi phoá aáy khoâng queân

Hay veà laïi vôùi chieán tröôøng, thì:

" Töùc mình, keâ hoïng suùng
" Sau löng thaèng khinh binh
" Ra leänh maøy khoâng leân
" Tao boùp coø ñöøng hoái
" Noùi maø loøng muoán meáu
" Muoán noùi leân moät caâu
" Tao cuõng soùn ñaùi ñaây
" Maày laøm sao bieát ñöôïc?

Nhöõng ngöôøi lính hay só quan ÑPQ ñoù, caáp baäc nhoû nhoi, chuaån uùy hay thieáu uùy thoâi vaøo tuø Coïng Saûn saùu, baûy naêm, nay qua Myõ döôùi daïng H.O chaúng ai ngoù ngaøng hay vinh danh nhöõng ngöôøi lính aáy, maø laïi vinh danh Ñaïi Baøng ñaõ boû anh em chaïy xa. Ñoïc baøi " Traän Chieán Khoâng Coù Ñaïi Baøng " loøng nghe xoùt xa. Nhöng thaät söï maø noùi, nhöõng ngöôøi lính mieàn Nam naøo coù muoán nghó " Vinh Danh hay khoâng Vinh Danh " bôûi caùi loøng: " Raát an bình, khoâng thao thöùc suy tö " aáy.

Cuoäc chieán ñaõ qua. Phoá Xöa muoán veà, chæ coøn trong tieàm thöùc : Veà Vôùi Phoá. Veà vôùi daêm ba thaèng baïn chuïm daàu huùt thuoác. Hay nhôù veà moät goùc phoá naøo ñaõ qua: Qui Nhôn. Pleiku. Komtum. Ban Meâ Thuoät. Caàn Thô. Thaùp Chaøm vôùi daêm ba thaèng baïn " Coâ hoàn " buoàn nhö nhau ñoù, beân nhöõng gioït caø pheâ " ñaëc quaùnh linh hoàn ", vôùi gioïng haùt khaøn khaøn cuûa Khaùnh Ly " Nöùc nôû ". " Xoaùy vaøo hoàn ". " Ñau nhoùi " ñoù. Ñeå roài, chieán tröôøng xöa coøn laïi, nhôù laïi baïn beø, ñoàng ñoäi ñaâu roài. Chæ coøn laïi chieác aùo traän cuõ naêm naøo khoâng giöõ ñöôïc. Baây giôø nhö vaàng traêng cuõ hieän veà khi thaáy laïi chieác aùo traän naêm xöa. Ta laïi nghe tieáng gioù thoåi qua bao nhieâu ngoïn ñoài voâ danh, trong nhöõng khu röøng voâ danh maø nhöõng baïn beø, ñoàng ñoäi cuûa toâi naèm xuoáng. Maøu aùo cuõ seõ coøn maõi, coøn maõi chaúng bao giôø nhaït phai.

" Chieác aùo moät thôøi ñaõ khoâng gìn giöõ
" Ñaõ nhuoäm roài, nhö theå moät maøu tang
" Thöa khoâng phaûi! AÙo xöa coøn caát kyû
" Ñeå khi naûn loøng, laáy aùo ra mang

Dó vaõng, theo toâi ñöøng queân noù. Noù laøm cho ta soáng haõnh dieän cho ñeán ngaøy hoâm nay. Nhö " Phoá Xöa " anh ñaõ gôïi cho toâi caùi höùng khi nghó veà nhöõng con phoá maø chuùng ta ñaõ qua. Baïn beø daêm ba ñöùa nay coøn ñaâu. Ai coøn? Ai maát? Trong cuoäc chieán? Trong tuø toäi? Vaø, ngay caû con phoá cuõ, teân cuõng ñaõ maát roài, phaûi khoâng anh? Chæ coøn laïi maøu aùo cuõ. Maøu aùo cuûa laù röøng. Maøu aùo traän cuûa ngöôøi lính boä binh. Theo ta. Theo ta maõi maõi./.