• Traàn Hoaøi Thö
• Traàn Q. Thoaïi
• Thö Quaùn Baûn Thaûo
• Phaïm Vaên Nhaøn
• Cao Vò Khanh

Thö Quaùn Baûn Thaûo Taäp Moät

Chuyeän xoùm Tröôøng Ñònh
traàn hoaøi thö

Xoùm Tröôøng Ñònh naøy chæ ñöôïc thaät söï hoài sinh töø nhöõng naêm sau di cö 1954. Nhöõng ngöôøi ñeán ñaây, phaàn lôùn goác Quaûng Bình, ñaõ laøm thay ñoåi haún khu xoùm, nguyeân chæ coù vaøi caên nhaø ngoùi gaïch ôû beân ñöôøng, coøn ñaøng sau laø meânh moâng ñaàm laày lau saäy. Hoï ñaáp ñaát ñaáp neàn, döïng nhaø, lôïp toân vieän trôï Myõ, xaây nhaø tieâu coâng coäng. Noùi laø xaây, chöù thaät ra, noù chæ ñöôïc döïng baèng nhöõng thanh coät, vaùn goã sô saøi, vaø moãi caàu ñöôïc ngaên chia baèng taám toân. Haàm caàu chæ laø thuøng phuy. Moãi khi möa lôùn, caû khu xoùm nöôùc ngaäp meânh moâng, vaø muøi ueá phaãn boác leân noàng naëc lôïm möõa, khi haàm caàu nöôùc traøn ngaäp. 

Chæ coù khoaûng chöøng 20 gia ñình truù nguï. 

Trong xoùm coù hai gia ñình maø toâi coù kyû nieäm nhieàu nhaát laø ngoâi nhaø cuûa oâng giaùo An vaø quaùn may cuûa anh Môùi.

OÂng giaùo An laø moät coâng chöùc. Nhöng caû thaønh phoá ñeàu bieát oâng nhö laø thaày töû vi phong thuûy. Coù ñieàu ñaëc bieät laø oâng giaùo khoâng bao giôø xem chæ tay. OÂng lyù luaän xem chæ tay (nhaát laø xem chæ tay ñaøn baø) laø phaûi nhieåm vaøo troïc khí nhö moà hoâi, kinh nguyeät, vaø vì vaäy maát heát linh hieån. OÂng cuõng khoâng bao giôø nhaän tieàn baïc thuø lao. OÂng ñaõ ñöôïc nhaéc nhôû nhö moät vò thaày coù linh giaùc sieâu phaøm. Khi thaân chuõ ñeán, oâng coù theå cho hoï bieát treân ñöôøng ñi hoï ñaõ gaëp gì, gaëp ai, ñaùm tang hay ñaùm cöôùi... Ngoaøi ra, oâng coøn cho bieát treân ngöôøi khaùch coù daáu hieäu gì ñaëc bieät nhö veát seïo, nuùt ruoài v.v... Moãi laàn Teát ñeán, nhaø oâng chaät ních ngöôøi vaø quaø caùp laãn hoa traùi. Sau naøy, toâi ñoïc baùo nghe ngöôøi ta keå laïi oâng ñaõ ñöôïc caùc oâng lôùn ôû Saøi Goøn neã kính ñeán noåi moãi laàn xaây nhaø xaây cöûa, xaây moà xaây maû hay coù quyeát ñònh gì heä troïng nhö nhaän nhieäm sôû, ñaûo chaùnh v.v...laø cho maùy bay ra röôùc oâng vaøo. Toâi khoâng soáng beân oâng trong thôøi gian aáy, neân khoâng coù gì ñeå vieát laïi. Toâi chæ xin ñöôïc keå laïi nhöõng gì toâi thaáy vaø nghe luùc toâi may maén ôû gaàn guõi beân oâng vaø ñöôïc oâng xem nhö chaùu con ruoät thòt. Toâi muoán noùi ñeán moät maãu ngöôøi kyø laï, hieám hoi maø ngöôøi ta coù moät thôøi truyeàn tuïng. 

Nhôù veà oâng, toâi nhôù ñeán moät daùng ngöôøi gaày guoäc, ngoùn tay vaøng nhö ngheä vì oâng huùt thuoác quaù nhieàu. Hình nhö ít khi thaáy oâng nguû. Ñeâm ñeâm oâng ôû heát nhaø naøy qua nhaø khaùc, noùi chuyeän thôøi cuoäc, vaên chöông, uoáng traø taøu vaø huùt thuoác, ñoïc thô saám cuûa oâng. 

OÂng coù ñoâi maét. Ñoâi maét saâu vaø raát saéc. Saéc vaø beùn nhö dieàu haâu. Nhö nhìn thaáu trong loøng trong ruoät ngöôøi ta. OÂng khieán ngöôøi ta phaûi khieáp ñaûm, môû troøn con maét. Ñoù laø thaàn nhaõn cuõng neân. Hay laø moät söùc maïnh sieâu nhieân tieàm aån. Bôûi vaäy, nhöõng lôøi oâng noùi ra laø caû moät söï ruùng ñoäng. Ngöôøi ta nghe oâng. Ngöôøi ta boû nhau cuõng vì oâng. Ngöôøi ta xaây nhaø xaây cöûa choïn höôùng, hay ñaäp phaù nhaø cöûa dinh thöï cuõng vì oâng. Ngöôøi ta hoaõn laïi giôø ñaûo chaùnh cuõng vì oâng. OÂng chæ noùi moät tieáng maø ngöôøi ta tuaân haønh raêm raáp. Duø chieác aùo, chieác quaàn vaãn muoân naêm, khoâng thay ñoåi. 

Noùi veà thô oâng, coù leõ khoâng ai hieåu. Thô oâng laø saám, noùi veà nhöõng ñieàm trieäu. Töø nhöõng söï kieän oâng caûm linh, oâng mang vaøo nhöõng tieân tri. Theá giôùi cuûa oâng khoâng phaûi laø moäng hay thöïc vaø laø theá giôùi cuûa nhöõng ñieàu sieâu töôûng, nhöõng döï baùo khoâng ai coù theå bieát tröôùc. OÂng tieát loä thieân cô. OÂng nhìn xa, ñi tröôùc hieän taïi. OÂng ngaâm vôùi gioïng heát söùc saûng khoaùi. OÂng baét ngöôøi nghe meät theo oâng. Sau naøy, toâi nghe keå laïi laø ngay caû ñeán caùc vò cao caáp nhaát cuûa mieàn Nam vaãn phaûi ngoài ñeå nghe thô saám cuûa oâng. Coù nhöõng ñeâm oâng ñeán nhaø toâi, thöùc traéng ñoïc thô, trong khi ba toâi thì kieät löïc guïc leân guïc xuoáng. Söùc maïnh naøo ñaõ laøm oâng ngoài hoaøi ngoài maõi, ñoát heát ñieáu thuoác naøy ñeán ñieáu thuoác khaùc, trong khi thaân theå oâng oám yeáu tong teo? OÂng rong chôi khaép thaønh phoá, hình nhö khoâng bao giôø öu tö lo laéng veà chuyeän nhaø cöûa con caùi. OÂng may maén coù ngöôøi vôï ñaûm ñang laïi quaù hieàn. Baø giaùo laø moät baø Tuù Xöông thöù hai cuõng neân. Toâi chöa bao giôø nghe baø coù moät lôøi than phieàn naøo veà choàng baø. Theá giôùi cuûa baø laø baày con vaø beáp löûa. Baø ñeå oâng hoaøn toaøn thong dong cuøng nhöõng baøi thô saám giaûng maø baø khoâng bao giôø thaéc maéc tìm hieåu. 

Gioïng ngaâm cuûa oâng sang saûng, coù luùc saûng khoaùi quaù, oâng ngaâm lôùn ñeán ñoä, ñang nguû toâi phaûi giaät mình thöùc giaác. Caøng veà khuya, oâng caøng minh maån laï. Nhöõng caâu thô töø trong ñaàu, khoûi nhôø giaáy möïc, xa laï, aån duï, khoù hieåu tieáp tuïc vang leân, tuoân traøo cuøng vôùi nhöõng ñieáu thuoác ñöôïc ñoát leân lieân mieân baát taän. Thöôøng vaøo khoaûng 3,4 giôø saùng laø oâng ra veà. OÂng ñi boä. Ñeán 7, 8 giôø saùng, toâi ñi ngang qua nhaø, laïi thaáy oâng trong boä aâu phuïc ñeå chuaån bò vaøo sôû. 

Thuù thaät, ngaøy aáy, toâi khoâng tin oâng. Ñoâi khi laïi baát maõn nöõa. OÂng baét ba toâi phaûi hoaûng sôï khi phaùn moät caâu: "Nhaø naøy ôû khoâng ñöôïc ñaâu. Maáy buïi chuoái moïc ngay cöûa chaùnh, laøm aên thi cöû ñeàu thaát baïi" khieán ba toâi phaûi theâm moät laàn tìm nhaø khaùc ñeå thueâ. Hay "nhaø naøy aâm u aùm khí, gaây neân beänh hoïan" ñeå baùo haïi toâi phaûi ñaåy xe vaän taõi ñeå theâm moät laàn di chuyeån ñoà ñaïc baøn gheá qua choã khaùc. Chaúng haïn oâng noùi toâi coù soá phi maõ, hay maõ phi gì ñoù, muoán thi ñaäu phaûi xuaát haønh vaøo luùc boán giôø saùng, ñi veà höôùng maët trôøi moïc, coù döông quang saùng laïng, vaø phaûi nhaûy qua haøng raøo ñeå vöôït qua chöôùng ngaïi. Toâi phaûi giaû vôø nghe theo, nhöng thaät ra toâi tìm ñeán quaùn caø pheâ vaø ngoài ñôïi saùng thay vì tìm ñeán chuøa ñeå tænh taâm. Toâi coá tìm haøng raøo ñeå nhaûy, nhöng laïi ngaïi ngöôøi ta thaáy cho mình laø keû khuøng. Nhöng cuoái cuøng toâi laïi thi ñoå. Chaúng haïn coù hai ngöôøi yeâu nhau tha thieát, vaø hoï tính ñeán vieäc hoân nhaân. Ngöôøi nam teân laø Thoï, ngöôøi nöõ teân laø Ñöôøng. OÂng phaùn: Thoï Ñöôøng laø quan taøi. Coi chöøng. Ñeå cuoái cuøng hai beân khoâng ai daùm laøm ñaùm cöôùi. Nghe noùi coâ Ñöôøng töï vaãn. Coøn nöõa. Ví duï coù moät caëp saép söõa cöôùi. OÂng phaùn: Soá vôï choàng khoâng coù con. Ñaøo Hoa ngoä sô thai (?). Phaûi aên ôû tröôùc ngaøy ñaùm cöôùi môùi hy voïng coù con noái doûi.

Toâi aám öùc trong loøng, nhöng khoâng bao giôø daùm baøy toû noãi baát maõn. Lôøi noùi cuûa oâng ñaõ mang moät keát quaû ñoäc ñòa. 

Sau naøy khi ñi lính trôû veà pheùp gheù laïi xoùm Tröôøng Ñònh, gaëp laïi oâng, toâi ñaõ neâu leân yù nghó naøy. Toâi coøn nhôù roõ, hoâm aáy trôøi möa, nhöõng caây thaàu ñaâu oû beân ngoaøi môø nhaït. Caùi saân nhaø chæ coøn laïi luoáng boâng vaïn thoï vaøng. Ñaàu oâng ñaõ baïc. OÂng rít hôi thuoác, roài nhìn chaêm toâi:

"Baùc hoûi chaùu, taïi sao ngöôøi ta laïi tin baùc. Baùc khoâng phaûi soáng baèng ngheà naøy. Khi nhaän tieàn cuûa khaùch, töùc laø phaûi nhaän moät thoûa öôùc. Coøn ñoái vôùi baùc khoâng coù moät söï raøng buoäc naøo heát. Nhieàu khi baùc cuõng khoâng coøn tin baùc nöõa. Baùc noùi, khoâng phaûi töø cöûa mieäng cuûa baùc maø baèng moät söï caûm nhaän raát sieâu hình töø trôøi ñaát aâm döông. Coøn caùi quyeàn tin hay khoâng laø quyeàn cuûa ngöôøi trong cuoäc. Ai ai cuõng phaûi chòu traùch nhieäm cuøng cuoäc ñôøi cuûa hoï vaø thaân xaùc cuûa hoï, khoâng ai coù theå ñoå thöøa hay qui traùch nhieäm cho keû khaùc..."

" Nhöng baùc vaãn bieát, coâ Ñöôøng ñaõ töï vaãn..."

" Taïi sao laïi nghe lôøi baùc. Taïi sao laïi ñoå thöøa cho baùc khi caäu Thoï kia chæ nghó ñeán baûn thaân cuûa caäu, caùi caù nhaân ích kyõ cuûa caäu. Ñaâu phaûi deã gì ñeå tìm haïnh phuùc. Ñaâu phaûi tìm ñöôïc moät ngöôøi yeâu ta thaät loøng. Caùi haïnh phuùc do chính mình taïo ra baèng moà hoâi vaø nöôùc maét cuûa mình. Caùi haïnh phuùc duø traàm kha ñi nöõa, noù vaãn laø haïnh phuùc. Baùc laäp laïi, baùc chæ noùi töø caùi linh giaùc cuûa baùc. Neáu baùc khoâng noùi thì löông taâm baùc baát oån. Nhöng quyeát ñònh cuoái cuøng laø ôû ngöôøi trong cuoäc. Neáu maø coâ Ñöôøng coù ra tröôùc Thöôïng Ñeá ñeå maø keâu oan thì Thöôïng Ñeá chaéc seõ cau maøy: Taïi sao ngöôi laïi ngu vaäy. Laïi baát hieáu nöõa. Ñoù laø caùi toäi lôùn. Ta cho ngöôi söï soáng, ngöôi laïi khoâng gìn giöõ, ngöôi laïi nghe thaèng giaùo..."

"Nhö vaäy, toát hôn heát laø ñöøng noùi" Toâi caûi.

"Baùc ñaõ noùi, neáu khoâng noùi laø loøng baùc baát an. Khi baùc nhìn vaøo maét ngöôøi ta, coù moät nhaõn quan kyø laï cho baùc thaáy qua maøn maây veà tieàn kieáp haäu kieáp... nhöõng bí aån ñang loeù saùng sau ñoâi maét cuûa ngöôøi ñoái dieän. "

"Nhö vaäy baùc coù toäi vì thieân cô baát khaû laäu"

"Khoâng phaûi laø thieân cô maø chính trí oùc, linh giaùc cuûa con ngöôøi chöa ñaït ñöôïc möùc ñoä hoäi nhaäp vôùi vuõ truï caøn khoân ñoù thoâi. Nhöõng vò nhö Chuùa Phaät hay caùc giaùo chuõ ñaõ thaáy caùi vuøng lai laùng aáy."

"Baùc coù baèng chöùng naøo ñeå chöùng toû?"

"Ñöøng ñoøi hoûi baùc phaûi chöùng minh. Baùc ñaõ noùi caùi quyeàn tin hay khoâng laø quyeàn cuûa ngöôøi ta. Baùc chaúng coù moät thoaû öôùc raøng buoäc. Hoï ñeán vôùi baùc chöù baùc khoâng ñeán vôùi hoï. Khoâng ai coù theå hieåu ñöôïc yù trôøi baèng chính caù nhaân mình..."

"Coøn Lôïi, con trai cuûa baùc. Taïi sao baùc khoâng duøng taøi naêng cuûa baùc ñeå cöùu noù?"

"Noù coù traùch nhieäm vôùi ñôøi noù. Khoâng ai coù theå cöùu noù tröø ra noù."

Ñeán ñaây, oâng ngöøng noùi, nhìn ra ngoaøi cöûa. Trôøi buoàn buoàn treân nhöõng vuõng nöôùc möa coøn ñoïng laïi hoài ñeâm. Tieáng cöôøi noùi vang leân töø quaùn may anh luøn.

OÂng baét ñaàu rít hôi thuoác:

"Baùc coù linh caûm chuùng ta ñang chôø ñôïi giôø phaùn xeùt. Baùc thaáy trôøi ñaát vaàn vuõ loïan cuoàng, hoàng thuûy daâng ngaäp. Khaép caùc ngaõ ñöôøng ngöôøi ta maëc ñoà tang cheá...Nhaát laø nuùi röøng chaùy caû ngaøy caû ñeâm, khoâng ai coù theå thoaùt ra ngoaøi..."

Lôøi tieân tri aáy ñaõ ñeán vôùi toâi vaøo naêm 1974. Vaøo naêm 1972, khi toâi ôû Ban Meâ Thuoäc, toâi cuõng ñaõ chöùng kieán moät ngöôøi ñaïo só vöøa muùa kieám vöøa khoùc ôû ngay giöõa phoá ñoâng ngöôøi khieán caûnh saùt phaûi xoác naùch dôøi ñi. Coù leõ oâng ñaõ thaáy tröôùc nhöõng ñieàm trieäu chaêng. Baây giôø toâi nghó laø oâng ñaïo só aáy ñaõ thaáy ñuùng. Maø khi chuùng ta bieát ñöôïc thì ñaõ quaù muoän.

Toâi rôøi xoùm Tröôøng Ñònh deã chöøng ñaõ hôn 40 naêm. Vaø hôn ba möôi naêm khoâng gaëp laïi oâng. Khoâng bieát oâng coøn soáng hay ñaõ cheát. 

ÔÛ ñaây, saùch vieát veà phong thuûy, ñòa lyù baây giôø baùn chaïy nhö toâm töôi. Thænh thoaûng coù moät vaøi baøi vieát veà oâng, xem oâng nhö vò thaày tieân tri loãi laïc. Toâi cuõng laø moät ñeä töû, nhöng laø ñeä töû ngoan coá, ngang ngöôïc, böôùng bænh. 

Duø vaäy, oâng ñaõ khoâng giaän toâi, traùi laïi moãi laàn gaëp toâi, oâng voà nhö dieàu haâu voà moài. Roài oâng say söa naën muïn toâi. Söï khoaùi caûm toät ñoä khi naïn nhaân cuûa oâng la reân vì oâng naën quaù ñau. Nhöõng daáu seïo cuûa thôøi xöa ñaõ môø phai theo naêm thaùng, nhöng laøm sao maát ñi nhöõng daáu thöông yeâu cuûa oâng ñoái vôùi toâi, gia ñình toâi, vaø coù leõ ñoái vôùi nhöõng ngöôøi trong xoùm Tröôøng Ñònh. Coù laàn oâng ñoaùn toâi laø nhaø vaên, laø ngöôøi yeâu saùch. Toâi khoâng tin. Toâi hoïc ban B, ngay caû leân ñaïi hoïc, cuõng choïn ngaønh Toaùn. Toâi khoâng thích vaên chöông hay chaúng bao giôø mô moät ngaøy ñöôïc thaáy mình coù baøi treân taïp chí tænh leû. Nhöng baïn thaáy ñoù, baây giôø, xung quanh toâi saùch vaø saùch. Saùch chaát caû loái ñi. Saùch ñeán moãi ngaøy. Vaø laïi theâm saùch mình töï in aán nöõa. Coøn nöõa. OÂng laïi noùi toâi coù soá ñi xa. Ngaøy aáy toâi nghó trong chieán tranh khoác lieät nhö chieán tranh VN, chuyeän ñi veà vuøng 5 laø chuyeän bình thöôøng cuûa nhöõng ngöôøi tuoåi treû chuùng toâi. Vaø baïn cuõng thaáy ñoù, toâi ñang ôû Myõ, maø kyø laï, laø qua Myõ khoâng toán moät chæ vaøng. OÂng noùi ñuùng. Khoâng ñuùng thì taïi sao ngöôøi ta traûi thaûm môøi oâng. Ngöôøi ta thöùc traéng ñeâm ñeå nghe oâng ñoïc saám kyù cuûa oâng. Ngöôøi ta noùi veà nhöõng lôøi tieân tri cuûa oâng. Vaø ôû haûi ngoïai naøy, coù nhöõng ñeä töû cuûa oâng ñaõ vieát saùch. Vaø saùch ñöôïc baùn thaät chaïy.

Nhöng lieäu toâi coù tin oâng khoâng, thì khoâng. Baùc coøn khoâng tin baùc nöõa. Haõy tin mình tröôùc. Hôn theá nöõa. Con ngöôøi phaûi chòu traùch nhieäm tröôùc vieäc laøm cuûa mình. Ñöøng ñoå thöøa hay qui traùch nhieäm. Nhö theá heä chuùng toâi hoâm qua. Caû Nam laãn Baéc ñaõ baát löïc, ñaõ bò ñui muø, ñaõ bò buøa meâ. Lieäu khi ñöùng tröôùc Thöôïng Ñeá, chuùng toâi keâu oan hay ñoå thöøa naøy noï, bôûi vì Thöôïng Ñeá ñaâu caàn gì bieát ñeán nhöõng quaùi thai traàn gian, do luõ ngöôøi nhaøo naën neân. 

Coù phaûi vaäy khoâng?