Op onze eerste echte vrije dag (zondag 16.09.2001), hebben we een bezoek gebracht aan S-21, een gevangenis ten tijde van het Rode Khmer-regime. De gevangenis is nog helemaal in authentieke staat, er is sinds 1978 niks meer aan veranderd. De spijlen waarvan we eerst dachten dat ze er stonden om bezoekers niet verder de cel in te laten gaan (we dachten dat alleen de touwen ontbraken), bleken door de Rode Khmer te worden gebruikt om de gevangenen aan vast te ketenen. Van alle martelwerktuigen stonden de originele materialen er nog, alsof ze gisteren waren achtergelaten. In sommige cellen zit nog bloed op de vloer, in het prikkeldraad is af en toe nog een plukje haar terug te vinden. Onnodig te zeggen denk ik dat we diep onder de indruk waren. Hoe symbolisch was het dan toch dat er onder aan de trappen van de school/gevangenis/museum twee boedhistische monniken op hun gemak een sigaretje zaten te roken. Juist een groep die Pol Pot met alle macht wilde uitroeien....
Vanaf 1962 was Tuol Sleng in gebruik als middelbare school onder de naam 'Ponhea Yat'. In mei 1976 werd de school door de Rode Khmer in gebruik genomen als gevangenis en veranderde de naam in S-21, wat staat voor Security Office 21. Het is nog heel duidelijk te zien dat het complex vroeger een (met zorg gebouwde) school is geweest. Mooie tegels op de vloeren, een ruime binnentuin, ruime en lichte lokalen. De 'cellen' zijn slechts van elkaar afgeschermd door heel provesorisch opgebouwde muurtjes, die er uitzien of ze elk moment kunnen instorten, of wat tegen elkaar aanhangende houten panelen. 'Gangen' zijn gecreëerd door het grofweg uithakken van een stuk muur.
S-21 was het meest heilige onderdeel van het Rode Khmer regime, het was het voornaamste veiligheidsinstituut, speciaal ingericht voor ondervragingen en uitroeiing van anti-Angkar (zo werd Cambodja destijds door de Rode Khmer genoemd) 'elementen'.
De gevangenen waren afkomstig uit alle windstreken, maar bestonden met name uit intellectuelen zoals doktoren, professoren, docenten, studenten, ministers en diplomaten. De gemiddelde duur van gevangenschap was 2 tot 4 maanden, hoewel belangrijke politici soms een half of langer werden vastgehouden om te worden ondervraagd en gemarteld.
In elke cel werden de regels op een schoolbord geschreven:
|
Van deze gevangenen werd in het algemeen de gehele familie uitgeroeid. In totaal zijn er van mei 1976 tot juni 1978 zo'n 12.500 gevangenen vermoord, waaronder circa 2.000 kinderen.
