Binnen mijn departement waren we de afgelopen tijd bezig om een nieuwe richting te vinden voor een project om school managers te ondersteunen bij het bestuur van de school. Om het project tot nu toe te evalueren werden er wat focus groepen georganiseerd in een paar provincies met school managers en leraren om te kijken waar zij allemaal tegenaan lopen bij het managen van een school. Nou, dat was wel een hele aparte ervaring, toch net iets anders dan een focus groep in Nederland.

Ten eerste moesten we met zes man plus chauffeur in een klein autootje zo'n vijf uur reizen over een hobbelweg om in de provincie te komen waar we de groepen zouden houden. Maar goed, toen konden we dus beginnen, met 2x7 ipv 2x6 man. Bij de introductie begon het al goed, iedereen had netjes een pen en een schriftje meegenomen, en alles wat mijn Cambodjaanse collega zei werd dan ook keurig genoteerd. 

Toen ze zichzelf moesten introduceren stonden ze 1 voor 1 op met een plechtig verhaaltje over hoe goed de school wel niet was waar zij directeur van waren. Als laatste was er een man die al meer dan twintig jaar in het onderwijs zit en waar iedereen vol ontzag (leeftijd en ervaring is hier heeeeeel belangrijk) naar opkeek. Een perfecte stemming dus om de tongen lekker los te krijgen (not!).Om twee uur zouden de groepen van start gaan, maar om kwart over twee was er nog steeds niemand. Dus ik had natuurlijk alweer schrikbeelden voor me van respondenten die nooit op komen dagen, toen bleek dat het groepje ergens achter bij de boom onze respondenten waren. Die stonden er ook al toen wij aankwamen (kwart voor twee). Ze hadden ons wel gezien, maar het is not done om zomaar mensen vanuit Phnom Penh (ja, status als je uit de hoofdstad komt) aan te spreken dus hadden ze maar rustig afgewacht. Na een telling bleek het onmogelijke (althans in Nederland) hier wel te kunnen; van de twaalf respondenten (2x6) die we hadden uitgenodigd waren er veertien komen opdagen!!!! Onze vergoeding van $2.- per persoon voor een gesprek van 2 uur was kennelijk wat aan de hoge kant...

Omdat zij er uiteraard vanuit gingen dat ik erbij zat vanuit de donorkant van het hele verhaal, werd de eerste vraag al aangegrepen om te vertellen hoe blij ze wel niet waren met de stoelen die UNICEF heeft gedoneerd, het schoolbord van de Wereldbank en ga zo maar door. In de notulen komt in elke regel wel de naam van een donor voor. En door de bibliotheek die gedoneerd was door een project vanuit het ministerie ging het leren natuurlijk ineens veeeeeeel beter....

Pas ben ik ook nog meegeweest met het veldwerk voor een survey voor datzelfde project. Op weg naar de scholen werden we begeleid door het hoofd van het districtskantoor. Erg aardig van hem natuurlijk, maar niet helemaal de bedoeling dat hij dan ook bij het interview aanwezig blijft. Helemaal niet bij vragen als ' Vindt je dat je voldoende wordt ondersteund vanuit het districtskantoor?' Althans, hijzelf vond het denk ik wel erg nuttig, vooral omdat hij dan even kon kuchen voordat het schoolhoofd zo'n vraag beantwoorde. De schooldirecteur kreeg allerlei vragen als 'Heb je de leraren verteld over...' ' Heb je regelmatig vergaderingen met alle leraren?'. Vervolgens kreeg de leraar dezelfde vragen, waar de schooldirecteur nog bij zat (en die natuurlijk op zijn beurt het kuchje van het districtshoofd gebruikte).

Erg objectief en onderzoekstechnisch verantwoord dus hier. Ik ben daarom ook door het hoofd van het departement gevraagd om me hier (toch weer) voor een groot gedeelte met onderzoek te gaan bezighouden. De voornaamste reden hiervoor is dat alle onderwijs vernieuwingsprogramma's die dit jaar van start zijn gegaan ook gemonitord zullen moeten worden. En daar is onderzoek natuurlijk een goed instrument voor. Binnen het departement is er een speciale afdeling die zich met monitoring bezighoudt, maar zoals ook wel uit bovenstaande verhalen blijkt, hebben die er in het algemeen niet zo heel veel kaas van gegeten.

Dus ik ben me eens in een onderzoek gaan verdiepen waarbij de tevredenheid van ouders met het basisonderwijs wordt gemeten, als  1 van de indicatoren voor de ontwikkeling binnen het basisonderwijs. Een programma mbt algemene hervormingen in het basisonderwijs (geen schoolgeld meer betalen, bijlessen in de zomervakantie, meer betrokkenheid van het dorp en ouders bij het beleid van de school) is als enige al twee jaar geleden van start gegaan, dus vandaar dat dit tevredenheidsonderzoek vorig jaar ook al was uitgevoerd. Waarbij, jawel hoor, de ouders geselecteerd werden door het schoolhoofd...... En waar komen toch die positieve uitslagen vandaan?

Ik ben er dus samen met mijn collega Setharath van het PMMO (die monitoring afdeling) ingedoken en wij hebben een methode bedacht die veel objectiever en daarnaast ook nog eens veel goedkoper is (scheelt Unicef toch weer $5000.-). De eerste dag dat dit onderzoek op de nieuwe manier werd uitgevoerd ben ik natuurlijk meegegaan om te kijken of het allemaal te doen was. Erg grappig, we gingen een dorpje in (zo'n 4 uur rijden van Phnom Penh) en stapten onaangekondigd bij mensen naar binnen of ze mee wilden werken aan ons interview. Als dank had ik voor iedereen die mee wilde doen een mooie pen voor hun kind geregeld, iets wat hier echt heel waardevol is. En waarachtig, werkelijk iedereen wilde meewerken, lang leve de gastvrijheid in Cambodja! En zo kwam ik dus in de meest uiteenlopende huizen terecht, waar af en toe de koeien (ja, inderdaad, IN het huis) bij me vandaan werden gejaagd. Erg leuke ervaring. Mijn Khmer collega's vonden het ook erg leuk, die hadden het nog nooit op deze manier aangepakt, dus het was echt een succes. Goh, dat lijkt toch zowaar op een bijdrage aan de ontwikkeling van Cambodja......