| here is the unix
commands.you can find some hints here as soon as i have a little
time to compile the document..
COMMANDS
Exit :cikis
passwd:En az 6 karakter.en az iki karakter alfabetik kalanin
sayisal veya
en az bir karakterinin sayisal olmasi gerek.
logname:O andaki calisani user id gosterir.
ls:Bir dizin icinde yer alan dosyalarin listesini veririr.
rm *:Birdizin icinde yer alan dosyalari siler.
>:Bir satira sigmayan command alt satirdan devam ettirir.
&:Verilen komutun sonuna yazilir ve komut geri planda
kendi kendine
calisir.Sonuclaninca sonuclari verir.
komut> dosya:Eger komutun olusturdugu tum sonuclar ekran yerine bir
dosya icine yazilir.
komut>> dosya:Verilen dosya isminin sonuna sonuclari yazar.
;Bu isaret commad arkasina konarak.bir satirda
birden cok commad calisir
komut<dosya:Bir unix komutu ekrandan giris yerine bir dosya icinde
oku
nacaksa bu komut kullanilir.
sleep zaman;komut:bir komutun belirli bir sure sonra calistirilmasi iste
niyorsa bu komut kullanilir
ornek:sleep 20;date:20 saniye sonra tarihi
goster
vi dosyaadi:Vi editi dosya acmaya ve acilan dosyanin icini gormeyi
sagla
view dosyaadi:dosyada degisiklik istenmiyorsa icierigini gormek icin .
<a>:Vi programi calistiktan sonra yazma islemine baslamak
icin.
Satirin sonundan devam edilecek ise yin ebu
kullanilir.
vi + dosyaadi:Baslangicta dosyanin en son satirina ulasmak icin bu
kulla
vi +UNIX dosyaadi:dosyada sayfalar biciminde ilerlemek icin
vi -r dosyaadi:kaybolan dosyayi cagirir.elektirik kesildikten sonrada.
vi -r kurtarilacak dosyalar goruntulenir.
:w dosyaismi: bun dosyayi yazdktan sonra kaydeder.
<20k>:20 sati yukari cik. bu tuslara basilarak yapilir
CTR d imlec komut kodundan kurtulmak icin.
:w uzerinde calisilan metin ayni isimle
saklanir.
:w dosyaadi:bir baska isimle saklama.
:wg| dosyadan cikmak icin.
:q| yapilan degisiklikler goz onune alinmamk
isteniyorsa.
:q hic bir degisiklik yapilmamimissa terk
etmek icin kullanilir.
:e| metinde degisiklik yapilmissa degisiklikler
istenmiyorsa baslangic
haline getimek icin kullanilir.
:w>> dosyaadi:yaratilan dosya, bir baska
kutuge ilave edilecekse.
:n,mw>> dosyaadi:tumu yerine verilen satir
araligi dosyaya eklenir.
:sh :file icinde calisiriken UNIX komutalrini
kullanmamizi saglar.
:| UNIX com:file icinde calisiriken UNIX
komutalrini kullanmamizi saglar
:||:En son UNIX komutunu tekrar calistirmak
icin.
Vi editorunun icinde UNIX komutu kullanildiktan
sonra tekrar editore
donmek icin CTR-d veya :exit gecerlidir.
:r| komut:UNIX komutlarina eristikten sonra bunu
sonuclarini editor icin
aktarir.
:w |mail burak:yaratilan dosyayi burak isimli
kuulaniciya iletmek.
CTR-f:Metnin bir ekran sonrasina ulasmak icin.
CTR-b:ekrani geri getirmek icin.
CTR-d:yarim ekran yukari cikmak icin.
CTR-u:yarim ekran asagi kaymak icin.
CTR-e:ekrani bir sati yukari kaydirmak. basina n
koyarak artabilir.
CTR-y:ekrani bir satir asagi kaydirmak.
CTR-g:hangi satirda oldugunu bulmak icin.
CTR-h:korsuru bir sola kaydirir.Basina yine
istenilen sayi konabilir.
<l>:Korusur bir saga kaydirir.
<j>:Korsuru asagi dogru kaydirir.
CTR-N:Korsuru asagi dogru hareketi saglar.
<k>:Korusuru yukari dogru hareketi saglar.
CTR-P:Korusuru yukari dogru hareketi saglar.
<H>:Ekran uzerindeki metnin birinci
satirina hareket ettirme amaciyla
kullanilir.Bu komut oncesinde sayisal deger
kullanilirsa,imlec belirtile
satira kayar.
<M>:Imleci ekranin tam ortasindaki satir
uzerine hareket ettirir.
<L>:Son satir uzerine getirir.
<w>:Imleci satir uzerindeki bir sonraki
kelimenin ilk karakteri uzerin
kaydirir.
<b>:Satir uzerindeki bir onceki kelimenin
ilk karakterine getirir.
<e>:Kelimenin son karakterine ulastirir.
/aranacak kelime:belirtilen kelimeyi ileri
dogru aramayi saglar.
?aranacak kelime:belirtilen kelimeyi geri
dogru aramayi saglar.
/aranilacak kelime/+n:bir kelimeyi belirli bir
sati araliginda aratmak.
imlecin bulundugu satir ile sonraki n satiri
arasinda bir kelimeyi arama
/A*a:A ile baslayan ve a ile biten dizgileri
bulma.
<G>:dosyanin belirli satirina
ulasmak icin.bu komuttan once satir
numarasi belirtilerek imlec o satira hareket
eder.yoksa en sona gider.
Bir once ki konuma donmek icin <''> dur.
<i>: Herhangi iki karakter arasina giris
yapilacak ise.ESC basinca
durur.
<o>:Imlecin bulundugu satirin hemen altina
bir bos satir acmak icin.
<O>:Imlecin bulundugu satirin uzerine
satir acmak icin kullanilir.
<x>:Bir satir uzerinde yapilan girisleri
silmek icin.
<u>:Silme islemi yanlislikla yapilmis ise
kullanicinin zarara
ugramamasi icin en son islemi iptal etmek uzere
kullanilir.
<U>:Satir uzerinde bir den fazla
degisiklik yapilmissa ve degisiklik
lerin tumunu bir den iptal etmek icin
kullanilir.
<dd>:Bir satirin yok edilmesi.
<dL>:Komutun uzerinde bulunan satir dahil
sonraki tum satirlar silinir
<dH>:Ekranda goruntulenen dosyanin birinci
satirini siler.
<r>:Mevcut bir karakteri degistirmek.
<s>:Bir karakter yerine bir den fazla
karakter degistirmek icin.
Yazim modundan cikmak icin ESC le cikilir.
<r>:bir kucuk harfi buyuk harfe cevirmek
icin
<y>:bir satiri kopyelemek uzere yakalamak
amaci ile kullanilir.Bunun
arkasindan imlece kopyalama isleminin yapilacgi
konuma getirilir <p>
komutu kullanilir.<P>:ilgili satirin
imelecin bulundugu yerin ustune
kopyeler.
<yy>:belirli bir satirin kopyelenmesi bu
komutla baslar. <p> ile
sonuclanir.
Eger n satir kopyalanacksa <ny> ile
satirlarin kopyesi bir yazmac
uzerinde olusturlur ve <P> ile istenilen
yere kopyelenir.
Yer degistirme
islemi:<x><dd><c>:gibi komutlarla silme islemleri
yapildiginda,silinen ifadeler yazmac uzerine
kaydedilmis olur.Bu islemde
sonra imlec yeni konuma getirilerek <p>
yapilir.
<.> :En son kullanilan komutu yeniden
ekrana getirir.
r dosyaadi:su anda calimakta oldugun dosyanin
belirli bir bolumunu
r den sonra ki dosya ismine kopyeler.
chown yeni sahibinin ismi dosya:dosyanin veya
dizinin basakasina verilme
i. Kisaca dosya sahibi degistiriliyor.
chown yeni sahibinin ismi dizi:dizi sahibi
degistirme.
chgrp yeni grup adi dosya: dosya grubunu
degistirme.
chgrp yeni grup adi dizi: dizi grubunu
degistirme.
chmod izin modu dosya:Bir dosyaya verilen
izinlerin degistirilmesi.
chmod izin modu dizi:Bir diziye verilen
izinlerin degistirilmesi.
ORANTILI IZIN KODLARI
------------------------------------------------
Orantili kod
- Izin
durumu -
------------------------------------------------
0400
- Dosya sahibi icin okuma -
0200
- Dosya sahibi icin yazma -
0100
- Dosya sahibi icin calistirma -
0040
- Gruptakiler icin okuma -
0020
- Gruptakiler icin yazma -
0010
- Gruptakiler icin calistirma -
0004
- Digerleri icin okuma -
0002
- Digerleri icin yazma -
00001
- Digerleri icin calistirma -
------------------------------------------------
u:Dosyanin sahibi.
g:Grup
o:Digerleri
a:Herkes
+:Izin vermek
-:Izinleri kaldirmak.
=:Belirli bir izin atamak uzere.
cd dizin adi:dizi degistirme..
cd /: diziden root a gecemek icin.
cd ..:bir ust diziye gecmek icin.
pwd:hangi dizi uzerinde calistigini goruntuler.
ls:dizi icindeki dosyalari ve alt dizileri
listeler
ls (secenekler) (dosya veya dizin...)
Secenekler:
-c:Goruntu cok kolonlu ve dosya isimleri azalan
sirada olacaktir.
-F:Dosya isimleri sonunda * dizin isimleri
sonunda / isaretleri gorun
tulenerek birbirinden ayirt edilmelerini saglar.
-R:Belirlenen bir dizin icindeki dosylar
yanisira varsa tum alt dizinler
icerikleriyle birlikte listeler.
-a:.ile baslayan dosyalar dahil dizinin tum
icerigini listeler.
-c:Dosyalari siralamak veya bastirmak amaciyla
i-dugumlerinin en son
duzletme tarihlerini kullanir.
-l:Dosyalar hakkinda daha ayrintili bilgi verir.
-g:Eger ayrintili liste aliniyorsa yani tum
bilgiler listelenecek ise
ve bu listede doyanin sahibinin grup adiyla
birlikte yer almasi isteni
yorsa bu secenek kullanilir.
-i:Her dosyayi idugumleri ile birlikte
goruntuler.
-m:Dosya isismleri virgullerle birbirinden
ayrilarak listelenir.
-n:Ayrintili listede yer alan ID numaralarini
listeler.
-o:Ayrintili listeye grup adlarinin dahil
edilmesini saglar.
-p:Dizinlerin / isaretiyle simgelenmesini
saglar.
-q:Dosya isimleri icinde ? gibi grafik olmayan
karakterler varsa bunla
rin listelenmesine yardimci olurlar.
-r:Siralamayi ters yonden yapar.
-s:Blok cinsinden dosyalarin boyutunu verir.
-t:Dosyalarin degisime ugrama zamanlarina gore
siralanmasini saglar.
-u:Dosyalara en son erisim zamanlarina gore
siralanmasini saglar.
mkdir dizin adi:Dizin yaratmak.
rmdir dizin adi:Dizilerin silinmesi.
rm -r dizin adi:Dizi icindeki alt dizileri
siler.rm -r dizin adi:Dizi icindeki alt dizileri siler.
umask nnnn:Kullanici maskesi.
dircmp secenekler dizin-1 dizin-2
secenekler:-d:her iki dizinin sahip oldugu
dosyalarin karsilikli olarak
goruntulenmesini saglar.Ayni isimlere sahip
dosyalarin iceriklerini kars
lastirir,ayni ve farkli olanlari belirler,son
olarakta iceriklerini goru
tuler.
-s:Sadece farkli icerige sahip dosya isimlerinin
goruntulenmesi saglar.
-wn:cikti genisligi 72 karakter olarak kabul
edilmektedir.Istenirse n
yerine sayisal bir deger yazilarak bu genislik
degistirilebilir.
cp dosya-1 (dosya-2..) dosya veya dizin:Bir
dosyanin kopyesini olusturma
cp prog1 ../per/:prog1 dosyasinin per dizisine
kopyelenmesi.
ahmet dizisinde oldugumuzu
varsayalim.yurdakul dizisindeki butun dosyal
ri ahmet dizisine kopyalamak istiyoruz.su komutu
kullaniriz.
cp ../yurdakul/* .
cp satmas dosya/:Bulundugumuz dizinin icindeki
satmas isimli dosyayi
dosya isimli bir alt dizinin icine kopyalamak.
mv -f dsoya-1 (dosya-2..) dosya veya dizin :Bir
dosyanin bir diziden
baska bir dizine tasinmasi.
ln -f dosya-1 (dosya-2..) yeni-dosya:dosylarin
baglanmasi.Link
ln prog1 prog4:Ayniz dizin icinde prog1
dosyasinin prog4 isimli bir
baska kopyasini olusturmak ve ona baglamak.
ln prog1 muh:prog1 dosyasinin muh dizini icine
baglanmasi.
rm(secenekler) dosya..:Dosyayi silmek icin.
secenekler:
-f:normal olarak kullanicinin doysa uzerinde
yazma izni yok ise,silme
islemi yapilamaz.Ekranda izin modu
goruntulenerek silme isleminin yapili
yapilamayacagi sorulur.Eger y yazilirsa sime
islemi yapilir.return tusan
basilirsa bu islem yapilmaz.Silme islemi
yapilmadan once bu tur sorulari
sorulmasi istenmiyorsa -f secenegi kullanilir.
-i:Dosyalarin etkilesimli olarak tek tek
silinmesine olanak tanir.
-r:Bir dizini,icindeki tum dosyalarla birlikte
silmek amaciyla kullanili
rm * :Butun dosyalari siler
rm -r dizin ismi:diziyi silmek icin.
rm -fr *:Hem dosyalarin hemde dizinlerin
herhangi bir uyariyla karsilasm
dan topluca silinmesi.
cat (secenekler) dosya..:Bir dosyaninin
iceriginin goruntulenmesi amaci
ile yada iki veya daha fazla dosyanin
birlestirilmesini saglar.
secenekler:
-u:Komut ciktisinin bir ara bellege alinmasini
onler.
-s:Mevcut olmayan dosyalarla karsilasildiginda
kullanici uyarilmaz.
-v:gorunmeyen bazi karakterleri gorunur hale
getirir.bu secenekle
birlikte asagidaki secenekler kullanilabilir.
-t:Tablarin CTR -I sekĻinde goruntulenmesini
saglar.
-e:Satir sonu isareti olarak dolarisaretinin
goruntulenmesini saglar.
cat > dosya:Yeni bir metin dosyasi yaratmak.
CTR-d ile cikilir.
Bu dosyaya bir sey eklemek istersek > bunu
tek basina kullanmiyoruz.
Yoksa dosya yok olur .
cat >> dosya: Bu sekilde tekrar icine
girerek ekleme yapabiliriz.
cat dosya-1 dosya-2 > dosya-3 :Iki dosya
birlestirilerek yeni dosya
yaratilmasi.
nl (secenekler) dosya:Satirlari numaralandirarak
goruntulemek.
pg (secenekler (dosya..):dosya iceriginin
sayfalar halinde goruntulenmes
secenekler:
-numara:Her defasinda goruntulenecek satirlarin
sayisini gosterir.
-p dizgi:Normal olarak sayfanin en alt satirinda
(:)isareti olasarak
kullanicinin return a basmasi beklenir.
-c:Her bir sayfa goruntulenmeden once ekran
temizlenir ve imlece baslan
gic konummuna doner.
-e:Her dosyanin sonunda kullanicinin return a
basmasi gerekmez.
-n:Normal olarak komutlar yeni satir karakteri
ile son bulur.Otomatik
olarak komut sonunun belirlenmesine olanak
saglar.
-s:msg lerin goruntulenmesini saglar.
+satir no:Belirli bir satirdan itibaren dosya
goruntulenmek isteniyorsa
dogrudan satir numarasi yazmak sureti ile bu
saglanir.
+/kalip/:Belirlenen kalibi iceren ilk satiri
bulmak amaciyla bu tur bir
tanim yapilabilir.
find yol tanimi secenekler:Belirli bir dosyanin
hangi dizin icinde yerle
tigini bulmak icin kullanilir.
Secenekler:
-name isim:aranilacak dosyanin ismi.
-perm izin:Izinleri oktal olarak belirlenmis
dosyalarin aranilmasi.
-links n:linke sahip dosyalar.
-user kullanici:Belirli bir kullaniciya ait
dosyalarin aranmasi.
-group isim:Belirli bir gruba dahil dosyalarin
aranmasi.
-atime n:n gun icinde erisilen dosyalar.
-mtime n:n gun icinde islem goren dosyalar.
-ctime n:n gun icinde degistirilen dosyalar.
-print :bulunan dosyalarin ekranda
goruntulenmesini saglar.
grep (secenekler) ifade (dosya..)
egrep (secenekler) ifade (dosya..)
fgrep (secenekler) dizgi (dosya..)
Yukaridaki komutlar belirli kaliplarin bir veya
daha fazla dosya icinde
aranmasi icin kullanilirlar.
Secenekler:
-v:aranilan kalibin bulunamadigi satirlari
goruntuler.
-c:aranilan kalibin toplam kac satirda yer
aldigini goruntuler.
-i:kucuk buyuk harf ayrimi yapmaz.
-l:aranilan kalibin bulundugu doys isimlerini
goruntuler.
-n:Bulunan satilar dosya icindeki satir
numaralari ile birlikte goruntul
-b:bulunan satirlarin blok numaralarini
listeler.
-s:dosya bulunamadigi veya okunamadigi zaman
hata msg leri verilmesi ist
niyorsa bu secenek kullanilir.
-e ifade:- ile baslayan ifadelere izin verir.
-f dosya:Bir dosyanin icerdigi ifadeleri bir
baska dosya icinde aramak
amaciyla tercih edilebilir.
file (secenekler) dosyalar..:Herhangi bir
dosyanin tipipni belirlemek
gerekebilir.Dosyanin b`s olup olmadigi eger
metin dosyasi ise turu veya
dizin olup olmadigini belirlemek uzere bu komut
kullanilir.
-c:Bicimlendirme hatalari icin magic dosyasinin
kontrol edilmesine olana
saglar.
-f dosya:Incelenecek dosya isimlerini iceren
dosyayi tanimlar.Belirli
dosyalarin tipi saptanacak ise ve dosya isimleri
bir baska dosya icinde
saklanmis ise bu secenek kullanilir.
-m magic:Alternatif bir dosya tanimlanir.
file *:icinde bulunulan dizine ait tum
dosyalarin tiplerini gosterir.
pr secenekler (dosya..):dosyalarin belirli
duzende goruntulenmesi.
Secenekeler:
+sayfa no:Numaralndirma isleminin baslayacagi
sayfa numarasi bu sekilde
belirlenir.
-kolon:cilisin kac kolondan olacagini belirler.
-a:Cikisin cokulu kolonlar bicimimde olmasi
saglanir.
-d:satirlar arasinda bos satir birakilmasina
neden olur.
-m:Komut ile belirlenen dosyalarin ayni ekran
uzerinde ve ayri ayri kolo
larda yer almasini saglar.
-wn:Sayfanin herbir satirinin kac karakter
alagini belirlemek icin.
-okonum:Herhangi bir satirin baslama konumunu
belirler.
-ln:Bir sayfadaki satirlarin sayisini
degistirmek icin kullanilir.
-hbaslik:Yazdirilacak dosyanin basligini
belirlemek amaciyla kullanilir.
-P:Dosya ekranda goruntulenirken her bir sayfa
oncesinde kullanicinin
return tusuna basmasi beklenir.
-r:hata raporlarinin goruntulenmesini saglar.
-t:Her sayfanin basinda ve sonunda 5 satirlik
alan ayrilmasini engeller.
-sayirac:Kolonlarin belirlenen bir ayirac ile
ayrilmasini saglar.
dd (secenek=deger)..:Dosyalarin farkli bicimlere
donusturulmesi gerekti
ginde dd komutulu kullanilir.Blok yapisinin
degistirilmesinde,ASCII ve
EBCDIC dosyalarin donusturulmesinde ve dosya
icindeki harflerin buyuk
veya kucuk harflere cevrilmesinde kullanilir.
Secenekler:
if=dosya:giris dosyasi
of=dosya:cikis dosyasi
ibs=n:Giris dosyasinin blok boyu
obs=n:Cikis dosyasinin blok boyu.
bs=n:hem giris hem de cikis dosyasinin blok
uzunlugu.
cbs=n:Donusum isleminde kullanilan ara bellegin
boyutu.
skip=n:cikis dosyasi yaratilirken giris
dosyasindan n blogun atlanmasi
saglanir.
seek=n:kopyalama oncesinde cikis dosyasinin
basindan itibaren n blogu
arar.
count=n:sadece n giris blogunu kopyeler.
conv=ascii:EBCDIC dosyayi ASCII dosyaya
donusturur.
conv=ebcdic:ASCII dosyayi EBCDIC dosyaya
donusturur.
conv=ibm:ASCII dosyayi EBCDIC dosyaya
donusturur.
conv=lcase:Buyuk harfleri kucuk harflere
donusturur.
conv=ucase:Kucuk harfleri buyuk harflere
donusturur.
conv=noeror:Hata durumunda donusum islemini
durdurmaz.
sort (-secenekler)(+pos1 (-pos2))(-o cikti
dosyasi) (dosya..):Dosyalari
belirli kolonlarina gore siralamak, bazen de
ayirmak icin kullanilir.
Secenekler:
-c:Belirlenen siralama kurallarina uygun olup
olmadigini denetler.
-m:Sirali dosyalari birlestirmek amaciyla
kullanilir.
-u:Birbirinin ayni olan tekrarli satirlari iptal
ederek bir tanesinin
goz onune alinmasini saglar.
-O cikti:Siralama islemi sonunda yaratilan yeni
dosyanin adini tanimlama
amaciyla bu secenekler kullanilir.Eger
belirtilmesse cikis ekrana yapili
-ybellek:Siralama islemi icin gereken bellek
miktari.-y0 ile en az belle
kullanilacagi -y ile de en fazla bellek miktari
kullanilacagi anlasilir.
-zn:n ile en buyuk kayit genisligi
gosterilmektedir.
-d:Sadece alfabetik karakterlere gore siralama
isleminin yapilmasini sag
-f:Buyuk ve kucuk harf ayriminin yapilmamasina
neden olur.
-M:ay bilgisine gore siralama yapar.
-n:Bir aritmetik degere gore siralar.
-r:Siralamayi ters yonde yapar.
-tayirac:Alan ayiracinin tanimlanmasina olanak
tanir.
+pos1(-pos2):Siralamaya temel olusturacak
anahtar alaninin baslangic ve
bitis pozisyonlarini belirler.
uniq (secenekler) (dosya):Bir dosya icinde
birden fazla satir ayni iceri
ge sahip olabilir.Alt alta tekrarli satirlarin
goruntulenmesi veya
goruntulenmemesi uniq komutu ile denetlenebilir.
Secenekler:
-u:Sadece dosya icinde tekrarlanmayan satirlarin
goruntulenmesini saglar
-d:Sadece tekrar eden satilari elde etmek
amaciyla kullanilir.
-c:Tekrarli satirlar tek bir satir halinde
goruntulenebilir.Ek olarak
ayni satirdan kac tane oldugunu herbir satirin
sol tarafinda yer alir.
-n:Ilk n alan bosluklarla birlikte gozardi
edilir.
+n:Islem esnasinda ilk n karakterlerin gozardi
edilmesi saglanir.
comm (secenekler) dosya-1 dosya-2 :Sirali iki
dosyanin ayni satirlarinin
secilmesi icin kullanilir.
-1:Sadece birinci dosyada yer alan satirlari goz
ardi eder ve ikinci
dosya satirlarini goruntuler.
-2:Sadece ikinci dosyada bulunan satirlari
goruntulemez ve birinci dosya
satirlarini goruntuler.
-3:Her iki dosyada yer alan ayni satilarin
goruntulenmemesi saglar.
diff (secenekler) dosya-1 dosya-2:Dosyalar
arasindaki farkliliklari
ortaya koyarak,gerekiyorsa degisiklikleri yapmak
olasidir.
Secenekler:
-b:Takip eden bosluklarin goz ardi edilmesine ve
diger bosluk dizgileri
nin esit bicimde karsilastirilmasina olanak
saglar.-e:a,c ve d komutlarinin kullanilmasini saglayan bir editor olusturur.
Boylece iki dosya arasindaki farkliliklarin
ortadan kaldirilabilmesi
icin ortam hazirlar.
-f:yine bir editor olanagi saglar.Ama e secenegi
kadar kullanisli degil.
-h:Iki dosya arasindaki farkliliklari hizli
bicimde goruntuler.
bdiff dosya-1 dosya-2
(secenekler):Karsilastirilacak dosya cok buyuk
ise bu komuttan yararlanilir.Ayni olan satilari
goruntulemez farkli
satirlari kucuk parcalara ayirarak herbiri
uzerinde diff komutunu uygula
Aksi belirtilmedikce dosya 3500 satirlik
paracalara ayrilir.
Secenekler:
-n:Dosyanin kac satirlik parcalara ayrilacagini
belirler.
-s:Degisikligin kabul edilmemesini saglar.
diff3 (secenekler) dosya-1 dosya-2 dosya-3:Uc
dosya arasindaki farklilik
lari ortaya koymak ve duzelmetleri yapmak icin
kullanilir.
tail (secenekler) (dosya):Bir dosyanin sonundan
belirli sayida satiri
secerek goruntulemek olasidir.Satirlar veya
bloklar seklinde olabilir.
Secenekler:
+sayi:Dosyanin basindan itibaren baslayarak
goruntulenecek birim sayisi.
-sayi:Dosyanin sonundan itibaren baslayarak
goruntulenecek birim sayisi.
l:Satirlara gore secme islemi.
b:Bloklara gore secme islemi.
c:Karakter sayisina gore secme islemi.
f:Buyuyen bir dosyanin satirlarini goruntuler.
split (-n) (dosya(isim)):Bir dosyayi belirlenen
sayida ayri dosyalara bo
mek amaciyla bu komut kullanilir.
Csplit (secenekler) dosya argumanlar..:Dosyalari
bazi argumanlara gore
parcalara ayirabilir.n+1 kesime ayirir.
-s:Csplit komutu yaratilan her dosya icin
karakter sayisini goruntuler.
-s yazilirsa bu islemi yapmaz.
-k:Csplit kullanirken bir hata ortaya ciktiginda
yaratilan dosyalar sili
nir.-k bu durumu engeller.
-f oneki:xx00,xx01,...xxn bicimindeki isimler
yerine istenilen oneklerin
verilmesi amaciyla -f secenegi kullanilir.
Arguman:
/ifade/:Bu ifadelerin ana dosya icinde yer
aldigi konum bulunarak bu ko
numdan onceki tum satirlar xx00,kalan kisimlar
ise xx01 dosyasi icine
yerlestirilir.
%ifade%:Yukaridaki gibi islem gorur.Ama bu
konuma kadar olan birinci bo
lum icin yeni bir doya yaratilmaz.
satir-no:Ana dosyanin belirlenen satir
numarasina kadar olan kesim alini
cut secenekler (dosya..):Bir dosya icindeki
satirlarin icerdigi alanlari
keserek belirli bir yere kopyalamak.
Secenekler:
-cliste:Karakter konumlarini belirler.
-fliste:Ozel bir ayirac ile ayrilan alanlari
tanimlamak amaciyla kullani
-dayirac:Ayircalari tanimlamak uzere kullanilir.
-s:-fseceneginin kullanildigi durumlarda ayiraca
sahip olmayan satirlari
atlanmasini saglar.
paste secenekler dosya-1 dosya-2:Ayni bir
dosyanin veya baska dosyalarda
belirli satirlari birlestirerek bir satir elde
etmek icin kullanilir.
Secenekler:
-dkarakter:Iki dosyanin karsilikli satirlarini
araya belirlenen karakter
yerlestirmek suretiyle birlestirilir.
-s:Dosya icindeki satirlari yan yana
birlestirir.
-:Dosya ismi yerine kullanilarak satirlarin
ekrandan girilmesini saglar.
join (secenekler) dosya-1 dosya-2:Iki ayri
sirali dosyanin iliskili
kayitlarini bir satir uzerinde birlestirmek
amaciyla kullanilir.
Secenekler:
-an:Normal cikisa ilave olarak n numarali dosya
icindeki eslesmeyen sati
larda goruntu uzerinde yer alir.n 1 veya 2
olabilir.
-e dizgi:Bos cikti alanlarina tanimlanan
dizginin yerlestirilmesini sagl
-jn m:n numarali dosyanin m ninci alani uzerinde
birlestirme yapilir.
-o n.m:n numarali dosyanin m alanini
birlestirir.
-tayirac:Alan ayiracinin tanimlanmasini saglar.
tr (secenekler) (dizgi-1 (dizgi-2)):Giris
bilgilerinin icerdigi karakter
leri baska karakterlerle degistirmek veya
silerek cikis elde etmek amacilakullanilir.
Secenekler:
-c:Birinci dizginin icerdigi karakterler disinda
kalan tum karakterleri,
ikinci dizgide belirtildigi gibi degistirir.
-d:Birinci dizgi icinde belirtilen tum giris
karakterlerini siler.
-s:Tekrarli karakterleri tek karaktere
donusturur.
wc (secenekler)(dosya..):Bir dosyanin kac
satirdan olustugunu gosterir.
Bunun yaninda Dosyanin icerdigi karakter veya
kelime sayilari ogrenilir.
Secenekler :
-l:Satirlari saymak amaci ile bu secenek
kullanilir.
-w:Kelimeleri saymak icin kullanilir.
-c:Karakterleri saymak icin kullanilir.
od (secenekler) (dosya):Bir dosyanin icerigi
sekizlik duzende goruntulen
mek istenebilir. Ozellikle grafik ozellikli
olamyan gorunmez karakterler
dosya icindeki yerlerini belirlemek acisindan
kullanilir.
Secenekler:
-b:Herbir bayti sekizlik duzende gosterir.
-c:Her bir bayti ASCII karakterlerle
goruntuler.Bu arada gorunmez karak
terler ozel bicimde yer alir.Bu bicimler
sunlardir.
/(bunun tersi)0 null
/b geri bosluk
/f sayfa basi/n yeni satir
/r return
/t tab
-d:Herbir kelime desimal olarak simgelenir.
-o:Her kelime sekizlik duzende goruntulenir.
-x:Herbir kelime onaltilik karakterler biciminde
simgelenir.
-s:16 bit kelimeleri isaretli desimal
karakterler biciminde yorumlar.
lp (secenekler) dosyalar:Basilabilir doyalarin
yaziciya gondermek.Burda
dosya hemen yazdirilmayarak spool a atilacaktir.
Secenekler:
-c:Lp komutu kullanildiginda yazdirilacak
dosyanin bir kopyasinin olus
turulmasi isteniyorsa -c secenegi kullanilir.bu
secenek kullanilmadigind
kopyalama islemmi yerine link islemi
gerceklestirilir.
-dyazici:Yazma isleminin yapilacagi yazicinin
veya yazicilar sinifinin
belirlenmesi amaciyla bu secenek tercih edilir.
-m:Dosyalarin yazicidan bastirilmasi ardindan
measj gonderilmesine
olanak saglar.
-nsayi:Yazdirilacak dosyanin kopya
sayisini saprtamak uzere bu secenek
ten yararlanilir.kullanilmassa 1 oldugu
varsayilir.
-s:lp den "request id is.."gibi
mesajlarin atilmasini saglar.
-tbaslik:Yazicidan alinan cikisa bir basligin
yazdirilmasi isteniyorsa
bu secenek kullanilir.lpstat
(secenekler):Yazicidan alinmak uzere gonderilen dokumlerin duru
munu ogrenmek uzere bu komut kullanilir.
Secenekler:
-a(liste):Listede belirtilen yazicilara
gonderilen istekler hakkinda
bilgi verir.
-c(liste):Yazici siniflari ve onlarin uyelerini
goruntuler.
-d:sistemin kabul ettigi yaziciyi goruntuler.
-o(liste):Yazdirilmak uzere gonderilen dokumleri
goruntuler.Liste
yazici isimlerini siniflari ve istekleri kapsar.
-r:Lp istek tablosunun durumunu goruntuler.
-s:Sistemin kabul ettigi yazicinin ismi ver
herbir yazicinin sahip
oldugu ozel dosya isimlerini goruntuler.
-t:Tum durum raporunu goruntuler.
-u(liste):Liste icinde belirtilen kullanicilara
iliskin durum raporunu
goruntuler.
cancel (liste numarasi) (yazicilar):Lp komutuyla
yazdirilmak uzere
spool a gonderilen basim istekleri,gerektiginde
daha bastirilmadan
iptal edilebilir. Hangi listelerin spoolda
bekledigini lpstat komutu
ile ogrenebiliyorduk.
disable (secenekler) yazicilar:Bir yaziciyi veya
bir grup yaziciyi
devre disi birakmak olasidir.Bu takdirde yazim
istekleri yerine getiril
meyecektir.
Secenekler:
-c:Su anda yazicidan basilmakta olan istekleri
iptal etmek uzere kullan.
-r(nedeni#):Yazicinin neden iptal edildigini
kaydetmeye yaramaktadir.
enable yazicilar:Yaziciyi aktif hale getirmek
ps (secenekler):Islemlerin durumlari hakkinda
bilgi edinmek icin
kullanilir.Aktif islemler hakkinda cesitli
bilgiler verir.
Secenekler:
-e:Tum islemlerle ilgili bilgilerin
goruntulenmesini saglar.
-d:Grup liderleri haric tum islemler hakkinda
bilgi verir.
-a:Grup liderleri ve terminallerle iliskisi
olanlar disinda kalan tum
islemler hakkinda bilgi verir.
-f:Tam listenin uretilmesine olanak tanir.
-l:Ayrintili listeyi goruntuler.
-c dosya:/dev/swap in bulundugu yerde swapdev
dosyasini kullanir.
-t liste:Liste icinde yer verilen terminallerden
yurutulen islemler
hakkinda ozel bilgi saglar.
-p liste :Listede ID numaralari tanimlanan
islemlere iliskin ozel bil
gileri goruntuler.
-u liste:Belirlenen kullanicilarla iliskili
islemlere ait ozet bilgi.
-g liste:Grup liderlerinin iliskili oldugu
islemler hakkinda o bilgi.
kill (-sinyal) PID..:Calismakta olan bir islemi
kesmekte kullanilir.
PID numaralari ps komutu ile gorunur.Bir cok
sintal tanimlanabilir.
Bunlardan -9 islemi oldurur.
nice (-sayi) komut (argumanlar):Kullanicilarin
kendi yarattiklari
islemlerin onceliklerini
dusurebilirler.Kullanici islemlerin onceligini
yukseltemez.Bu olanak sadece sistem yoneticisine
taninmistir.Sayi 19 dan
fazla olamaz.Bu olay islem baslamadn yapilmadir.
date:gunun tarihi ve saatini gosterir.
cal ((ay) yil):Belirli bir aya veya yila ait
takvimi elde etmek icin kul
lanilir.cal komutu direk kullanildiginda
bulundugun ayi ve yili gosterir
cal yil :Istenelin yilin butun aylarini
gosterir.
calendar:Kullaniciya o gun yapmayi planladigi
isleri hatirlatmaktadir.
Bu komut kullanicinin kendi dizininde yer alan
calendar isimli dosyayi
okur.Bu dosyaya hatirlatilacak islerle ilgili
zaman ve aciklamalari
iceren bilgiler girilmelidir..profile
dosyasinin icine bu komut konur.
bc:Hesap makinasi.Bazi fonksiyonlar
tanimlanabildigi gibi istenirse -l
secenegi kullanilmak suretiyle matematik
kitaplik fonkisyonlarina ulasi
labilir.Bu sayede ,trigonometri,logaritma ve
ozel fonsiyonlar dogrudan
dogruya kullanilabilir.
mail (secenekler)
mail (secenekler) kullanici : mail gonderme.mail
yazimi bittikten sonra
. isareti konur ve return e basilir.
Secenekler:
-e:Mesajin ekranda goruntulenmemesini saglar.
-p:Ekranin en alt satirinda ? isareti
goruntulenmez.msg ler arka arkaya
akip gider.
-q:Kesme isleminin yapilabilmesine olanak
saglar.
-r:Mesajin ilk giren ilk cikar ilkesine gore
goruntulenmesini saglar.
-f dosya:Mesajlarin belirtilen dosya icine kayit
edilmesini saglar.
mail kullanici kullanici kullanici .. :Bir den
fazla kisi ye ayni mail i
bu sekilde gonderebiliriz.
mail kullanici at node:Uzak yere mail gondermek.
mail :gelen mailigi gorebiliriz.Ve icinden su
komutlari yazabiliriz.
Komutlar:
+:Msg lari ileri dogru aramak amaciyala
kullanilir. - geri dogru
goruntulemek amaciyla kullanilir.
d:Belirtilen msg nin silinmesi
p:msg yeniden goruntulenmesini saglar.
q:Silinmemis msg lerin mailfile dosyasi icine
geri yukleyerek mail komut
nun kullanimina son verir.
x:Mesaji degistirmeden cikisa son verir.
*:komutlarin bir ozetini goruntuler.
s(dosya):msg nin belirlenen dosya icine
kaydedilmesini saglar.
w(dosya):msg leri belirtilen doyanin icine
basliklar dahil olmamak uzere
saklar.
m(kullanici):msg nin belirtilen kullaniciya
gonderilmesini saglar.
mailx:Msglerin elektronik olarak gonderilmesi ve
alinmasi icin ortam
saglayan bir yazilimdir.Mailx komutu asagidaki
olanaklari saglar.
Komutlar:Msg okunurken saklama, silme ve msgleri
yanitlama olanagi sagla
Tilde Komutlari:Msglerin gonderilmesi
asamasinda, cogunlukla duzeltmeler
olanak saglamak amaciyla tilde komutĻarindan
yararlanilabilir.
Cevre degiskenler:Mailx msg leri bicimlendirmeye
yarayan bircok cevresel
degisken sunmaktadir.
Gelen msgler mailbox isimli standart bir dosya
icinde saklanir.msgler
okundugunda,saklanmasi amaciyla ikinci bir dosya
daha kullanir.Ikinci
dosya mbox dir.
mailx (secenekler) (isim..):
Secenekler:
-e:Msgnin varligini kontrol etmek icin
kullanilir.
-fkutuk:Msglerin okunacagi dosyanin adini
belirler.Eger tanimlanmassa
MBOX olarak kabul edelir.
-H:Sadece basliklarin ozet halinde
goruntulenmesini saglar.
-i:Kesilmeleri goz ardi eder.
-n:mailx.rc deki tanimlarin goz onunen
alinmamasini saglar.
-N:Ilk ozel basliklarin bastirilmamasini saglar.
-r adres:Adresleri network dagitim yazilimina
gecirir.Tum tilde komutla
rinin iptal edilmesini saglar.
-u kullanici:Belirtilen kullanicinin msg
dosyasini okur.
write kullanici (terminal tanimi):Msg nin
iletildiginde aninda ekranda
olmasini saglar.
mesg n:Kendine gelen msglarin iletilmemesini
saglar.
news (secenekler) (maddeler):Gunluk olaylardan
haberdar olmak icin.
mesg (n) :Kullanicinin msg sini kapatmasi.
mesg (y): Kullanicinin msg sini acmasi.
DOKUMAN HAZIRLAMA:
nroff (secenekler) (dosyalar):Dokumanlarin
istenilen bicimde hazirlanmas
amaciyla kullanilir.Her seyden once dokumanlarin
kaydedildigi bir dosya
nin yaratilmasi gerekir.Yazdirlacak metinler ve
bicimlendirme komutlari
bu dosya icinde yer alacaktir.
Secenekler:
-oliste:Sadece liste icinde belirtilen
sayfalarin dokulmesini saglar.
-n:Dokumanin basliginda n. sayfaya kadar n- ise
n. sayfadan dokumanin
sonuna kadar olan tum sayfalarin bastirilmasini
saglar.
-nr:Sayfa numaralarinin r den baslamasini
saglar.
-sn:Her n. sayfada dokum isleminin
durdurulmasini saglar.Bu sayede kagit
yerlestirme veya degistirme islemleri
yapilabilecektir.
-rcn:c yazmacinin(register) n e atanmasini
saglar.
-i:Dosya bosaltildiktan sonra standart giristen
okuma yapar.
-q:rd istekleri icin esanli giris-cikis modunu
cagirir.
-Tterminal:Belirlenen terminalden cikisin
alinmasini saglar.
-w:Yazici mesgul ise beklenmesini saglayacaktir.
-b:Yazici mesgul ise rapor eder.
-z:Sadece .tm tarafindan ortaya cikarilan msg
leri basar.
-a:Kelimeler arasinda esit bosluklar
birakilmasini ve satirlarin ayarlan
masini saglar.
Nroff ile birlikte kullanilan alt komutlar:
Satir atlatma:Metin arasinda istenilen yerlerde
bos bir satir atlatilabi
lir.(.sp n) komutu kullanilir.
Metni ortalama:Metindeki ifadeleri ister bir
kelime olsun isterse cumle
olsun sayfa uzerinde otomatik olarak
ortalanabilir.(.ce n) ile.
Soldan bosluk birakmak:Metin icinde bazi
satilarin solunda bosluk birak
mak gerekebilir.Ozellikle yeni pragraf
bosluklari icin tercih edilebilir
(.ti n) komutu yardimi ile olur.
Satirlarin altini cizmek:Bir satirin icerdigi
tum kelimelerin alti cizdi
rilebilir.(.ul n) kullanilir.Istenirse bir
kelime veya bir kelime grubu
nun alti cizilebilir.Alti cizilecek kelimenin
ayri bir satira kaydedil
masi ve (.ul) komutunu kullanmak gerek.
Satir genisliginin belirlenmesi:(ll.ni) komutu
araciligiyla olmaktadir.
ni satir genisligini inch olarak belirtmektedir.
Sayfa genisligi:Sayfa boyunun 66 satir oldugu
kabul edilir.(.pl n)
komutu ile degistirilebilir. n ile sayfanin boyu
gosterilmektedir.
Satir bosluklari:Her satir arasinda otomatik
olarak bir b`s satir olur.
Istenildigi kadar bosluk yaratmak icin (.ls
n)komutu kullanilir.
Satir ayarlamalari:Metin icindeki ifadelerin
satiri dolduracak bicimde
yerlesmesi isteniyorsa(.fi) komutu kullanilir.Bu
islemin yapilmamasi
isteniyorsa(.nf) komutu kullanilir.Dosya oldugu
gibi dokturulmesi amac
laniyorsa (.fi) ve(.nf) komutlari birlikte
kullanilir.
Sol taraftaki bosluklar:Bastirilacak metnin sol
tarafinda istenildigi
kadar bos yer birakilabilir.(.po n)komutu
kullanilir.
Sag tarafa yanastirmak:(.na) komutu
kullanilir.Eski hale dondurmek icin
(.ad) komutu kullanilir.
Yazdirma islemi: norff dosyaismi (dik cizgi)page
nroff dosyaismi(dik cizgi)lpr
-ms makrolari:
standart pragraflar:Birinci satir digerlerine
nazaran biraz daha icerden
baslamaktadir.Bunu saglamak icin (.PP)
kullanilir.
Sol tarafa dayali paragraflar:.(.Lp) komutu
kullanilir.
Soldan bosluga sahip paragraflar:(.lp) komutu
kullanilir.
Sol ve sagdan bosluga sahip paragraflar:(.QP)
komutu kullanilir.
Ters standart paragraflar:(.PP)komutu ile
standart paragraflar elde edil
biliyordu.bunun tam tersi (.XP) komutudur.
Siradan basliklar:Metin icindeki bazi bolumler
basit basliklar olarak
tanimlanabilir. Bunu saglamak icin (.SH)
Numarali basliklar:(.NH)komutu kullanilir.
Sayfa kontrolu:yeni sayfalarin baslangici:Metnin
herhangi bir yerinden itibaren kalan
kisimlarini yeni bir sayfadan baslatabiliriz.
(.bp) komutu kullanilir.
Sayfa genisliginin ayarlanmasi: (.pl ni)
komutu ile olur.
Baslik ve dipnot bosluklarinin
degistirilmesi:(.nr HM ni) (.nr FM ni)
Baslik ve dipnotlarin yazdirilmasi:
.ds LH:Basliklari sola dayali yazar.
.ds CH:Basligin ortalanmasini saglar.
.ds RH %:Basligin saga yanastirilmasini
saglar.%ile sayfa numarasinin
yazma pozisyonu gosterir.
.ds LF:Dipnot ifadesini sola dayali yazar.
.ds CF:Dipnotu ortalar.
.ds RS:Dipnotu saga yanastirir.
Dokumanlarin kapaklari ve dizin bolumlerinin
hazirlanmasi:
Kapak sayfasinin tanitimi:(.RP)komtu kullanilir.
Baslik:(.TL)komutu kullanilir.
Yazar isimleri:Eger birden fazla yazar ismi
varsa (.AU) komutu kullanili
Yazarlarin calistiklari kurumlar:(.AI) komutu
kullanilir.
Dokuman ozeti:(.AB)komutu kullanilir.(.AE)ozetin
sonunu belirler.
Icindekiler tablosu:-ms komutlari tercih edilir.
.XS n:Tablonun ilk satirini tanimlar.n
belirtilen konunun basladigi
satiri belirler.
.XA n:Birinci satir disinda kalan diger tum
konular ve sayfa numaralarin
tanimlar.
.XA n m :Satirin belirli kolonlardan baslamasi
isteniyorsa,sol taraftan
bosluk birakilacaksa bu tanim yapilir.
.XE:Tablonun sona erdigini belirlemek uzere
kullanilir.
.PX:Bu komut nroff a dokumanin bu bolumunun
icindekiler tablosu oldugunu
tanitir.
Mektuplarin bicimlendirilmesi:
.rd:Mektuplarin bazi bolumlerinin standart giris
ortamindan tanitilmasin
saglar.
.nx liste:Nroff komutunun bicimlendirme islemine
baslamasina neden olur.
Mektuplarin gonderilecegi tum adresilerin
okutulmasi ve herbiri icin met
nin duzenlenmesi saglanir.
.ex:Nroff dan cikisi saglar.Listeyi iceren
dosyanin sonunda yer aldigi
takdirde,dongunun kesilmesini saglar.
Tablolarin bicimlendirilmesi:tbl komutunundan
yararlanilir.
.TS:Tablo tanimlarinin metin icinde nerden
basladigini belirtir.
.TE:Tablo tanimlarinin bitis noktasini belirten
komuttur.
tab(+) bu isaret kolonlarin birbirinden
ayrilmasini saglar.
c:Tablo elamaninin ortalanark yazdirilmasi
amaciyla kullanilir.
r:Belirtilen tablo elamanlarinin saga dayali
olarak yazdirilmasini sagla
l:Sola dayali yazimi saglar.
n.:Ondalik noktanin yerlestirilmesi amaciyla
kullanilir.
Kabuk Programlari:
BOURNE kabugunda calisirken C kabuguna gecme:
csh
%_
komutunu bu sekilde kullaniriz.C kabugunun
komutu kabul isareti % olarak
degismistir.
Sinirlandirilmis kabuk tanimi rsh komutu ile
yapilabilir.Bu durumda kull
nici UNIX komutlarini kullanma acisindan oldukca
sinirlandirilmis olur.
Sinirlandirilmis kabukta dizinlerin
degistirilmesi,PATH degiskeninin ye
niden belirlenmesi, tam yol tanimlari ve >ile
>> yonlendirme islemleri
kisitlanmistir.
Kabuk programlarinin yaratilmasi ve
calistirilmasi:
kabuk programlarinin vi editoru ile
yazabiliriz.Program yazildiktan
sonra calistirmak icin iki yoldandan biri tercih
edilebilir.Birincisi
sh kabuk-programi(parametreler) biciminde.Diger
yol ise bu dosyayi calis
tirilabilir dosya haline donusturmektir.Bir
dosyayi calistirilabilir hal
getirmek icin chmod komutu ile izinlerini
degistirmek gerekiyordu.
chmod a+x kabuk-dosyasi komutu ile bu olanagi
saglayacaktir.
Ornek:Sistemede kullanicilarin sayisini
belirlemek uzere,
$who(dik cizgi)wc -l
komutu kullaniliyordu.Komutlari bir kabuk
dosyasi icine atarak bu dosyay
yeni bir komut gibi calistirmak olasidir.vi
editorune
$ vi say
biciminde girilerek yukaridaki komutlar
kaydedilir.Ciktiktan sonra
$sh say
ile dosya calistirilir.Bir diger yol
chmod a+x say ile calisabilir dosya elde
edilir.Calismak icin dogrudan
dogruya dosyanin adini yazmak yeterlidir.
$say
Kisa kabuk dosyalarini ilk kez yaratmak icin vi
yerine cat komutu da
kullanilabilir.
$cat >say komutu bu sekilde yazildiktan sonra
return tusuna basilarak
bir alt satira gecilir.Komutlar bu satirdan
itibaren kaydedilir.Islem
tamamlandiginda ctrl+d tuslarina basilir.
$cat >say
Who(dik cizgi)wc -l
ctrl-d
$
Aciklama satirlari:
Bu satirlar # isareti ile baslamak
zorundadir.Aciklama satirlari prog
ram icine asamalarini veya gerekli aciklamalari
yerlestirmek ve belgele
me amaciyla kullanilir.Aciklama satirlari
program calisirken herhangi
bir islem gormez.Aciklamalar # isareti ile
baslamak kosulu ile programin herhangi bir yerine yerlestirilebilir.
Asagidaki programda yer alan ilk iki satir islem
gormeyecektir.
$cat yoket
#yoket programi
#Bu program bazi dosyalarin silinmesini saglar
rm/usr/acct/muhasebe/gecici*
rm/usr/acct/personel/gecici*
$
Ozel kabuk komutlari:
exec:Kabuk programlari icinde yeni bir islem
yartmaksizin komut calisti
rilabilmesine olanak tanir.
exec (argumanlar...) biciminde tanimlanir.
newgrp:Grup tanimini degistirmek uzere newgrp
komutu kullanilir.
newgrp (-) (grup) biciminde kullanilir.Eger -
secenegi kullanilirsa grup
baslangictaki haline donusur.
set:En basit sekliyle yani herhangi bir secenek
ile birlikte kullanil
madigi takdirde cevre degsikenlerini topluca
goruntulemek amaciyla terci
edilir.Secenekleri sunlardir:
-a:Export icin degistirilecek yada yaratilacak
degiskenleri isaretler
-f:Dosya adi turetimine son verir.
-v:Kabuk tarafindan okunmakta olan satirlarin
goruntulenmesini saglar.
-x:Komutlarin ve onlarin calistirilan
argumanlarini goruntuler.
unset:Mevcut tum cevre degiskenleri yok etmek
amaciyla yararlanilir.
ulimit:Herhangi bir secenek kullanilmadiginda
veya -f secenegi tercih
edildiginde kabuk ve onun yavru islemi
tarafindan yaratilan dosyalarin
boyutlarina bir sinirlama getirmek uzere
kullanilir.
ulimit (-f) (n)
break:Kabuk programlarinda kullanilan for,until
veya while gibi komutla
rin olusturdugu dongulerden kurtulmak
gerektiginde bu komut kullanilir.
continue:Break komutunun ters islemi continue
ile gerceklestirilir.
echo:Belirtilen ifadeleri goruntulemek uzere
echo komutunundan yararla
nilir.
echo (argumanlar) biciminde
tanimlanir.Asagidakiler kullanilabilir.
/(tersi)b geri bosluk
/(tersi)c yeni satira baslamadan yazamaya devam
eder.
/(tersi)f yeni satir
/(tersi)r return tusu
/(tersi)t tab
/(tersi) ters slash
/n(tersi)n sifirla baslamasi gereken 1,2 veya 3
haneli ASCII kodlarin 8
bit karakteri.
/(tersi)v dikey tab
exit:Kabuk programinin herhangi bir yerinde
programlardan cikilmasi iste
niyorsa exit komutundan yararlanilabilir.
exit (n) biciminde tanimlanir.
Kabuk programina Return kodunun gecirilmesi
amaciylada kullanilabilir.
Exit komutu bir kabuk programinda dogru
calistigi zaman 0 yanlis calis
tigi zaman sifirdan farkli bir sayi uretmesine
neden olur.
export:Bir komut yorumlayicisindan bir baskasina
gecildiginde, degisken
lerin degerlerinin de bu yorumlayiciya
aktarilmasi isteniyorsa export
komutunudan yararlanmak gerekiyor.
read:Kabuk programlarinda yer alan degiskenlere
program disindan ve
klavye yardimiyla bilgi atanmasini saglamak
uzere kullanilir.
readonly:Bir degisken okunduktan sonra artik
yeni bir deger almaz.Sadece
okunmak uzere cagrilabilir.
readonly degisken.. biciminde kullanilir.Bu tur
tanimlanan degiskenleri
goruntulemek uzere dogrudan dogruya
readonly komutu kullanilir.
return:Bir fonsiyonun belirlenen bir return
koduyla cikmasina neden olur
return (n) biciminde kullanilir. n arzu edilen
bir return kodudur.Eger
belirtilmesse en son calistirilan komutun return
durumunu goruntulenir.
shift:Konumsal parametreler bilindigi gibi $0
ile $9 arasinda 10 adet
idi.Bu komtu kullanarak ilk parametre gozardi
edilerek numaralandirma
yeniden yapilir.Boyle parametre sayisi bir
artmis olur.
test:Bir ifadenin mantiksal degerini alacagi
dogru veya yanlis durumla
rina gore ozellikle dongu komutlarini kontrol
etmek uzere kullanilir.Test komutu ile birlikte kosullari belirtmek uzere kullanilabilecek
argumanlarin bazilari asagida yer almaktadir.
-r dosya:Belirlenen dosya mevcut ise ve
kullanici tarafindan okunabilir
durumda ise dogru.
-w dosya:Dosya mevcut ise ve kullanici
tarafindan yazilabilir ozellikle
re sahip ise dogru
-x dosya:Dosya mevcut ise ve calistirilabilir
durumda ise dosgru.
-s dosya:Dosya mevcut ve ici dolu ise dogru.
-d dosya:Eger dosya bir dizin ise dogru.
-f dosya:Mevcut dosya siradan bir dosya ise
dogru.
-p dosya:Dosya mevcut ise ve bir pipe(fifo)
dosyasi sie dogru.
-z dizgi:Dizginin uzunlugu sifir ise dogru.
-n dizgi:Sozkonusu dizginin uzunlugu sifirdan
farkli ise dogru.
d1=d2:d1 dizgisi ile d2 dizgisi birbirine ozdes
ise dogru
d1|=d2 Iki dizgi birbirine ozdes degilse dogru
d1:Eger d1 dizgisi bos degilse dogru
n1 -eq n2:n1 ve n2 tamsayilari cebrik olarak
birbirine esit ise dogru.
times:Kabuk programindan calistirilan islemlerin
sistem zamanlarini
goruntuler.Dogrudan dogruya times olarak
kullanilabilir.
trap:Bir kabuk programindaki kesilmeleri denetim
altina almak amaciyla
trap komutu kullanilir.
trap arguman sinyal biciminde tanimlanir.UNIX de
calistirilan bir program uygun olmayan durumlarla karsilasildiginda bunu sinyallar
yardimiy
la bildirir.Trap komutu bu sinyalleri
yakalayarak programin denetlenme-
sine olanak tanir.
Sinyallerin bazilari asagida yer almaktadir.
01 Aski
02 Kesilmek
03 Cikis
04 Uygunsuz talimat
09 Oldur
10 Tasit(bus) hatasi
12 sistem cagrisi icin uygunsuz arguman
14 alarm saati
15 yazilim kesilme sinyali
16 kullanici tanimli sinyal -1
17 kullanici tanimli sinyal -2
18 yavru islemin olmesi
19 Elektirk kesilmesi.
wait:Kabuk programinin n numarali yavru
isleminin kesilmesine kadar bek
letmek amaciyla kullanilabilir.
wait (n) biciminde tanimlanir.
expr:Kabuk programlari icinde aritmetik
islemleri yapmak olasidir.Hesap
lama komutu olan expr ile asagidaki aritmetik
islecler tanimlanabilir.
+ Toplama
- Cikarma
* Carpma
/ Bolme
% Kalan
Kabuk programlarinda kullanilan her aritmetik
islecin saginda ve solunda
bir bos karakterin bulunmasi gerekir.
Kosullu ifadeler-if komutu:Kabuk programlari
icindeki komutlar istenirse
belirli kosullarin gerceklesmesi durumunda
calistirilabilir.Bu denetimi
saglamak uzere if komutu kullanilabilir.If
komutu
If kosul
then
komut-1
else
komut-2
fi
biciminde tanimlanir.If komutu tek basina
kullanilmaz.Bu komutla beraber
then else ve fi gibi gibi sozcuklerde
kullanilir.
Eger kosul dogru ise komut-1 i degil ise komut-2
yi calistiracaktir.If
komutu icinde baska if komutu da kullanilir.
if ...
then
... else
if ...
then
...
else
if ...
...
fi
fi
fi
Yukaridaki ifadeyi su sekide de yazabilir.
if ...
then
...
elif ...
then
...
elif...
...
fi
If komutu icinde yer alan kosul ifadeleri
karsilastirmalari yapmak ama
ciyla bazi islecler icerebilir.
Islec Anlami
-eq
Esit
-ge
Buyuk ve esit ( > = )
-gt
Buyuk ( > )
-le
Esit veya kucuk ( < = )
-lt
Kucuk ( < )
-ne
Esit degil ( | = )
-a
ve
-o
veya
For Dongusu:Bir liste icinde yer alan degerlerin
herbiri icin belirlenen
komutlari ardarda calistirmak uzere for
komutunda yaralanilir.
For komutu ile birlikte in do done gibi anahtar
kelimeler kullanilir.
for degisken
in liste
do
komutlar...
done
biciminde kullanilir.For komutunun hemen ardinda
yer alan degisken liste
de sirayla aranir ve herbiri icin do sozcugunden
sonra gelen komutlar
calistirilir.
Degisken listesinin kullanilmasi her zaman
gerekmeyebilir. in anahtar
kelimesiyle birlikte bir liste tanimlanmadi
takdirde for komutunun hemen
ardindan gelen degisken ardisik sayilar
turetir.Bu olanak sayesinde konu
sal parametrelerin kullanilmasi saglanmis olur.
While dongusu:Bo komutun olusturdugu donguden
son komutun durumuna gore
cikilabilir.
while komutlar
do
komutlar
done
while komutunu takip eden komutun cikis kodu
while tarafindan test edilir
Cikis kodu sifir degerini aldiginda do-done
arasindaki komutlar calisti
rilir.Aksi takdirde donguye son verir.
Until Dongusu:Donguye son verme islemi bir
kosula baglanmak isteniyorsa
until komutu tercih edilir.
until komut
do
komutlar
done
biciminde tanimlanir.
Kosullu yapi-case komutu
Kabuk programlari icinde belirli seceneklere
gore dallanmalara gidilecek
ise case komutundan yararlanilabilir.
case degisken
in
secenek 1)
komut satiri 1
komut satiri 2
...
son komut satiri
;;
secenek 2)
komut satiri 1
komut satiri 2
...
son komut satiri
;;
.
.
.
*)
komut satiri 1
komut satiri 2
...
son komut satiri
;;
esac
biciminde kullanilir.
Her secenegin son komutu ardindan ;; isareti
gelmelidir.Belirlenen sece
nekler disindakiler *) ile tanimlanmistir.
uuname (secenekler):Ana sistemin ismini ogrenmek
uzere bu komut kullani
lir.Bu komut ile sisteme tanitilmis karsi
sistemlerin listesinide elde
etmek olasidir.Eger secenek kullanilmassa
sisteme tanitilmis ve uucp
komutuyla birlikte kullanilabilecek tum sistem
isimlerini listeler.
Secenekler:
-c:Cu komutuyla birlikte kullanilabilecek
sistemlerin tumunu listelemek
amaciyla bu secenek kullanilir.
-l:Ana sistemin ismini goruntuler.
Dosyalarin Karsi Sisteme Kopyalanmasi-uucp
Komutu:
uucp (secenekler) kaynak-dosyalar hedef-dosyalar
:
Iki bilgisayar arasinda dosya transferi yanisira
karsi sistemde belirli
bir komutun veya programin calistirilabilmesi ve
bu sistemlere istenildi
ginde mesaj gonderilebilmesi olanagini
saglar.UUCP programlari toplu is
lem biciminde ve geri planda calisirlar.Komutlar
yazilir yazilmaz hemen
islem gormeyerek spool dizini icine
yerlestirilir daha sonra sirasi gel
dikce islem gormeye baslar.Her kullanildiginda
bir is numarasi turetir.
Daha sonra uustat komutuyla islemlerin izlenmesi
amaciyla kullanilabilir
uucp (secenekler) kaynak-dosyalar
hedef-dosyalarKaynak dosyalar ana sistemden karsi sisteme hedef dosyalar biciminde ta
sinacak dosyalardir.Eger kopyalanacak dosya uucp
komutunun kullanildigi
dizin icinde ise yol tanimini belirtmeye gerek
yoktur.Yoksa tam yol tani
minin verilmesi gerekiyor.
Hedef dosya tanimlari asagida belirtilen
bicimlerden birine uymalidir.
sistem-adi|yol-tanimi
sistem-adi| kullanici-adi(/dizin/dosya-adi)
sistem-adi|/kullanici-adi(/dizin/dosya_adi)
Eger birden fazla sistem ile ilgileniliyorsa bu
kez
sistem_adi|sistem-adi|...|sistem-adi|yol-tanimi
tanimlari yapilabilir.
Secenekler:
-d:Kopyalama islemi esnasinda gerekli tum
dizinleri yaratir.
-f:Ara dizinlerin yaratilmasina izin vermez.
-c: Ana sistemdeki dosyayi karsi sisteme
kopyalama esnasinda spool dizi
nine atilmammasini saglar.
-C:Kopyalanacak dosyalarin transfer edilmek
uzere bir kopyasini olustura
rak spool dizinine atilmasini saglar.
-mdosya:Kopyalama islemi
tamamlandiginda,belirtilen dosya icine islemin
durumunu belirten bir mesajin kaydedilmesini
saglar.Eger dosya ismi be
lirtilmesse msg kullanicinin mbox dosyasina
kaydedilir.
-nuser:Karsi sistem uzerindeki kullaniciya bilgi
verilmesini saglar.-esistem :Karsi sistemde calismak uzere uucp komutu gonderilmesini
saglar
Bu secenek karsi sistem /usr/lib/uucp/uuxqt
tarafindan calistirilacak
uucp komutlarina izin veriyorsa basarili
olabilir.
-r:Kopyalama islemini spool daki is kuyruguna
atar, fakat yapilmamasini
saglar.Bu secenek kullanilmadigi takdirde uucp
komutu her kullanildigind
dosya transfer islemi baslatir.
-j:Yapilan islemin is tanimlarini ekrana
listeler.uustat komutu ile du
rum arastirmasinda veya sona eren bir islemin
bulunmasinda kullanilir.
uucp Bilgi Dosyalarini goruntulemek-uulog
komutu:
Uucp komutunun calismasi sonucunda yapilan
islemler hakkinda
/usr/spool/uucp/LOGFILE dosyasi icine bilgiler
kaydedilir.Bu bilgilere
ulasabilmek amaciyla uulog komutundan
yararlanilir.
uulog (secenekler)
Secenekler:
-ssistem:Belirli bir karsi sistem hakkinda bazi
bilgilerin goruntulenme
sini saglar.Sistem edi verilmesse tum karsi
sistemler hakkinda bil verir
-ukullanici:Ana sistemde belirli bir
kullanicinin veri transferi konusun
da yaptigi calismalar hakkinda bilgi
saglar.Kullanici adi belirtilmesse
tum kullanicilara iliskin biligiler
goruntulenir.
Durum raporlarinin elde edilmesi-uustat komutu
uustat (secenekler)
Uucp komutunun kullanilmasi ardindan
gerektiginde islemin durumunu goruntulemek veya kullanilan komutlari iptaletmek uzere
uustat kullanilir.
Secenekler:
-jis-no:numarasi belirlenen uucp islemiyle
ilgili bilgi saglar.
-kis-no:Belirtilen isin iptal edilmesine neden
olur.Iptal edilmek isteni
len islem o kullaniciya ait olmalidir.Baska
kullanicinin yarattigi bir
uucp islemini ancak kendisi iptal
edebilir.Sistem yoneticisi tum islem
leri kesmek yetkisine sahiptir.
-csaat:Belirlenen saatten once yaratilan
islemleri silmek amaciyla kulla
nilir.uucp kullanici ve sistem yonetici
tarafindan kullanilir.
-ukullanici:Secenekle birlikte belirtilen
kullanicinin uucp islemleri
hakkinda bilgi saglar.
-ssistem:Ismi verilen karsi sistem hakkinda uucp
durum raporunun goruntu
-osaat:Belirtilen saatten onec yaratilan uucp
isteklerinin tumunu listel
-mmakina:Belirtilen makinanin erisilebilirlik
durumunu rapor eder.
O:Uucp durumlarini sekizlik kodlarla listelemek
amaciyla kullanilir.
-q:Karsi sistemlerin durumu hakkinda bilgi
edinmek icin kullanilir.
Tum kullanicilara acik dosyalarin
kopyalanmasi-uuto komutu:
uuto (secenekler) kaynak-dosyalar hedef-dosyalar
Uucp komutu ile benzer islemleri yapmak ve
ozellikle herkesin kullanabi
lecigi dosyalari kopyalamak uzere
yararlanilir.Ana sistemdeki dosyalar
karsi sisteme kopyalanabilir.
Ana sistemde yer alan ve kopyalanacak dosyalar
kaynak dosya olarak tanimlanabilir.
sistem-adi|kullanici
Secenekler:
-p:Kaynak dosyayi kasri sisteme aktarmadan once
spool dizinine kopyalan
masini saglar.
-m:Kopyalama islemi tamamlandiginda kopyalama
islemini yapan kullaniciya
bir msg gonderir.Mail komutu ile ulasilabilinir.
Dosyalar karsi sistemdeki PUBDIR dizinine
gonderilir.
Uuto ile gonderilen dosyanin alinmasi-Uupick
komutu
Dosyayi public dizisinden cekip almak
gerekmektedir.Bu amacla uupick
komutu kullanilir.
uupick(-ssistem)
Sistem adi -s secenegi ile tanimlanabilir.
Karsi sistemde komut calistirma-uux komutu
uux (secenekler) komut-ifadesi
Secenekler:
-:Komutun standart giristen kaydedilmesini
saglar.
-n:Kullaniciya mesaj gonderilmemesini saglar.
-mdosya:Durum raporu belirlenen dosya icine
kaydedilir.
-j:Is numaralarinin ekranan listelenmesi amaci
ile kullanilir.
Uux komutu karsi sistemde bir komut calistirmak
icin kullanilir.
Etkilesimli baglanti-cu komutu
Cu komutu ana sistemdeki kullaniciyi karsi
sitemin bir kullanicisi hali
ne getirir.Cu komutu ile dosya transferi yapilir
ama sadece ASCII olur.
cu (secenekler) telefon-no /(tersi) sistem-adi:
Secenekler.
-shiz:Bilgi iletisim hizi tanimlanir.1200 2400
4800 ve 9600 dir.
-lhat:Iletisim hatti olarak kullanilacak cihazin
adini belirler.
-d:Msglerin ekranda listelenmesini saglar.
-m:Modem kontrolune sahip hatti direkt hat
olarak duzenler.
Cu komutu ile karsi sisteme ait modemin bagli
oldugu telefon numarasi
yada sistemin adi kullanilmalidir.Telefon
numarasi icinde yer alan
= isareti ikini cevir sesini - isareti ise dort
saniyelik gecikmeleri
simgeler.
/usr/lib/uucp/L.sys dosyasinin icinde
tanimlanirsa bundan sonra sadece
sistem adini kullanmak yeterli olacaktir.
Sistemin uzak bir terminale baglanmasi-ct komutu
Ct komutu modem araciligi ile ana sistemin uzak
bir terminale baglana
bilmesine olanak saglar.
ct (secenekelr) telefon-numarasi..
-h:Ct komutu normal olarak kullanilan hatti
askiya alir ve bu hat gelen
cagrilara yanit verir.-h secenegi ct komutunun
terminalin baglandigi
bilgisayarla baglantisinin kesilmeyecegini
belirtmektedir.
-wn:Ct komutu /usr/lib/uucp/L-devices dosyasinin
herbir satirini uygun
bir hat buluncaya kadar tarar.
-shizi:Veri iletisim hizi tanitilir.
/etc/mount bagli dosya sistemlerinin isimleri
goruntulenir.
mount/dev/ds005/usr
Yaratilan /dev/ds005 dosya sistemini /usr
dizinine baglamak.
Dosya sisteminin UNIX den ayrilmasi-/etc/umount
komutu
/etc/umount dosya sistemi
Bagli bir sistemin /etc/umount komutu ile
ayrilirken girdi/cikti islem
lerinin tamamlanmis olmasi gerekmektedir.Bunu
saglamak icin
sync
komutu calistirilarak super blogun
guncellestirilmesi saglanir.Ardindan
/etc/umount komutu calistirilabilir.Islem
yapilmadan once bu dosya sis
teminin disina cd komutu ile cikmak
gerektigidir.
Dosya sisteminin icerigini gormek-/etc/ff komutu
Ozellikle belirli bir dosya sisteminin
yedeklenmesi esnasinda kullanilir
/etc/ff (secenekler) dosya sistemi
Secenekler:
-i:Herbir yol tanimindan sonra i-dugumlerinin
goruntulenmemesini saglar
-l:Coklu link edilen tum yol tanimlarinin bir
listesini uretir.
-p onek:Yol tanimlarinin onune hangi onekin
gelecegini belirler.
-s:Yol tanimi ardindan dosyanin boyutu bayt
cinsinden yer alir.
-u:Yol tanimi ardindan dosyalarin sahiplerinin
adi goruntulenir.
-a n:Son n gun icinde ulasilan dosyalarin
listesini goruntuler.
-m n:Son n gun icinde degistirilen dosyalari
belirler.
-c n:Son n gun icinde degisiklige ugrayan
i-dugumlerini goruntuler.
-n dosya:Belirlenen dosyadan daha sik
degisiklige ugrayan dosylari belir
-i liste:Sadece i-dugumleri listede yer alan
dosyalari goruntuler.
Dosya sistemini etiketlemek-/etc/labelit komutu:
/etc/labelit dosya sistemi (etiket bolum adi
(-n))
Bir dosya sistemini ozellikle yedekleme
islemlerinde kullanilmak uzere
isimlendirmek veya bir baska deyisle
etiketlendirmek icin kullanilir.
-n secenegi yeni bir teybi etiketlendirmek amaci
ilede kullanilir.
Dosya isimlerinin bulunmasi-/etc/ncheck komutu
Bir dosyanin i-dugumu biliniyorsa bunun
yardimiyla dosya adini ogrenmek
olasidir.
/etc/ncheck (-i dugum ) (dosya-sistemi)
Dosya sisteminin denetlenmesi-fsck komutu
fsck (secenekler) (dosya sistemi)
Secenekler:
-y:Komutun calistirilmasi esnasinda tum sorulara
evet yanitinin verilece
gini varsayar.
-n:Benzer bicimde /etc/fsck komutunun
calistirilmasi esnasinda tum soru
lara hayir yanitinin verilmesini saglar.
-sX:Mevcut serbest listeyi gozonune almayarak
bir yenisinin kosulsuz ola
rak olusturlmasini ve dosya sistemine ait super
bloga kaydedilmesini sagSX:Bu kez serbest listenin kosullu olarak yaratilmasini saglar.
-tdosya:Eger /etc/fsck kullandigi tablolari
tutabilmek icin yeterli bel
lek bulamaz ise -t secenegi ile belirlenen
dosyayi kullanabilir.
-q:/etc/fsck msgnin goruntulenmemesini saglar.
-D:Dizilerde kotu bloklari belirler.
-f:Komutun hizli calismasini saglar.
Init Islemi:
Sistemin acilis dugmesine bastiktan sonra init
islemi baslar.Bu islem
acilis esnasinda izlenecek adimlari /etc/inittab
dosyasindan okur ve
herbirini yerine getirmeye calisir.
/etc/init (0123456sq)
0 ile 6 arasindaki rakamlar hangi calisma
duzeyine gecilecegini goster
mektedir.Sve s tek kullanici duruma gecmeyi
saglar.q ise /etc/inittab
dosyasinda bir degisiklik yapildiginda init
komutunun bu dosyayi yeniden
okumasini saglar.
Cron islemi ve /etc/crontab dosyasi
/etc/rc dosyasi icinde cron islemi baslar.Bu
program belirli zamanlarda
istenilen komutlarin calistirlmasina olanak
saglar.cron islemi her daki
kada bir otomatik olarak calisarak
/usr/lib/crontab dosyasinda tanimlan
mis islemleri yerine getirir.
Parola dosyasi: /etc/passwd
UNIX kullanicilari ve parolalari /etc/passwd
dosyasi tum kullanicilartarafindan okunabilir fakat sadece sistem yoneticisi tarafindan
degisti
rilabilir.Parola dosyasi bir metin dosyasi
oldugu icin vi editorunu kul
lanmak suretiyle uzerinde degisiklik
yapilabilir.
Grup dosyasi:/etc/group dosyasi:
Kullanicilar belirli bir gruplar icine dahil
edilirler.Bu gruplar
/etc/group dosyasi icinde tanimlanir.Her bir
satiri su duzendedir.
grup ismi
sifrelendirilmis parola
grup numarasi
gruba dahil kullanici listesi.
Vi editoru ile grup dosyasi gorulebilir.
Grup dosyasinin denetlenemesi: /etc/grpck
komutu:
Kullanici ekleme /cikarma
Kullanici /etc/group doyasina eklenir.
/etc/passwd dosyasinda tanimlari yapilir.
Bu kullanici icin bir calisma dizini yaratilir.
Yapilan tanimlarin dogrulugu denetlenir.
Kullanici cikarma:
/etc/passwd dosyasindan ilgili satir silinir.
/etc/group dosyasindaki tanimi yok edilir.
rm -r dizinin adi ile diziden silinir.Denetlemek
icin /etc/pwck ve /etc/grpck komutlarindan yaralanilir.
Ozel dosyalar:
Ozel dosyalar /dev dizisi icinde yer alir.
Bos disk alanlarinin belirlenmesi:
df (secenler) (dosya sistemi)
Secenekler:
-t:Her dosyalama sisteminin bos alanlar yanisira
toplam alani ve i-dugum
lerini goruntuler.
-f:Dosya sisteminin bos alanlarini i-noktalarini
vermeden ve toplayarak
goruntuler.Digerlerine gore daha yavas calisir.
Diskin kullanimi-du komutu
du (secenekler) (isimler):
Diskin kullanimi hakkinda ozet bilgi saglamak
amaciyla kullanilir.
Secenekler:
-a:Her bir doya icin disk kullanim miktarini
listeler
-s:Genel toplamlarin elde edilmesine olanak
tanir.
-r:Du komutu okuyamadigi yada acamadigi dizinler
karsisinda hareketsizdir.
Eger bu durumlarin msg bildirilmesi isteniyorsa
-r secenegi kullanilir.
Sistemde kimler calisiyor?
who (secenekler) (dosya)
Secenekler:name:Kullanicinin baglanti adi.
line:/dev dizininde tanimlanan cihaz.
time:kullanicinin sisteme baglandigi andan
itibaren gecen sure Eger o an
da islem yapiliyorsa . isareti goruntulenir.
pid:Kullanici kabugunun islem numarasi.
comments:/etc/inittab dosyasinda bu hatla ilgili
aciklama varsa goruntul
-l:Sistemde tanimli fakat acilmamis terminalleri
listeler.
-H:Ekrana yazdirilan kolon basliklarinin da
goruntulenmesine olanak sagl
-q:Kullanici isimlerinin listesini verir.
-p:Aktif durumda olan init tarafindan yaratilmis
islemleri goruntuler.
-d:Bitmis ve init tarafindan yeniden
calistirilmayacak islemleri listele
-b:Sistemin en son acilis tarhi ve zamanini
verir.
-r:Init isleminin o andaki calisma duzeyi
hakkinda bilgi saglar.
-t:Sistem saatinin yonetici tarafindan en son ne
zaman degistirildigini
goruntuler.
-s:Isim,hat ve zaman alanlarini listeler.
Whodo komutu:
Sistemde kimlerin calistigini ve hangi islemler
yaptigini belirlemek ici
/etc/whodo komutu kullanilir.
Dosylari kimler kullaniyor? /etc/fuser komutu:
Belirlenen dosyalarin kimler tarafindan
kullanildigini ve islem numarala
rini listelemek uzere /etc/suser komutu
kullanilir.
/etc/fuser (secenekler) dosylar:
Secenekler:
-k: Belirlenen dosyayi kullanilan islemler
SIGKILL sinyali gondermek
suretiyle durdurulur.
-u:Islem numaralariyla birlikte kullanici
isimlerinin goruntulenmesine
olanak saglar.
Tum islemlerin oldurulmesi /etc/killall komutu:
/etc/killall (sinyal)
|