|
Bati Trakya
Neresidir?
Yunanistan'in Dogusundaki en u� noktasi olup, Dogu Trakya (Meri�
Nehri Sinir), G�ney Bulgaristan (Rodop Daglari) ve Makedonya B�lgesi
(Karasu Nehri) ile komsudur. Ayrica g�neyinde Ege Denizi
bulunmaktadir.
"Bati Trakya H�k�met-i M�stakilesi"
H�k�meti kuruluna kadar tek b�lge olarak anilan Trakya: Karadeniz,
Marmara Denizi ve Balkan-Rodop daglari arasinda kalan arazi
par�asinin t�m�n� i�ermekteydi. G�n�m�zde Trakya: Dogu ve Bati olmak
�zere iki kisma ayrilarak anilir. Dogu Trakya, bug�nk� T�rkiye'nin
Avrupa kitasindaki arazisini teskil eder. Bunun disindaki kismi ise
tamamen Yunanistan sinirlari i�inde kalan Bati Trakya'dir. 1913' te
kurulan "Bati Trakya H�k�met-i M�stakilesi" hudutlari esas
alindiginda, bir kismi Yunanistan' in, diger bir kismi da
Bulgaristan' in hudutlari i�inde kalmaktadir.
Bati Trakya'nn Kisa Bir Tarih�esi
M.�. 2000 - M.S. 1200:
Bati Trakya'nin bilinen tarihi Traklar'in
b�lgeye yerlesmesiyle baslar. Daha sonra M.S. 1361 yilina kadar Bati
Trakya'da Iskitler, Persler, Galliler, Daklar, Alanlar, Makedonlar,
Atinalilar, Dogu Romalilar hakimiyet kurmuslardir. Bati Trakya' ya
Iskit T�rkleri'nden baska, sirayla M.S. 4. yy'da Hunlar, 5. yy'da
Avarlar, 9. yy'da Pe�enekler, 11. yy'da ise Kumanlar T�rk boyu
olarak b�lgeye yerlesmis ve hakimiyet s�rm�slerdir.
1363 - 1913:
Bati Trakya'da 550 yillik bir Osmanli
Imparatorlugu hakimiyeti .
03-04/03/1878:
Ayastefanos Andlasmasi ile b�lgenin,
Bulgaristan'a birakilmasi ile ilgili kararin alinmasi. Sonraki g�n
Rodop T�rk Muvakkat H�k�meti'nin kurulmasi.
10/08/1913:
Balkan �lkeleri arasinda yapilan B�kres
Andlasmasi ile b�lgenin Bulgarlar'a birakilmasi.
31/08/1913:
Garbi Trakya H�k�meti Muvakkatesi'nin
kurulusu. Bu h�k�met 25/10/1913'te y�netimi kaybetmistir. Ilk T�rk
Cumhuriyeti kurmus olan bu h�k�met Osmanli Imparatorlugu ile
iliskisini keserek g�rev yapmistir.
29/09-14/11/1913:
Osmanli Bulgar g�r�smeleri sonunda
imzalanan Istanbul Andlasmasi 29/09/1913 ile b�lgenin Bulgarlara
birakilmasi. 02/10/1913 Garbi Trakya H�k�meti M�stakilesi'nin ilani.
01-14/11/1913 Atina Andlasmasi ve 3 numarali protokol�n�n Yunanistan
tarafindan imzalanmasi. Protokol�n 15. maddesi ile azinlik �zel
okullari taninmis, egitim azinlik dilinde yapilacagi h�km�
getirilmistir. "Not: Bati Trakya 1913-1918 yillari arasinda fiilen
ve hukuken Bulgar egemenliginde kalmistir."
30/07/1915:
Garbi Kurtulus Komitesi'nin kurulusu.
27/10/1917'de dagilmistir.
10/11/1918:
Garbi Trakya Komitesi'nin kurulusu. Komite
22/05/1920 tarihine kadar m�cadelesini s�rd�rm�st�r.
20/10/1919:
M�ttefiklerarasi Bati Trakya T�rk H�k�meti'
nin kurulusu. "Not: 23/05/1920'de faliyetlerine son verilmistir."
27/11/1919:
M�ttefiklerle Bulgaristan arasinda Neuilly
Andlasmasi'nin imzalanmasi ve M�ttefiklerin y�netimi ele alisi. Bu
y�netim 23/05/1920'ya kadar s�rm�st�r.
22/05/-10/08/1920:
Yunanistan'in 04/10/1919'da Baslattigi Bati
Trakya isgalini tamamlamasi. 25/05/1920 Bati Trakya Devleti
Muvakkatesi'nin kurulusu. (Lozan Andlasmasi ile son bulur.)
10/08/1920 M�ttefikler ile Yunanistan arasinda Trakya Andlasmasinin
imzalanisi. Bu andlasma ile Trakya'nin Yunanistan'a resmen devri
ger�eklesmistir. Azinliklarin koruma altina alindigi Yunanistan
tarafindan kabul edilmistir.
30/01/1923:
Yunan ve T�rk Halklarinin M�badelesine
iliskin s�zlesme ve protokol�n imzalanmasi. Bu m�badele kanunu
Istanbul Rumlari ile Bati Trakya T�rklerini gayri m�badil
saymaktadir.
24/07/1923:
Lozan Andlasmasi'nin imzalanmasi ve
g�n�m�ze kadar gelen s�re�.
BATI TRAKYA T�RKLERINE Y�NELIK
INSAN HAKLARI
IHLALLERI
Uluslararasi �ne sahip insan haklari �rg�t�
"Helsinki Watch"�in Bati Trakya T�rkleri�yle ilgili raporunu g�re
Yunanistan�in Bati Trakya b�lgesinde yasayan T�rklerin maruz kaldigi
insan haklari ihlalleri konusunda ayrintili bir analiz i�erirken,
raporda, bu etnik azinligin insan haklarinin �ignendigini g�steren
yeni olaylardan �rnekler verildi.
Rapora g�re:
� Yunan Devleti�nin, �lkede hi�bir etnik
veya ulusal azinlik olmadigina iliskin politikasi devam etmektedir.
�rnegin, Haziran 1998�de, T�rk �gretmen, bir "T�rk" okulunda
�alistigini a�ikladigi gerek�esiyle, bir yil boyunca g�revinden
alindi.
� Bati Trakya�daki T�rk azinlik, bir etnik
veya ulusal azinlik olarak taninmayisini, Yunanistan�daki
durumlarinin iyilestirilmesi yolunda duran en b�y�k engel olarak
algilamaktadir.
� Yunan H�k�meti, azinligin egitimine,
sosyal etkinliklerine ve sosyal esenligine destek veren Vakiflar
kurumunun y�netimi konusunda, s�rekli olarak ortaya b�rokratik
engeller atmaya devam etmektedir. Yunan Devleti, ayrica, azinlipa
ait bina ve camilerin insaati ve onarimlarina da sayisiz b�rokratik
zorluklar �ikarmaktadir.
� Yunan Devleti, Bati Trakya�da T�rk
azinligin egitsel ilerlemesini ihmal etme politikasini
s�rd�rmektedir. Azinlik mensuplarinin �ocuklarinin devam ettigi
okullara atanan �gretmenlerin vasiflarinin yetersiz oldugu bilinen
bir ger�ektir. Bu okullarda kullanilan ders kitaplari olduk�a demode
ve eski bilgilerle doludur. Hem T�rk�e, hem de Yunanca olan bu
okullarda, Yunanca ders kitaplari, Yunancanin, T�rk azinlik
�ocuklari i�in, ���nc� degilse de, ikinci dil oldugu ger�egi g�zardi
edilerek hazirlanmaktadir. Bunun sonucu olarak da, sinifta kalma
orani giderek artmakta, T�rk �grencilerin egitim d�zeyi de giderek
d�smektedir.
� Azinligin egitim d�zeyini bilin�li olarak
d�s�k tutma politikasinin bir sonucu olarak, T�rk �grencilerin
okullarini bitirmesinden sonra, uygun isler bulmasi son derece
g��lesmektedir. Dolayisiyle, istihdam haklari b�ylece kisitlanmis
olmaktadir.
� Yunan Devleti�nin T�rk azinliktan s�rekli
kuskulanmasi ve azinlik mensuplarini yakin takipte tutmasi, bu
insanlarin ifade �zg�rl�g�n�n �ignenmesi sonucunu da dogurmaktadir.
T�rkiye bu sorunlara ��z�m bulunmasi i�in
uzun zamandan beri diyalog ve m�zakereleri savunmustur. T�rkiye
b�yle bir s�reci baslatabilmek i�in Yunanistan'a defalarca diyalog
�agrisinda bulunmus, ancak olumlu yanit alamamistir. T�rk
yaklasiminin aksine, Yunanistan bu sorunlarin �ogunun varligini
reddeden yararsiz bir politika izlemektedir. Bu sorunlarin birka�
tanesinin varligini kabul ederek digerlerini g�zardi etmek ve se�i�i
bir tavirla, ��z�m i�in sadece bir yolu savunmak ge�erli se�enek
degildir. B�yle bir yola basvurmak s�phesiz diger sorunlari ��z�ms�z
birakacaktir.
T�rk-Yunan iliskilerinin d�zelmesinin ve bu
karisik sorunlarin ��z�me kavusturulmasinin sadece T�rkiye'ye bagli
degildir. T�rkiye, Yunanistan ile ortak bir anlayisa varabilmek i�in
her t�rl� gayreti g�stermektedir. Nitekim AB �nc�l�g�nde olusturulan
ve her iki �lkenin sivil uzmanlari tarafindan t�m sorunlara
egilinmesini �ng�ren "Akil Adamlar" heyetine verdigi destek, Temmuz
1997 tarihli Madrid Deklarasyonu'nun hayata ge�irilmesi i�in
sarfettigi �abalar, iki �lke arasindaki Ege sorunlarinin baris�il
yollarla ��z�m�n� �ng�ren 12 Subat ve 11 Mart 1998 tarihli �neriler
ve son olarak Ege'de g�ven artirici �nlemler ile ilgi- li "Mutabakat
Muhtirasi"ni uygulama karari, T�rkiye'nin iyi niyetli ve yapici
gayretlerinin �rnekleridir.
YunanIstan'dakI Azinlik Haklarinin IhlalI
I- Bati Trakya T�rk Azinligi
1.Genel
Bati Trakya T�rk Azinligi' nin n�fusunun
150.000 civarinda oldugu tahmin edilmektedir. Lozan belgelerine
g�re, 1923 yilinda 129.120 olan Bati Trakya T�rk n�fusu b�lge
n�fusunun % 68'ini teskil ederken, bug�n 150.000 n�fusla b�lge
n�fusunun ancak % 35'ini olusturmaktadir. Lozan Antlasmasi'nin
imzalandigi tarihte ve Lozan Konferansi belgelerine g�re toprak
m�lkiyetinin % 84' �ne sahip olan azinligin bug�n sahip oldugu
toprak orani ise % 20'ler civarindadir.
Yunanistan, g�� ettirmek veya asimile etmek
suretiyle Bati Trakya M�sl�man T�rk Azinligi'ni tamamen eritmek i�in
unsurlari asagida sunulan stratejiyi uygulamaktadir:
- Azinligi T�rk, Pomak ve �ingenelerden
m�tesekkil homojen olmayan bir topluluk olarak tanimlayip azinligin
b�l�nmesine zemin hazirlamak.
- Azinligi m�nhasiran dini kimligi ile
taniyip etnik kimliginin, dolayisiyla T�rkiye ile baglarinin
zayiflatilmasi ve b�ylece yukarida isaret olunan b�l�nmeyi
ger�eklestirmek.
- Azinligin ekonomik gelismesini engellemek
ve sosyal g�venlik ve dayanismasini sarsmak suretiyle g���
�zendirmek.
Bu politikanin ara�lari ise sunlardir:
- 11 Haziran 1998 g�n� bir yasayla iptal
edilen Vatandaslik Kanunu'nun 19. maddesi y�r�rl�ge girdigi 1955
yilindan bu yana sistemli olarak T�rk Azinlik n�fusunun "kabul
edilebilir" bir d�zeyde tutulmasi i�in kullanilmistir. Bu yasayla
60.000 civarinda Bati Trakyali T�rk'�n vatandasligina son
verilmistir.
- Azinligin asimile edilmesini
kolaylastiran yasak b�lge uygulamasi
- Tasinmaz edinmeyi denetleyerek azinligin
g��lenmesini �nlemek, kamulastirmalar yoluyla azinligi
topraksizlastirmak.
A.
Yunan Vatandaslik Yasasinin Iptal Edilen
19. Maddesi
Yunan Vatandaslik Yasasinin 19. maddesinin
h�km� aynen s�yle idi:
"Yunan olmayan k�kenden bir kisi geri d�nme
niyeti olmaksizin Yunanistan'dan ayrilirsa, bu kisinin Yunan
vatandasligini yitirdigine h�kmedilebilir. Bu h�k�m, yurtdisinda
dogmus ve oturmakta olan Yunan-olmayan etnik k�kenli kisilere de
uygulanir. Ana-babasindan ikisi birden veya hayatta olani
vatandasligini yitirmis olan resit olmayan �ocuklardan yurt disinda
yasayanlar da vatandasligini yitirmis olarak ilan edilebilir.
Vatandaslik Konseyinin ayni y�nde alacagi karara dayanarak bu konuda
I�isleri Bakani h�k�m verir."
Bati Trakya T�rk Azinligi mensuplarini
vatandasliktan �ikarmak i�in kullanilan bu madde, Yunan vatandaslari
arasinda "etnik k�kenlerini" kistas alarak, "Yunan asilli olanlar ve
olmayanlar" seklinde ayirim yapmaktaydi. Bu maddeyle vatandasliktan
iskat edilenler kendilerine bir tebligat dahi yapilmadan, keyfi
bi�imde vatantandasliktan �ikarilmislardir. Soydaslarimiz
vatandasliktan �ikarildiklarini sinir kapilarinda �grenmis,
haklarinda alinan karara itiraz edebilmeleri i�in Yunanistan'a giris
yapmalarina dahi izin verilmemistir. Bu sekilde Yunan vatandasligi
kaybettirilen soydaslarimizin sayisinin 60.000 civarinda bulundugu
tahmin edilmektedir.
11 Haziran 1998 tarihinde Yunanistan
Parlamentosu Vatandaslik Yasasi'nin 19'uncu maddesinin iptal
edilmesine karar verdigini a�iklamistir. Bununla birlikte, Yunan
H�k�meti, binlerce vatansiz soydasimizin beklentilerinin aksine,
yasa iptalinin geriye d�n�k etkisi olmadigini, yani vatansiz
soydaslarimizin gaspedilen vatandasliklarinin iade edilmeyecegini
bildirmistir.
B.
Bati Trakya'daki
Yasak B�lge Uygulamasi
Bati Trakya'yi Bulgaristan sinirina paralel
sekilde dogu-bati y�n�nde kateden bir hattin kuzeyinde kalan, 20-30
km. genisliginde ve yaklasik b�lgenin ��tebirini kapsayan ve i�inde
m�nhasiran soydaslarimizin yasadiklari yer soguk savas d�neminde
"askeri yasak b�lge" ilan edilmistir.
D�nemin Milli Savunma Bakani Arsenis 1995
yilinda Bati Trakya'yi ziyareti sirasinda askeri yasak b�lgenin
kaldirilacagini a�iklamistir. Askeri kontrol noktalarinin ve b�lge
disinda yasayan Yunan vatandaslarinin b�lgeye giris-�ikislari i�in
izin alinmasi kosulunun kaldirilmis olmasina ragmen Arsenis'in bu
beyanini gerekli yasal d�zenleme izlememistir. Halen yasak b�lgeyi
ziyaret etmek isteyen yabanci uyruklularin yerel g�venlik
makamlarindan izin almalari gerekmektedir.
Kom�nist sizmalari �nlemek i�in ihdas
edilmis olan yasak b�lgenin bug�n azinligin bir b�l�m�n� digerinden
ve dis d�nyadan tecrid etmek i�in uygulandigi kuskusuzdur. Zira,
1980'li yillarin basindan beri tehdidin kuzeyden degil batidan
geldigini savunan PASOK h�k�metlerine g�re bu b�lgenin varlik nedeni
bu tespitin yapildigi tarihten itibaren sona ermis olmasi gerekirdi.
C. Sinir B�lgesi uygulamasi:
Bati Trakya'nin da i�inde bulundugu
Yunanistan topraklarinin yarisindan fazlasi 1938 tarih ve 1366
sayili yasayla sinir b�lgesi olarak ilan edilmis ve bu b�lge i�inde
tasinmaz alip-satmak isteyen Yunan vatandaslarinin ilgili
vilayetlerde bu ama�la kurulmus bulunan bir komisyondan izin
almalari zorunlulugu getirilmistir.
4-5 yildir Azinlik bireyleri arasinda veya
Yunan k�kenliden Azinlik bireylerine tasinmaz satisina se�ici olarak
izin verilmeye baslanmistir. Ancak, izinlerin verilmesinde aylari
bulan uzun bekletmeler gibi caydirici �nlemler s�rd�r�lmektedir.
2.YunanIstan'in Lozan Andlasmasi
�er�evesIndekI Azinlik Haklari IhlallerI
a) Egitim
Yunanistan ile T�rkiye arasinda 1953
yilinda varilan bir mutabakat �er�evesinde her yil karsilikli olarak
Bati Trakya ve Istanbul'a 25 �gretmen g�nderilmesi �ng�r�lm�s, daha
sonra 1955 yilinda �gretmen sayisi 35'e �ikartilmistir. Ancak,
aradan ge�en s�re zarfinda Yunanistan, Bati Trakya Azinlik
okullarina T�rkiye'den g�nderilecek �gretmen sayisini re'sen giderek
azaltmis ve sadece 16 �gretmen i�in vize vermeye baslamistir.
b) Din
Yunanistan'in laik bir �lke olmamasi
nedeniyle dinsel kurumlarin g�nl�k yasamda yargisal, sosyal bir
islevi bulunmaktadir. Bati Trakya T�rk Azinliginin din ve vicdan
�zg�rl�k ve haklariyla din kurumlari Lozan Andlasmasi'nda genel
ifadelerle d�zenlenmistir.
Bati Trakya T�rk Azinliginin din
kurumlarini d�zenleyen metin 1913 Atina Muahedenamesidir. Bu
Antlasma h�k�mleri 1920 tarih ve 2345 sayili yasa ile Yunan hukuk
sisteminin bir par�asi haline getirilmistir. Yasaya g�re, Bati
Trakya T�rk azinligi dinsel kurumlarini kendi �zg�r iradesiyle
olusturmakta ve m�ft�leri se�im yoluyla g�revlendirmektedir.
ANA SAYFAYA D�N
|