| 1955
y�l�. T�rkiye, h�zla kalk�nma �abas� i�inde. �ktidar Demokrat
Parti'nin. K�br�s sorunu toplumun ba� g�ndemi. Ortam gittik�e
geriliyor. 29 A�ustos 1955'te K�br�s i�in Londra'da bir
konferans d�zenlenir. G�r�� ayr�l�klar� konferans� ��kmaza
sokar. Tam bu s�ralarda, 6 Eyl�l 1955 saat 13:00'te T�rkiye
radyolar�ndaki bir haber ortal��� allak bullak eder: 5/6 Eyl�l
gecesi saat 00:04'te, Selanik'te Atat�rk'�n do�du�u eve bomba
at�lm��t�r. K�br�s'taki �iddet olaylar�ndan gerilen kamuoyunun
tansiyonu, bu haberle son haddine ula��r. '6/7 Eyl�l Olaylar�'
b�yle ba�lar. 6 Eyl�l g�n�
�stanbul Express gazetesi ak�am bask�s� yaparak olay� en b�y�k
puntolar�yla duyurur. �stanbul'da karakalabal�klar olu�maya
ba�lar. Ellerinde T�rk bayraklar� ve Atat�rk resimleriyle,
kentin de�i�ik yerlerinde ayn� zamanda belirirler. "K�br�s
T�rkt�r, T�rk kalacakt�r!" sesleri b�t�n �ehirde yank�lanmaya
ba�lar.
Bombalama olay�n� protesto etmek i�in
'K�br�s T�rkt�r Cemiyeti' Taksim Meydan�'nda b�y�k bir miting
d�zenler. Sonra Beyo�lu'na do�ru y�r�meye ba�lan�r. G�steriler
vandalizme d�n���r. Beyo�lu ve civar�nda Rumlara ait b�t�n
gayrimenkullerin adeta i�leri d��lar�na ��kar�l�r. Kiliseler,
okullar ate�e verilir. �stanbul'un b�t�n semtlerinde ve �zmir'de
de ayn� anda sald�r�lar olur. Rum evleri ta�a tutulur, i�lerine
girilip e�yalar k�r�l�r.�nsanlar d��ar� at�l�r, d�v�l�r. B�y�k
bir grup sald�rgan teknelerle Adalar'a ��k�p oradaki Rumlara da
sald�r�r.
Sald�rganlar ya�maya giri�ir.
�alamad�klar�n� k�r�p d�kerler. �stiklal caddesi, sokaklara
savrulmu� mallardan 40 santim kadar y�kselmi�tir. �stanbul'un
�o�u yeri bir moloz y���n�na d�n���r.
K�y�m�n sonu�lar� t�yler �rpertir.
Mehmet Arif Demirer'in 'Yass�ada 6/7 Eyl�l Davas�' kitab�nda yer
verilen resmi bilgilere g�re�stanbul'da; 3 Rum �lm��, onlarcas�
yaralanm��; 73 Rum kilisesi, 1 havra, 8 ayazma, 2 manast�r,
3584'� Rumlara ait olmak �zere 5538 gayrimenkul yak�lm��,
y�k�lm��t�r. �zmir'de de; Yunan konsoloslu�u, fuardaki Yunan
pavyonu, 14 ev, 5 d�kkan y�k�l�p ate�e verilmi�tir. O g�nleri
bizzat ya�ayan Hulusi Dosdo�ru'nun '6/7 Eyl�l Olaylar�' isimli
kitab�ndaki tan�kl�klardan ve o g�nlerin gazete haberlerinden
k�y�m�n canavarca boyutlar�n� da ��reniyoruz: �stanbul ve
adalar�nda Rum kad�nlar�n�n �rz�na ge�ilir. Papazlar b��akla
s�nnet edilir. Bal�kl� kilisesinin papaz� kafas�na sopayla
vurularak �ld�r�l�r. Bir Rum, sald�rganlara kar�� koyunca lin�
edilir. Rum mezarlar� a��l�r, kemikler d��ar� at�l�r.
Sald�rganlar �nlerine ��kan�n T�rk olup olmad���n� anlamak i�in
donlar�n� indirtirler; s�nnetsiz de�ilse, hemen orada s�nnet
ederler.
B�t�n bunlar 7 Eyl�l sabah�na kadar
s�rer. Aceleyle s�k�y�netim ilan edilir.
"H�creye at�ld���m�z daha ilk gece 6/7
Eyl�l olaylar�n�n sorumlusu olarak buraya getirildi�imizi
��renmi�tik. B�yle bir nedenle bizi tutuklamalar� i�in deli
olmalar� gerekirdi. Oysa onlar, �stanbul'daki y�k�m�n ve k�y�m�n
etkisiyle deliden de beter olmu�lard�". Bu sat�rlar Aziz Nesin'e
ait.
Sald�r�n�n hemen ertesi g�n�,
ilgililer, poliste fi�li kom�nistlerden 45 tanesinin olaylar�n
sorumlular� olarak tutuklanmalar�n� emreder. Aralar�nda Aziz
Nesin, Kemal Tahir, As�m Bezirci, Hasan �zzettin Dinamo gibi
isimler vard�r. N�mayi�lerin bir kom�nist tertibi oldu�u, servet
d��man� olduklar� i�in b�yle bir sald�r� d�zenledikleri
a��klan�r. 4 ay tutuklu kal�rlar...
Y�l 1960. 27 May�s'ta askerler y�netime
el koymu�, Yass�ada mahkemeleri kurulmu�, DP y�neticileri
yarg�lan�yor. Mahkemede 6/7 Eyl�l Olaylar� da dava konusu. DP
kurucular�ndan Fuad K�pr�l�'n�n a��klamalar� ve ba�ka bir�ok
tan���n ifadeleri sonucu, bu olaylar�n DP taraf�ndan el alt�ndan
tertiplendi�i anla��l�r.
6/7 Eyl�l, dikkatlice haz�rlanm�� bir
provokasyondur. "K�br�s T�rkt�r Cemiyeti"nin Taksim'de
d�zenledi�i mitingin ard�ndan geli�en spontane bir hareket gibi
g�z�kse de, b�yle olmad���, farkl� yerlerdeki sald�r�lar�n ayn�
zamanda ba�la(t�l)mas�ndan bellidir. �fadelere, o g�nleri
ya�ayanlar�n tan�kl�klar�na, ara�t�rmalara bak�ld���nda �u
ayr�nt�lara ula��l�r: Olaylardan g�nler �nce, camilere gidenler,
e� ifadeli vaazlarla Rumlara kar�� k��k�rt�l�r. Ta�radakilere,
Eyl�l ba��nda �stanbul'a giderlerse 'pi�man olmayacaklar�'
duyurulur. Rum ev ve d�kkanlar� haftalarca �ncesinden sistemli
bir �ekilde tespit edilir. Bombalama haberi, olay daha
olu�madan, DP yanl�s��stanbul Express gazetesinde dizilmeye
ba�lan�r. Gazetede yay�nlanan haberin foto�raflar�n� ise T�rk
Konsolosunun kar�s� bizzat �ekmi�, Selanik'teki bir foto�raf��da
bast�rtm�� ve T�rkiye'ye kendi getirmi�tir. Celal Bayar,
�stiklal Caddesi'nde g�rd�kleri kar��s�nda "Galiba dozu
ka��rd�k" diyecektir. Tahripler s�ras�nda kullan�lan binlerce
balta, kazma, k�rek yeni ve tek tiptir. Polis b�t�n olaylara
seyirci kal�r. Rum evlerine sald�ranlar i�eridekilere "Can�n�za
zarar vermeyece�iz. Sadece y�k�p gidece�iz. Emir b�yle" derler.
�stanbul'da Rum az�nl��a kar�� bir
g�vde g�sterisiyle, kamuoyunun gerekti�inde bu ama� (K�br�s)
i�in bir sava�� bile g�ze alabilecek duyarl�kta oldu�u d�nyaya
kan�tlanmak istenmi�tir. Adnan Menderes, b�yle bir g�vde
g�sterisinin k�v�lc�m� olsun diye, Atat�rk'�n evine bir bomba
at�lmas� emrini verir. Yass�ada tutanaklar�nda, bombay� atan
ki�i olarak, Selanik'te okuyan Oktay Engin isimli bir ��rencinin
ad� ge�er. (Oktay Engin daha sonraki y�llarda M�T'te �nemli
g�revlere getirilir. 1992 y�l�nda ise Nev�ehir valisidir).
6/7 Eyl�l Olaylar�yla �ktidar'�n bir
emeli de, ticareti ellerinde bulunduran gayrim�slimleri
etkisizle�tirmek, onlar� kopar�p atmak, zamanla sermayeyi
T�rkle�tirmekti. 1942'deki tek parti iktidar�nda Varl�k Vergisi
ile ilk ad�m� at�lan bu politikan�n ikinci ad�m� 6/7 Eyl�l
olaylar�yla DP taraf�ndan at�ld�. Bu da yeterli gelmeyince, 9
y�l sonra 1964'te b�t�n mallar�na el konularak �smet �n�n�
taraf�ndan zorla s�n�rd��� edileceklerdir...
6/7 Eyl�l Olaylar�n�n daha da perde
arkas�nda 'T�rk Gladiosu' vard�r. Gazeteci Fatih G�llapo�lu,
'Tanks�z, Topsuz Harekat' kitab�nda, �zel Harp Dairesi
Ba�kanl��� yapm�� emekli bir generalle s�yle�irken birden 6/7
Eyl�l'den bahsetmeye ba�lar general: "6/7 Eyl�l de bir �zel Harp
i�idir, ve muhte�em bir �rg�tlenme idi... amac�na da ula�t�.
Sorar�m size, bu muhte�em bir �rg�tlenme de�il miydi?"
Tabii ki �yleydi! Susurluk, Eni�te,
Kanl� 1 May�s, 1978 Bah�elievler katliam�, Sivas k�r�m�,
Gaziosmanpa�a olaylar�; Abdi �pek�i, U�ur Mumcu cinayetleri ve
daha nice 'muhte�em �rg�tlenmeler' gibi, 6/7 Eyl�l de, bu �lkede
k�lesi oldu�umuz uzun hikayenin k���k �yk�c�klerinden biriydi.
7 Eyl�l 1955'ten sonra �stanbul'un
karde�li�i biter. B�y�k bir y�k�ma u�rayan Rumlar i�in bu tarih
sonun ba�lang�c�d�r. �stanbul i�inse bir d�n�m noktas�;
ta�rala�m��, �izofren �stanbul'a giden yolun ba��d�r. T�rklerin
aldat�lmalar� ve yaln�zla�t�r�lmalar� i�in kurgulanan s�recin de
ilk sahnelerindendir.
"K�br�s T�rkt�r, T�rk Kalacakt�r!"
hayk�r��lar�yla koca�stanbul'u �apullayan kalabal�klar� ve nas�l
b�yle canavarla�abildiklerini iyi okumak gerekir.
Bir toplumda, refah, herkesin yeterli
pay alabilece�i kadar �retilemiyorsa, devlet, toplumu zapturapt
alt�na almak zorundad�r. B�t�n kap�lar toplumun �zerine
kapat�l�r, yaln�zl��a itilir. Milliyet�i duygular k��k�rt�l�r.
Ezilenlerin ya�amsal d�rt�lerinin bask� alt�na al�nmas�n�n
yaratt��� sald�rganl�k potansiyeli sistemin i� ve d��
d��manlar�na kar�� kanalize edilerek, sistemin ��karlar� i�in
do�rudan kullan�labilir. 6/7 Eyl�l olaylar�nda durum tam da
b�yleydi. DP iktidar�, b�y�k ihtimalle bu derece bir ya�may� ve
k�y�m� istemiyordu. Hesaplayamad�klar� ise �uydu: DP'nin ekonomi
politikas� y�z�nden k�rsal b�lge insanlar� �stanbul'a
dolu�mu�tu. Gecekondularla kente eklemlenebilmek �abas�
i�indeydiler. ��te bu insanlar�n tutunacak hi�bir dal
bulamayanlar�, iktidar� da arkalar�nda duyumsaman�n verdi�i
g��le "K�br�s T�rkt�r, T�rk Kalacakt�r!" hayk�r��lar�yla koca
�stanbul'u y�kt�lar, ya�malad�lar. Yoksullar�n zengine
sald�r�s�yd�. 6/7 Eyl�l Olaylar�n�n tam ortas�na d��en Aziz
Nesin, ara sokaklarda g�rd��� bir kad�n� anlat�rken bunun
foto�raf�n� �eker: Kuca��na �ok uzun t�yl� bir k�rk alm��, hem
"K�br�s T�rkt�r, T�rk Kalacakt�r!" diye ba��r�yor, hem de
k�rkten t�yler kopar�yordu. T�ylere k�yamad��� belliydi. Ters
ters geriye do�ru y�r�mesi, k�rk� ka��rd���n� g�ren oluyor mu
kayg�s�ndand�. Belki de t�yleri kopar�r gibi yap�yordu. Sesi
gittik�e hafifliyordu: "K�br�s T�rkt�r, T�rk Kalacakt�r"...
Size bir hik�ye anlatt�m. Sizin
hik�yenizi. Bu hikyeden benim pay�ma d��en, '�l�lerinden ac�
duyamaman�n ac�s�'.
Zamanla b�t�n Rumlar gittiler. 'Rum
tohumu' olan annemin b�t�n ailesi de, ben do�madan �nce
gitmi�ti. Sadece bir kez g�rebildi�im anneannemin �ld���n�
duydu�umda herhangi bir ac� hissedemedim. ��nk� benim i�in zaten
yoktu, hi� olmam��t�, onu hi� ya�amam��t�m. Dede, anneanne,
teyze, day�, eni�te, kuzen nedir hala bilmem. �l�lerinden ac�
duyamaman�n ac�s�, �l�m ac�s�ndan daha g��l�. Ama sizin temin
ederim ki, insan� adam eden, insan eden bir ac�... |