T�RK�YEN�N S�YSET TAR�H�N� �NCELEYEN �NSANLAR BELK�DE �OK AZ �EY B�L�YORLARDI.. PERDE ARKALARINDA NELER�N D�ND���N� MAALESEF H��B�R�M�Z B�LM�YORUZ..

         

CHP�DE YEN�DEN YAPILANMA

Prof.Dr.�nal Cem A�KUN

 

Ya�� T�rkiye Cumhuriyeti ile bir olan ve ATAT�RK��n do�rudan kuruculu�unu yapt��� CHP�nin nas�l bir karga�a i�ine d��t���, son yap�lan ola�an�st� kurultay ile apa��k  ortaya ��km��t�r. �SMET �N�N��n�n genel ba�kan se�ilmeyip sonunda da partiden de ayr�lmas�n� izleyen y�llarda; de�i�ik �ideolojik ser�venler�e sokularak; ATAT�RK��n �izdi�i �rota� n�n �ok uza��nda kalan CHP; giderek siyaseti kendine i� ve meslek edinenlerin elinde, 18 Nisan se�imlerinde �oy baraj��n� da a�amay�p, kuruculu�u yapt��� devletin Meclisi�nin d���nda kalm��t�r.

      ATAT�RK ilk ad� �Halk F�rkas�� olan CHP�yi kurarken hangi d���nceden yola ��km��t�r? Bunu kendisi 18 Ocak 1923�de yapt��� bir konu�mada ��yle a��kl�yor:

     �Ben Halk F�rkas� nam� alt�nda bir f�rka te�kil edece�im dedi�im zaman zannolunmas�n ki milletin muhtelif s�n�flar�ndan bir veya iki s�n�f�n menfaatini yahut refah�n� temine matuf bir gaye takip edece�im. F�rkan�n program� b�t�n milletin refah�n� ve saadetini temine matuf olacakt�r. Ortaya koyaca��m�z �ey m�spet millet program� olmal�d�r.�

      Yine 7 �ubat 1923�te Bal�kesir�de Pa�a Camiii�nde minberden konu�mas�ndan sonra; halk�n kurmay� �ng�rd��� �f�rka� hakk�nda sorular�na verdi�i yan�tta: �Milletin siyasi partilerin �at��mas�ndan �ok can� yanm�� oldu�una� dikkati �ekerek; �Ba�ka memleketlerdeki partilerin s�n�f menfaatlerini muhafaza i�in kuruldu�unu ve bizde g�ya ayr� ayr� s�n�flar varm�� gibi  teess�s  eden  partiler  y�z�nden malum olan ac�kl� neticelere �ahit oldu�umuzu ve halbuki Halk F�rkas� dedi�imiz zaman bunun i�inde vatanda�lar�n bir k�sm� de�il, b�t�n milletin dahil olaca��n�� s�ylemi�; kafasiyle, eli i�leyen t�m ulus bireylerinin u�ra��lar�n� ayr� ayr� inceledi�ini belirterek sonu�ta: �Muhtelif meslekler erbab�n�n menfaatlerinin yekdi�eriyle imtiza� halinde oldu�unu, bunlar� s�n�flara ay�rmak imkan� bulunmad���n� ve hepsinin halktan ibaret oldu�unu� �ne s�rm��t�r. Kendisinin �nl� s�zlerinden olan �s�n�fs�z, imtiyazs�z kayna�m�� bir kitleyiz� s�z� de, bu parti g�r���n� do�rulamaktad�r.

      Anadolu Ve Rumeli M�dafaa-i Hukuk Cemiyeti, Halk F�rkas� �ekline 9 Eyl�l 1923�de ATAT�RK taraf�ndan resmen bir parti olarak kurulmas�yla ge�mi�tir. Halk F�rkas�, 23 Kas�m 1924�te �Cumhuriyet Halk F�rkas�� ad�n� alm��t�r. Cumhuriyet Halk F�rkas��n�n ilk nizamnamesinin birinci maddesi partinin;

     A Milli Hakimiyetin halk taraf�ndan ve halk i�in icras�na rehberlik etmeye

     B T�rkiye�yi asri bir devlet halinde y�kseltmeye

     C T�rkiye�de b�t�n kuvvetlerin �st�nde kanunun hakimiyetine �al���laca��n� belirtmektedir.

      1523 Ekim 1927�de toplanan CHP Ikinci Kurultay��nda parti t�z���ndeki Cumhuriyet�ilik, Halk��l�k, Milliyet�ilik ilkelerine a��kl�k getirilmi�; din ile devlet i�leri ayr�lm��; dil, duygu, d���nce birli�ine dayanan Vatanda�l�k ruhunun temelinin T�rk Dili ve K�lt�r�n�n olu�turulaca�� vurgulanm��t�r.

     CHP�NN �KMLK� KARTI

     T�pk� vatanda�lar�n n�fus kimlikleri gibi, partilerin de �kimlikleri� vard�r. N�fus kimliklerinde yer de�i�tirmeleri d���nda, kimse bu kimlikteki ad, soyad, do�um yeri ve y�l�n� diledi�i gibi de�i�tiremez. Bunlarda bir yanl��l�k veya de�i�tirme zorunlulu�u varsa, bunlar�n mahkeme yoluyla yap�lmas� gerekir.

      Ger�i bir partinin kimli�i, vatanda��n n�fusa kay�t bilgilerini ta��yan kimlik belgesi gibi bir �kart�a yaz�lmasa da, niteli�i y�n�nden benzerlikler ta��r. Ku�kusuz parti y�netimleri, �e�itli organlar� ve �zellikle de �genel ba�kanlar�� arac�l��� ile yeni kimlikler edinebilirler. Bunun iyi ve k�t� sonu�lar�n�n sorumlulu�unu da ta��rlar. Ancak bir siyasi ahlak anlay��� olarak �u �ne s�r�lebilir ki; hi�bir parti y�netimi, yetkili olsa da, kurucusunun partiye uygun g�rd��� temel kimlik �zelliklerini de�i�tirmemeli, bunu kendisinde bir hak olarak g�rmemelidir. E�er bunu de�i�tirmek isteyen parti yetkilileri varsa; yapacaklar� en d�r�st i�, partinin kimli�ini kurucusunu d��lay�p de�i�tirmek ya da bozmak yerine, o partiden ayr�l�p, kendi g�r��lerine uygun yeni bir parti kurmakt�r. Herhalde d�nya siyaset tarihi, kurucular�n� hi�e say�p, parti kimliklerini kendilerine g�re de�i�tirenlerin partiye kal�c� bir bir ba�ar� sa�lad�klar�na tan�k olmam��t�r. Se�men; parti kimliklerini �yazboz tahtas��na �evirenleri sonunda kesinkes tan�y�p onlar� siyaset sahnesinin d���na iter. Olan ku�kusuz partiye olur. Bir daha hi� toparlanamadan, siyasal ya�am� sona da erebilir.

      Yaz�n�n ba�lang�c�nda CHP�nin ATAT�RK taraf�ndan hangi temel g�r��ler do�rultusunda kuruldu�unu, �ok �zet olarak belirtme�e �al��t�k. Ba�ka deyi�le, kurulu�unda, CHP�nin kimlik kart�na ATAT�RK taraf�ndan hangi temel �zelliklerinin yaz�ld���na dikkati �ektik. T�rkiye Cumhuriyeti devlet ve toplum yap�s�; CHP�nin kimlik kart�na ATAT�RK taraf�ndan yaz�lm�� ve a��klamas� yap�lm�� ilkeler, d���nceler temelinde olu�turulmu�tur. Kendisinin CHP�yi en b�y�k iki eserinden biri olarak benimsemesinin ba�l�ca nedeni budur. 

      T�rkiye Cumhuriyeti�nin devlet kesiminde ba�ta Silahl� Kuvvetler olmak �zere, ba��ms�z yarg�  organlar�,  �niversiteler vb. g�venceleri  vard�r. Ancak toplumun siyaset kurumunda ba�ta gelen g�vencesi CHP�dir. �lkede �ok partili demokratik ya�am� CHP ba�latm��, bir�ok partinin kurulu�una CHP �nayak olmu�tur.

      CHP�nin tarihi, bir bak�ma T�rk siyasal ya�am�n�n tarihi anlam�n� ta��r. E�er T�rk se�meni 18 Nisan 1999�da CHP�yi TBMM�ne sokmam��sa; dolayl� dolays�z �lkede siyasetle i�tenlikle ilgilenenlerin bunun �zerinde d���necekleri �ok �ey vard�r. Halk�n bu iletisini (mesaj�n�) iyi kavray�p yorumlayarak baz� do�ru, olumlu sonu�lara ula�ma gere�i ��kmaktad�r.

      Bunun i�in de ilk �al��man�n CHP�nin �Kimlik Kart�� �zerinde yap�lmas�; ATAT�RK��n 76 y�l �nce temel �zelliklerini belirledi�i s�z konusu kimlikte, onun �l�m�nden bu yana ne gibi de�i�tirmelere gidilerek ��zg�n� niteli�in hangi y�nlerde bozuldu�unun ortaya konmas� gerekmektedir.  

      YENDEN YAPILANMA   KO�ULLARI

     Ister birey, ister �rg�t (parti, kurum, dernek vb.) olsun, do�an�n de�i�meyen yasas� �de�i�im�e uymak zorunlulu�udur. Ancak sorun; de�i�imin nas�l, ni�in, nerede, ne zaman, kimler taraf�ndan ger�ekle�tirilece�idir. Bu her �eyden �nce bir �planlama� konusudur. E�er ko�ullar de�i�ti diye rastgele uygulamalara ge�ilirse, ba�ka deyi�le �rg�t ko�ullara uyaca��na, ko�ullar �rg�t� de�i�tirirse, o vakit y�netim �ncecili�i (insiyatifi) kaybedip, �rg�t�n� bir bak�ma ak�nt�ya b�rakm�� olur ki, b�yle bir de�i�im anlay���, olumlu bir de�i�me olgusundan �ok, olumsuz �karga�a� (anar�i) olgusuna yol a�ar.

      Bilimin �sistem� yakla��m� a��s�ndan de�i�im; �evre ko�ullar�yla s�rekli ileti�im i�inde bulunup bunun kararl� bir bi�imde s�rd�r�lerek, belirlenen �b�y�me hedefleri�ne ula��lmas� anlam�n� ta��r. E�er bir �rg�t �sistem� anlay���na uygun olarak kendisini s�rekli b�y�tebiliyorsa, b�yle bir geli�me politikas�yla �a��k sistem�in yap�sal �st�nl�klerinden s�rekli yararlanm�� olur. Yoksa; di�er deyi�le, b�y�me �sistematik� olarak  ger�ekle�tirilemiyorsa,  geli�me olumsuz y�nlere kayarak �rg�t �kapal� sistem� ya�ay���na girer. Bunun sonucu �bozang�� (entropi) �rg�t yap�s�na egemen olup, onu ��l�m�e, da��l�p ��z�lmeye g�t�r�r. Bireyin ya�am�nda da bu olay, onun �ki�ilik�inde meydana gelir. Sa�lam �zyap� (karakter) temelleri olmayan ve kendisini planl� bir bi�imde geli�tiremeyen bireylerin ki�ilikleri kendi i�inde kapan�p sonunda ��z�lmeye, da��lmaya u�rar.

      Bunlar dikkate al�nd���nda, yeni g�reve gelen CHP y�netimlerinin partinin yeniden yap�lanmas�n� ba�l�ca iki alanda ele almalar� gerekecektir. Bunlar:

     1 D���nsel (veya ideolojik) ko�ullar,

     2 �rg�tsel ko�ullar�d�r.

      D���nsel ko�ullar olarak CHP; kurucusu ATAT�RK��n parti i�in �ng�rd��� �kimlik kart��n� yeniden �zg�n ilke ve hedefleriyle edinme zorunlulu�u kar��s�ndad�r. ATAT�RK�� ve onun CHP i�in �ng�rd��� �siyasal ko�uyolu�nu reddeden ve CHP�ye kendi d���ncelerine g�re yeni �kimlik kartlar�� sa�lamaya �al��an �ser�venci� parti y�netimlerinin, zaman i�inde CHP�yi nereye getirdiklerini 18 Nisan 1999 se�imleri apa��k ortaya koymu�tur.

      D���nsel ko�ullar a��s�ndan CHP y�netimlerinin yeniden yap�lanma y�n�nde benimsemeleri gereken ba�l�ca iki tutum s�z konusudur. ��yle ki:

     1 Partinin d���nce temeline ATAT�RK taraf�ndan tan�m ve yorumu yap�lm�� ALTI �LKE�nin (ALTI OK�un) en iyi bi�imde kazand�r�lmas�.

     2 Alt� �lke�ye ba�l� Atat�rk�� ki�ilik �zelliklerinin (Bunlar M�dafaa-i Hukuk�un gelecek say�lar�nda taraf�m�zdan ele al�nacakt�r) bir �CHP�li Kimli�i� olarak geli�tirilip s�rekli yak�n ve uzak parti �evresinde e�itimlerinin sa�lanmas�.

      CHP�nin �rg�tsel ko�ullar�; daha ba�lang��ta �M�dafaa-i Hukuk Ideolojisi�ne ba�l� olarak, kimli�i ATAT�RK taraf�ndan belirlenen toplumun �retici s�n�flar�n�n, �lkenin ya�am� i�in bir araya gelip, uzla�t��� ortak siyasal �izgi �zerinde olu�mak durumundad�r.

      ATAT�RK, CHP ile ilgili olarak a��klamalar�nda hi�bir zaman SA�SOL nitelemesine ba�vurmam��t�r. ��nk� kendisi, CHP �at�s� alt�nda toplumu ayakta tutan kurumlar�n i�inde bulunanlar�n, ulusun geli�mesi, g�nenci (refah�) i�in hi�bir ay�r�m g�zetilmeksizin i�birli�i i�inde bulunmalar�n� �ng�rm��t�r. E�er bir �m�r�it�, yol g�sterici aranaksa, bunun SAВda, SOL�da de�il,  �bilim�de  aranmas�n� ulusa ���tlemi�tir.

      Bu a��dan bak�ld���nda CHP sadece kendisine kay�tl� �yelerin de�il, ATAT�RK�e, �Milli M�cadele�ye, �M�dafaa-i Hukuk�a, �demokratik, laik Cumhuriyet�e inanan her yurtta��n partisidir. Ba�ka partilerin olmas�, bu ger�e�i de�i�tirmez. Di�er partiler hakk�nda, �ncelikle o partilerin �yeleri s�z sahibidir. Oysa CHP �zerinde, onun �zg�revini (misyonunu) bilen her TC vatanda�� s�z sahibidir. Bu nedenledir ki; son se�imlerde CHP�nin TBMM�ye girememesi, �lkede partili, partisiz siyasetle ilgilenen herkesin �zihinleri�ni u�ra�t�rm��, tepkilerini �ekmi�tir.

      Sadece CHP�ye �zg� bu siyasal �al��ma ortam�; onun �rg�tlenme konumunu da t�m �lkeye, toplumun �retici t�m s�n�flar�na, gen�, ya�l�, kad�n, erkek herkese a��k duruma getirmi�tir. B�yle bir �kitle partisi�ni dar kadrolu anlay��la y�netmeye kalkan parti y�netimlerini se�menin sand�kta �tasfiye edece�ini� bilmek i�in �kahin� olmak de�il, sadece ATAT�RK gibi CHP�li olmak gerekiyordu. CHP�nin yeni y�neticileri, partinin bu �rg�tsel ko�ullar�n� iyi de�erlendirebilirse, yeniden yap�lanmada �nemli bir engeli a�m�� olacaklard�r.

      SONU�

     Buraya kadar yapt���m�z a��klamalardan g�r�lmektedir ki; CHP�nin yeniden yap�lanma sorunu, ge�erlili�ini yitirmi� bir �ideoloji� ve �parti kimli�i� yerine yenisini koymak de

�il, tersine kurucusu B�y�k �nder�in, ATAT�RK��n ba�lang��ta belirledi�i �ideoloji� ve �parti kimli�i�ni yeniden �zg�n bi�imiyle kazanmas�d�r.

      Bu konuda yeni CHP y�netimleri a�a��da belitti�imiz noktalar �zerinde durabilirler:

      1 CHP, ATAT�RK taraf�ndan tan�m ve a��klamas� yap�lm�� ALTI OK�u ile onlara ba�l� temel politikalar�n�, g�n�m�z ko�ullar�na uygun olarak yeniden belirlemeli, �moda� siyasal ak�mlar ile bunlar� savunan ki�ilerin uza��nda kal�p, Alt� �lke�ye ba�l� ATAT�RK�� K���L�K�in partinin yak�n ve uzak ileti�im �evresinde geli�tirilmesine �zen g�stermelidir.

      2 CHP, toplumun ba�ta emek, sermaye gelmek �zere, t�m b�y�k kesimlerinin il, il�e ve merkezde �lkenin g�nenci (refah�), geli�mesi i�in bir araya gelip uzla�abildi�i, SA� ve SOL ideolojik ko�ulland�rmalar yerine, bilimin �nc�l���nde sorunlara ��z�m arand��� bir �siyasal ileti�im ortam�� yaratmal�d�r.

      3 CHP, sadece kendisine kay�t yapt�ranlar�n de�il, Cumhuriyet�e, ATAT�RK�e inanan herkesin partisi oldu�unu bilmeli, buna g�re halk i�inde a�aca�� ara�t�rma merkezleri, �e�itli meslek komisyonlar� ve k�lt�r kul�pleri, vb. �rg�tlenmelerle kurumla�mal�d�r.

      4 Parti politikalar�n�, gerek y�re ve b�lge, gerek �lke genelinde konunun uzman�, k�demlisi ki�ilerden olu�turaca�� �Dan��ma Kurullar��nda s�rekli geli�tirme yollar�n� ara�t�rmal�d�r.

      5 Genel Kurultay d���nda b�lge kurultaylar� toplanabilmeli; Genel Kurultay, b�lge kurultaylar�nda belli deneyim ve y�netim yetkisini ta��yanlar�n delege olabilece�i se�im sonucu belirlenen az say�da se�kin delegelerle toplan�p t�m �lke siyaseti i�in �rnek bir �siyasal forum ve �rg�tlenme� olu�turabilmelidir.

      Yeniden yap�lanma konusunda yukar�da de�indi�imiz konu ve benzerleri �zerinde durulmay�p, salt yeni y�neticilerin i� ba��na getirilmesi gibi dar �er�evede alg�lan�rsa;

CHP, ATAT�RK��n PART�S� olma �kimli�i�ni edinemeyip, hem  kendisini hem �lke siyasetini karga�adan uzak tutamaz. Umar�z CHP�nin yeni y�neticileri, halk� onun hi�bir zaman �altenatifi� olamayacak sonu�suz parti kurma ya da bulma aray��lar�na y�neltmezler. 

 

ANA SAYFAYA D�N


 
Hosted by www.Geocities.ws

1