T�RK�YEN�N S�YSET TAR�H�N� �NCELEYEN �NSANLAR BELK�DE �OK AZ �EY B�L�YORLARDI.. PERDE ARKALARINDA NELER�N D�ND���N� MAALESEF H��B�R�M�Z B�LM�YORUZ..

          12 EYLUL TAR�H�

 
B�A (�stanbul) - Tarihi g�nler uluslar�n gelece�inde kilometre ta��d�r. Salvador Allende 1970 y�l�nda se�imle i�ba��na gelmi� �ili'nin ilk Marksist ba�kan�yd�. 11 Eyl�l 1973'de Moneda Ba�kanl�k Saray�'n� Kara Kuvvetleri Komutan� Pinochet bombalad�. Allende Ba�kanl�k Saray�'na sald�ran askerlerle �at���rken �ld�r�ld��� s�rada Augosto Pinochet'i hen�z kimse tan�m�yordu.

Allende �ld�r�ld�, fa�ist Pinochet i�ba��na geldi. Hava, Donanma ve Ulusal Polis birlikleri komutanlar�ndan cunta kurdu. Anayasay� y�r�rl�kten kald�rd�. Siyasi partiler ve kitle �rg�tleri kapat�ld�. Meclis feshedildi.

Sonra ne oldu? Demokratik g��ler ve sosyalistlerin ezilmesi i�in �lkede s�rek av� ba�lat�ld�. �� y�lda 130 bin ki�i tutukland�. Bir y�l i�inde 30 bin ki�i �ld�r�ld�. Cuntan�n ba�� fa�ist diktat�r Pinochet 1978 y�l�ndaki se�imlerde demokrasiye d�nd���n� ilan ederken zorla kendini Ba�kan se�tirdi. "Anayasa" yapt�. Halkoyuna sundu. Zorla kabul ettirdi.

�ili halk� 11 Eyl�l 1973 tarihini unutmad�. Ge�mi� ac�lar�n ve faili me�hul cinayetlerin hesab�n� sormak i�in m�cadele etti. Analar �ocuklar� i�in meydanlarda topland�. �rg�tlendi. Hesap sordu. �ili'de hi� kimse ac�y� ve ge�mi�i unutmadan fa�ist diktat�r�n yarg� �n�ne ��kmas� i�in umudunu yitirmedi. Diktat�r tutukland�. Serbest b�rak�ld�. Ama "yarg�" y�z� g�rd�. �ili halk� gelece�ini ge�mi� tarihi ile hesapla�arak olu�turmaya �al��t�. Fa�ist d�nemin yarat�c�lar�ndan hesap sormay� s�rd�r�yor. Demokrasi ve hukuk devleti m�cadelesinde ya�ad��� fa�izm y�llar�n�n ac�lar�n� unutmuyor.

12 Eyl�l 1980 tarihinde "T�rkiye Cumhuriyetinin varl���na, ba��ms�zl���na ve rejimine y�nelik fikri ve fiziki hain sald�r�lar�n olanca geni�li�i ve �iddetiyle s�re geldi�i bir ortamda milletimiz i�in ba�kaca bir ��k�� yolu kalmad���" gerek�esiyle T�rk Silahl� Kuvvetleri emir ve komuta zinciri i�inde y�netime el koymu�tu, 12 Eyl�l harekat�n� zorunlu k�lan nedenler ve ama�lar� Milli G�venlik Konseyi'nin 1 Numaral� bildirisi ve Konsey Ba�kan�'n�n ayn� g�n radyo ve televizyonda yay�nlanan konu�mas� ile kamuoyuna a��klanm��t�. Darbe T�rkiye'ye duyurulduktan sonra Milli G�venlik Konseyi Ba�kan� ve Genelkurmay Ba�kan� Kenan Evren, �yeler Deniz Kuvvetleri Komutan� Oramiral Nejat T�mer, Kara Kuvvetleri Komutan� Orgeneral Nurettin Ersin, Hava Kuvvetleri Komutan� Tahsin �ahinkaya, Jandarma Genel Komutan� Sedat Celasun i�ba�� yapt�. Bug�n bir �o�unun ad�n� kimse an�msam�yor. Meclis ve kitle �rg�tleri ile sendikalar kapat�ld�. Partiler yasakland�. 16 siyaset�i Zincirbozan'da zorunlu ikamete g�t�r�ld�.

Sonra ne oldu? 650 bin ki�i g�zalt�na al�nd�. 210 bin davada 230 bin ki�i yarg�land�. 98 binden fazla �nsan "�rg�t �yesi" olmaktan su�land�. 171 ki�inin i�kenceden �ld��� belgelere ge�ti, idam cezas� verilen 50 ki�i as�ld�. 18 sol ve 8 sa� g�r��l� 23 adli su�lu birisi Asala militan� olan ki�i hakk�ndaki �l�m cezalar� bu d�nemde uyguland�. Gazetecilere 3 bin 315 y�l 6 ay hapis cezas� verildi. 937 film sak�ncal� bulundu�u i�in yasakland�. Gazeteler 300 g�n s�reyle yay�n yapamad�, yay�nlar yasakland�. 30 ton gazete ve dergi imha edildi. 14 ki�i a�l�k grevinde �ld�. 3 bin 854 ��retmen, 120 �niversite ��retim g�revlisi ve 47 yarg�c�n i�ine son verildi. Bug�n kimse o g�nleri an�msam�yor ve kimse kimseye bu ac�lardan s�z etmiyor. 12 Eyl�l haf�zalardan siliniyor. Silinmek isleniyor.

Dan��ma Meclisi kuruldu. 7 Kas�m 1982 kabul tarihli 2709 say�l� Anayasa halk oylamas� ile kabul edilerek y�r�rl��e girdi. Anayasan�n kabul� ile de Kenan Evren Cumhurba�kan� oldu ve 1989 y�l�na kadar g�rev yapt�.

Anayasan�n ge�ici 15. maddesinin birinci f�kras�na g�re 12 Eyl�l 1980 tarihinden ilk genel se�imler sonucu toplanacak TBMM Ba�kanl�k Divan� olu�turuluncaya kadar ge�en s�re i�inde yasama ve y�r�tme yetkisini kullanarak yasa yapan MGK ve Dan��ma Meclisi'nin her t�rl� karar ve tasarruflar�ndan dolay� haklar�nda cezai, mali ve hukuk� sorumluluk iddias� ileri s�r�lemez. Yarg� mercilerine ba�vuru yap�lamaz. Hatta 3.10.2001 tarihine kadar Anayasada yap�lan de�i�iklikle kald�r�lan son f�kraya g�re bu d�nem i�inde ��kar�lan yasalar�n Anayasaya ayk�r�l��� dahi iddia edilemezdi. ��te bu d�nemde ��kar�lan yasalardan birka� �rnek:

2839 say�l� Milletvekili Se�imi Yasas�, 2820 say�l� Siyasi Partiler Yasas�, Toplant� ve G�steri Y�r�y��leri Yasas� veya 1475 say�l� yasada de�i�iklik yapan Yasa, Grev ve Lokavt Yasas�, Sendikalar Yasas�... 650 yasa ve kanun h�km�nde kararname bu d�nemde ��kar�ld�. Bu yasalar y�r�rl�kte. Yani 12 Eyl�l d�neminde y�r�rl��e girmi� olan yasalar hala y�r�rl�kte. �ikayet edilen yasalar 12 Eyl�l d�neminde yap�lm�� ve y�r�rl�klerini hala s�rd�r�yor. �rne�in Se�im Yasas� veya Siyasi Partiler Yasas� de�i�tirilmemi�. Bir ba�ka deyi�le 12 Eyl�l d�neminde kabul edilmi� olan "hukuk� d�zeni" de�i�tirmek istememi�ler. �imdi �ikayet ediyorlar. Neden?

Ge�mi�i ile hesapla�mam�� ve ge�mi� tarihinin ac�lar�n� dindirmek i�in ac�lara neden olan sorumlular� yarg� �n�ne ��karamam�� bir �lkede gelece�in demokratik hukuk devletini kurmak �ok zor. 12 Eyl�l 1980 tarihini unutmamak gerekir. (NK/BB)
 

12 Eyl�l 1980 darbesinden �zerinden tam yirmi y�l ge�mi�. Yirmi y�l sonra o g�nleri tekrar hat�rlamak herkes i�in olduk�a s�k�nt�l� bir durum...

Bu yirmi y�l i�inde �o g�nler� �zerine �ok yaz�ld�, �ok konu�uldu. Kitaplar yay�nland�, filmler yap�ld�.

Biz o g�nleri tekrar hat�rlamak i�in ar�ive bakt�k,

i�te o g�nk� gazetelerden iki yaz�...

Birincisi Terc�man gazetesi yazar� Nazl� Il�cak��n �12 Eyl�l Harek�t�� ba�l�kl� yaz�s�. �kincisi ise Cumhuriyet gazetesi yazar� U�ur Mumcu�nun �Ter�rs�z �zg�rl�k� ba�l�kl� yaz�s�...

Biz bu yaz�lar� belki unutmu�tuk, ama ar�iv unutmuyor i�te�

12 Eyl�l Harek�t�
Nazl� Il�cak
Terc�man, 14 Eyl�l 1980.

12 Eyl�l tarihli yaz�m�z� �u c�mle bitirmi�tik: �Binmi�iz bir �lamete gidiyoruz k�yamete...�

Ve k�yamet koptu. D�nyan�n sonu de�ilse bile, demokrasinin sonu geldi. Siyasi partilerin faaliyetlerine ara verildi, parlamento feshedildi... Milletvekili ve senat�rlerin dokunulmazl�klar� kald�r�ld�.

H�rriyet, biz gazetecilerin en �nemli g�das�,suyu, ekme�idir... ��imizdekileri d�kt�k�e ferahlar, kar�� bir fikre kuvvetli delillerle mukabele ettik�e g��leniriz. �nan�r�z ki, �Barika-i hakikat, m�sademe-i efk�rdan do�ar...� Ger�e�e ancak fikir al��veri�iyle ula��labilir. Do�ru oldu�unu zannetti�imiz bir d���ncenin, de�i�ik bir bak�� a��s� �n�nde ��k���ne defalarca �ahit olmu�uzdur...

Bal�k ancak suda ya�ar, gazeteci �ok partili demokraside. ��nk� g�revimiz sadece alk��lamak de�ildir. ��te, harek�t� ��renince, bu sebepten dolay� derin bir �Ah� �ektik...

��in kolay�, �Biz dememi� miydik� diye sorumlulu�u siyasi kadrolara y�klemek, konu�ma ve kendilerini savunma hakk�na sahip bulunmayan kimseleri, yerden yere �almakt�r. Biz b�yle yapmayacak, onlarla hesapla�mak i�in demokratik sistem i�inde yeniden yerlerini almalar�n� bekleyece�iz. Tam tersine, bug�n onlar� m�dafaa edece�iz. E�er demokrasinin bir an evvel geri gelmesini istiyorsak, siyasi kadronun ayakta kalmas�na �al��mal�y�z...

Liderler kolay yeti�mez; herkesin kusuru vard�r. Ama bu kusurlar� dev aynas�nda g�sterip, olumlu yanlar� �rtmemek gerekir. Politikac�lar�n topyek�n tasfiyesi, T�rk siyasi hayat�nda tel�fisi imk�ns�z bo�luklar yaratacakt�r. (...)

T�rkiye�de demokrasi, demagojiye ve anar�iye d�n��m��t�r. Otorite ve h�rriyet aras�ndaki denge, birincisi aleyhine bozulmu�, bir otorite bo�lu�u do�mu�tu. T�rk Sil�hl� Kuvvetleri, bu bo�lu�u doldurdular. A��klanan hedef, �Demokrasinin i�lemesine m�sait ortam� haz�rlamakt�r�.

Bu ortam ne kadar s�ratle olu�ursa, milletimiz, memleketimiz o kadar �abuk huzura kavu�acakt�r.

Ter�rs�z �zg�rl�k
U�ur Mumcu
Cumhuriyet, 15 Eyl�l 1980.

27 May�s ihtil�li ile 12 Mart Muht�ras� yak�n ge�mi�imizin ders al�nacak deneylerle dolu iki b�y�k siyasal olayd�r. 27 May�s ve 12 Mart�a bug�n, bir �l��de serinkanl� g�zlemlerle bakma olana�� vard�r. Ya�ad���m�z ortamda, toplumsal olaylara �ya�as�n� ya da �kahrolsun� edebiyat� ile yakla�mak �ok yan�lt�c� olur. �u son yirmi y�l�n ac�l� ser�veninde g�r�ld� ki, bu �ya�as�nlar�, bir s�re sonra �kahrolsunlar� kahrolsunlar da �ya�as�nlar�a d�n���r, Ya�as�nlar�n sevinci, kahrolsunlar�n �fkesini,kahrolsunlar�n �fkesi, ya�as�nlar�n sevincini birka� y�l i�inde silip s�p�r�nce geriye yaln�zca, yaln�zca ger�e�in kendisi kal�r. Tarihi yazan da ger�e�in kendisidir.

12 Eyl�l g�n� emir-komuta zinciri i�inde y�netime el koyan silahl� kuvvetlerimizin her r�tbedeki komutanlar�, 27 May�s ve 12 Mart deneylerini ya�ayarak bug�ne gelmi�lerdir. Ve hem 27 May�s, hem 12 Mart yanda�lar� ve kar��tlar�nca �zg�rce tart���lm�� ve yak�n tarihimizin bu iki olay�nda ya�anan yanl��lar, tutulan yollar izlenen tutumlar, en ince ayr�nt�lara kadar g�zler �n�ne serilmi�tir. Bu iki olay�n ger�ekleri, do�rular� ve yanl��lar�, �zg�rl�k ortam�nda en duyarl� terazilerde tart�lm�� de�er yarg�lar� bu a��rl�klarla olu�mu�tur. (...)

Devlet genelkurmay ve Milli G�venlik Konseyi Ba�kan� Orgeneral Say�n Kenan Evren, 12 Eyl�l g�n� yapt��� Radyo-Televizyon konu�mas�nda: �Parlamento �yeleri siyasi faaliyetlerinden dolay� su�lanmayacak ve yeni y�netime kar�� su� te�kil edecek tutum ve davran��larda bulunmad�klar� s�rece haklar�nda herhangi bir i�lem yap�lmayacakt�r� derken, �ok ger�ek�i bir yakla��m� sergilemi� bulunmaktad�r.

E�er, tutum ve davran��lar�yla, ter�r odaklar� ile �rg�tsel ba� i�inde bulunan parlamento �yeleri varsa, elbette bunlar, Say�n Evren�in verdi�i bu g�venceden yararlanmayacaklard�r. Bu da do�ald�r.

12 Mart Muht�ras�, �ok ba�ka potalarda kaynad�, �ok ba�ka kanallarda y�r�d�. Bu d�nemin herhalde en b�y�k yanl���, devlet g�c�n�n, silahl� sa� eylemciler i�in hi� kullan�lmay�p, yaln�zca sol eylemciler i�in kullan�lmas� ve de yayg�n bir �ihbar kampanyas�� e�li�inde �solcu av�na� ��k�p, silahl� eylemlerle uzaktan yak�ndan ilgisi olmayan insanlar�n g�zalt�na al�n�p, tutuklanmas�d�r. Bu t�r devlet �fkesinin, �ncelikle devlete zarar verdi�i anla��lm��, bu anla��l�ncaya kadar da i� i�ten ge�mi�tir.

12 Eyl�l ortam�, 27 May�s ve 12 Mart�tan �ok ba�ka t�rl�d�r. B�ylesine kanl� ortamda devletin ilk ve ba�l�ca g�revi, yurtta�lar�, �korkusuz ya�ama �zg�rl�klerine� kavu�turmas�d�r. Bunun ilk ko�ulu ter�r odaklar�n�, arkalar�nda karanl�k kararg�hlar� ile birlikte ortaya ��kartmakt�r.

Ter�r�n oldu�u yerde, Anayasadan, hukuk devletinden, serbest se�imlerden, ba��ms�z yarg�dan s�z etmenin olana�� yoktur. Ter�r�n bu kanl� ipote�i kald�r�lmad�k�a, �zg�rl�k�� demokrasiye d�n�lm�� say�lmaz. Ter�r�n h�k�m s�rd��� �lkelerde, anayasa, ka��t par�alar�ndan, Parlamentolar, ta� y���nlar�ndan ba�ka bir i�e yaramaz. Ya�amad��� �lkemizdeki ac� deneyle g�r�ld�...

T�rk Silahl� Kuvvetleri, 27 May�s�ta da 12 Mart�ta da kal�c� bir askeri y�netim kurmak istemedi. Yeni y�netim de ��zg�rl�k��, demokratik, laik ve sosyal� nitelikli bir �sivil Y�netim� kurma amac� ta��d���n ilan etti.

�imdi hepimizin bir tek amac� olmal�d�r. �ok y�nl� k��k�rtmalar�n, kurt kapanlar�na kap�lmadan, ter�rs�z �zg�rl���, kans�z demokrasiyi kurmak ve sivil y�netimi sa�l�kl� y�ntemleri ve kal�c� ��z�mleri ile yeniden olu�turmak.

 

ANA SAYFAYA D�N

 

                                       

 

 


 
Hosted by www.Geocities.ws

1