Ekim 1999 tarihli “EUROGOLD Ovacık Altın Madeni TÜBİTAK-YDABÇAG Komisyon Değerlendirme Raporu” Başbakanlık Müsteşarlığı’nın TÜBİTAK Başkanlığı’ndan 08.03.1999 tarihli yazılı isteği üzerine kurulan bir komisyon tarafından hazırlanmıştır. Çalışmanın gerekçesi Rapor’da[1], “mevcut tesisin işletilmesi halinde Danıştay’ın belirttiği insan ve çevre sağlığını tehdit eden risklerin, iddia edildiği gibi şirket tarafından, giderilip giderilmediğinin tespiti” olarak açıklanmaktadır.
Rapor’da, “Rapor, TÜBİTAK tarafından konu ile ilgili temin edilen çok kapsamlı bilgi ve belgelerden yararlanılarak başlatılmıştır. Çalışma süresince geniş bir dokümantasyon temin edilmiş olup değerlendirmeler bu dokümanlarda mevcut olan bilimsel verilerden yararlanmak sureti ile yapılmıştır. Çalışmada kullanılan teknik ve bilimsel dokümanların listesi rapora eklenmiştir.” denmekte ve bu liste gözden geçirildiğinde ve metin incelendiğinde yararlanılan verilerin daha çok işletme girişimini yapan şirket tarafından sağlanan ve 20-26 Şubat 1999 tarihleri arasında yapılmış olan 96 saatlik deneme üretimi test sonuçlarına dayandığı görülmektedir. Test çalışmaları, bir yabancı firmanın, R.L.Bateman (UK) Ltd’in gözetiminde yine yabancı bir firma, Inco Exploration and Technical Services Inc. tarafından yürütülmüş; sonuçlar, SGS Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri AŞ tarafından analiz edilmiştir.
Bunun dışında, özellikle ekli uzman raporlarında, şirketin verdiği bilgiler ve yine şirketin daha önce çeşitli yerli ve yabancı kuruluşlara yaptırdığı inceleme raporları ve hazırlattığı projelerin esas alındığı; bunların dışında, Rapor’un hazırlanması için özel ve özgün bir araştırma yapılmadığı dikkati çekmektedir.
Rapor’un hazırlanması için Komisyon’un, sağlanan verilerin incelenmesi dışında, tesisin gezilmesi ve Komisyon’un iki yöneticisinin ABD’nde yaptığı 4 günlük çalışma gezisine ilişkin izlenimlerden yararlandığı anlaşılmaktadır. Bu gezide, daha önce Eurogold’a hizmet vermiş olan Golder Associates’in ofisinde toplanılmış oluşu da ayrıca dikkat çekicidir.
Rapor, Komisyon’un iki yöneticisi tarafından hazırlanmış olduğu anlaşılan; ancak, ekleri hazırlamış olan öteki bilim insanlarının da imzalamış oldukları 20 sayfalık bir metinden oluşmaktadır. Rapor’un ekinde ise farklı uzmanlık alanlarına ilişkin ve değişik ayrıntıda 9 ayrı değerlendirme raporu, test ve analiz sonuçlarından oluşan bir ek ve iki Komisyon yöneticisinin ABD’nde yaptığı çalışma gezisine ilişkin notları derleyen bir başka ek yer almaktadır.
Değerlendirmemizin aşağıdaki bölümlerinde, TÜBİTAK Raporu’ndan çok sayıda alıntı ve buna sürekli değinmeler yapılacaktır.
[1] Görür, N., vö, 1999, EUROGOLD Ovacık Altın Madeni TÜBİTAK-YDABÇAG Komisyon Değerlendirme Raporu