Altınla gelen yokluk
Özlem Altunoluk, Cumhuriyet, 5 Mayıs 2002
İFSAK'ın ev sahipliği yaptığı 'Parlamayan Altın' sergisi hiç de
yabancısı olmadığımız bir konuya eğiliyor: Altın
madenciliğiyle yok olacak bir köy! Romanyalı fotoğrafçı Teodor Radu
Pantea ve öğrencileri tarafından
gerçekleştirilen projede 42 siyah-beyaz fotoğraf yer alıyor.
İFSAK, 15 Mayıs'a dek Romanya'nın kuzeybatısında küçük bir köy olan
Rosia Montana'nın öyküsünü anlatan bir sergiye ev
sahipliği yapıyor. 'Parlamayan Altın' adını taşıyan sergi, hiç de
yabancısı olmadığımız bir konuya eğiliyor: Altın madenciliğiyle yok
olacak bir köy! 1999'da 15. İstanbul Fotoğraf Günleri'ne de katılan
Romanyalı fotoğrafçı Teodor Radu Pantea ve öğrencileri
tarafından gerçekleştirilen projede, madencilikle tahrip olacak köyde
yaşanan trajediyi belgeleyen 42 siyah - beyaz fotoğraf yer
alıyor.
Roma İmparatorluğu'ndan bu yana altın çıkartılan köy, tarihi boyunca
farklı din ve milletlerden insanların bir arada yaşadığı bir
yer olmuş. Bunun sonucu olarak farklı kültürlerin etkilerini taşıyan
binalar, çeşitli dini yapılarla, ilginç ve özellikli bir mimariye,
özgün bir atmosfere sahip. Pantea, yaşadığı yere 200 km uzaklıkta olan
bu yerleşimi heyecan verici buluyor. ''Rus yönetmen
Tarkovski 'nin fantastik filmi 'Stalker' fotoğrafçılığımı etkilemiştir.
Orada da benzer bir atmosfer vardı. Çalışmalarını
gerçekleştirdiği yerlere 'alan' adını veriyordu Tarkovski, ben de
bulunduğum mekânı 'alan' ım olarak tanımlıyorum. 'Alan'
yanıbaşımızdaki herhangi bir yer olabilir'' sözleriyle açıklıyor Rosia
Montana'yı nasıl keşfettiğini.
Köyde belki de çekim yapan son fotoğrafçılar Pantea ve öğrencileri.
Kanada - Romanya ortaklığında bir firma, köydeki altını
yüzeyde patlayıcı kullanarak çıkartma girişiminde bulunmuş çünkü.
Böylece köydeki binalar, kiliseler ve sokaklar yok olacak.
Bu anlamda Türkiye'den çok da farklı bir yaklaşım söz konusu değil.
''Köy tamamıyla yok edilecek ve yerel halk başka bir yere
yerleşecek. Tüm bunların nedeni ise bölgede altın kaynakları olması.
Bunun için dağlar ve tepeler yerlerinden kopartılacak.
Üretimin büyük bölümünün Romanya'da kalmayıp ihraç edilecek olması ise
asıl trajedi.''
''Köye hüzün hâkim'' diyor Pantea, çünkü insanlar evlerini
kaybedecekler. Eski çağlardan bu yana yaşam kaynağı olan altın,
onlar için artık bambaşka bir anlam taşıyor. Ölüm kaynağı, parlamayan
altın! ''Hafriyat sonucu atıklar, siyanürlü sudan gölcükler
oluşacak köyde. Bizlere kalan işte bu olacak'' diyor Pantea. Serginin
adı bu yüzden 'Parlamayan Altın' , birileri için ışıldayan
altın, köy halkı içinse karanlık bir gelecek.
Onlara hemen her an eşlik eden korkunç yağmura rağmen konu, Pantea ve
öğrencilerine çok cazip gelmiş. Pantea'nın
öğrencilerinden tek isteği ise orayı evleri, insanları, geçmişi ve
geleceği ile tanımlamaları olmuş. ''Öğrencilerimi sanatsal ya da
belgesel nitelikte fotoğraflar çekmeleri yolunda yönlendirmek yerine,
onlardan oranın atmosferini hissetmelerini istedim. Her
zaman yanlarındaydım'' derken belge ve fotoğraf sanatı birlikteliğine
dair düşündüklerini söylüyor. ''Rosia Montana, haritadan
silinirse sanırım bu fotoğraflar önemli birer belge sayılabilir'' diyor.
(İFSAK: 0 212-292 42 01)