Dr.Sinan Doğantürk

Kadın Hastalıkları ve Doğum

Ankara

 

 

 

 

KAN ve KAN  KOMPONENTLERİ
TRANSFÜZYONU

 

 

 

 

 

 

Dr. Serpil  ÜNLÜ

 

 

KAN, herbiri ayrı bir fonksiyona sahip son derece spesifik yapılardan oluşmuş canlı bir  dokudur

Sağlıklı bir kişinin kan vermesi organlarından bir bölümünü vermesidir.

O halde kan transfüzyonu bir  doku, bir organ transplantasyonudur

Tarihçe

160-200                              İlk transfüzyon

1492                                   Papa VIII İnnocent

16-17. Yy                             Hayvanlardan İnsan`a

1818                                    Dr.Blundell İnsandan  İnsana ilk transfüzyon

1901                                    K.Landsteiner, ABO

1940                                    Dr.Wiener, Rh faktör

1943                                    Dr.Loutit, Dr.Molliso  ACD

 

Kan ürünleri

kandan hazırlanan tüm terapötik materyaller yani hem kan komponentleri hem de plazma fraksinasyon ürünleri

 

Kan komponentleri

eritrosit, lökosit, trombosit konsantreleri ile plazma ve kriyopresipitat dır

Transfüzyon endikasyonları

Kan volümünü yerine koymak

Dokulara oksijen transportunu sağlamak

Kanama ve koagülasyon bozukluklarını sağlamak

İmmunolojik yetersizlikleri düzeltmek

Transfüzyon kararı alırken

Hastada gerçekten transfüzyon ihtiyacı var mı?

Eğer bu ihtiyaç var ise gerek duyulan komponent hangisi ?

Hastaya yaklaşık kaç ünite transfüzyon yapılması gerekir?

Verilecek kan veya kan ürününün hastaya yararı ve zararı nedir?

 

Kan ve kan komponentleri

Tam kan

Eritrosit süspansiyonu

lökositten fakir

yıkanmış

dondurulmuş

Trombosit konsantreleri

Lökosit konsantreleri

Plazma ve kriyopresipitat

Tam kan transfüzyonları

Donörden 63 ml. antikoagülan- koruyucu sıvı içerisine alınan 450± %10 ml.kan,

 

İşlenmemiştir, donörden alındığı gibi kullanıma sunulur

 

Bir torba kanın 200 ml.si eritrosit, 250 ml.si plazma içerir

Tam kan transfüzyonları

Hematokriti %35-40,

 

Transfüze edildiğinde kişinin hemoglobinini  1 gr. ve Hematokritini 2 derece yükseltir

 

Antikoagülan - koruyucu solüsyon içerisinde +4C de, 221-35 gün saklanabilir

Taze tam kan

Sağlıklı bir donörden alınıp 24 saat içinde kullanılan kandır

48 saatten sonra Trombositler ölür

FV,FVIII,FXI gibi dengesiz pıhtılaşma faktörleri %50 oranında aktivitelerini kaybeder

Lökositler fibrin ile birleşerek fibrin tıkaçları oluşturur

K⁺  seviyesi 7 mmol/L den 28.günde 78 mmol/L seviyesine yükselir

Tam kan transfüzyonu endikasyonları

Eritrosit ve plazma volümünün birlikte kaybolduğu masif kanamalar

Exchange transfüzyonlar

Bazı transplantasyonlar öncesi immunotolerans oluşturmak

Kan hacmi

Normal bir erişkinde 70±10 ml/kg

Plazma hacmi 45±5 ml/kg

Eritrosit hacmi erkeklerde 30±5 ml/kg, kadınlarda 25±5 ml/kg

Yenidoğanda kan hacmi 85 ml/kg

 

Daha önce sağlıklı olan bir erişkinde kan volümünün %10-15(500 ml.) kaybı çok iyi tolere edilir

Total kan volümünün %30-40`ı (2 lt) kaybedelirse semptomlar başlar

Total kan volümünün %50`si ( 3lt) kaybedilirse şok bulguları ortaya çıkar

Masif kanama

24 saat içinde 10 üniteden fazla tam kan verilmesini gerektirecek kadar kanama

3 saat içerisinde veya daha kısa bir süre içinde dolaşımdaki kan hacminin %50 sinden fazlasının replasmanını gerektirecek kadar kanama

150 ml/dk kan kaybı

Masif transfüzyondan sonra görülen problemler

Tam kan kullanılmaması gereken durumlar

Kan volümü kaybı olmadan gelişen anemiler

Kronik seyirli kan kayıpları

Değişik derecelerde plazma intoleransı

Değişik lökosit antijenlerine karşı alloimmunizasyon

Tam kan kullanımının yan etkileri

Hipervolemi

Hemolitik transfüzyon reaksiyonları

Non hemolitik transfüzyon reaksiyonları

Sepsis

Viral bulaş

Tam kan kullanımının yan etkileri

HLA ve eritrosit antijenlerine karşı alloimmunizasyon

Sitrat intoksikasyonu

Masif transfüzyonlar sonrası hiperpotasemi

Post transfüzyon purpura

Plazma proteinlerine karşı ağır anaflaksi

Eritrosit süspansiyonları

1  ünite eritrosit süspansiyonu

200 ml

Antikoagülan-koruyucu sıvı içerisinde     21-42 gün saklanabilir

Hematokriti %55-80 oranında

Lökositten arıdırılarak,yıkanarak veya dondurularak saklanabilir

Eritrosit süspansiyonu transfüzyonu endikasyonları

Anemiler (özellikle gebelikteki anemiler)

Onkoloji hastalarının transfüzyonları( kemoterapi- radyoterapi öncesi ve sonrası)

Anemisi olan ve kısa sürede cerrahi cerrahi girişim uygulanacak hastalar

Standart operasyonlar

Granülosit transfüzyon endikasyonları

Hemolitik reaksiyonlar

Febril reaksiyonlar

Lökoaglütinin mikroagregatlar

Kompleman aktivasyonu

GVHH

Bazı antifungal ajanlarla verilirse şok ve ölüm

CMV, HTLVI/II,Prionlar

Mononükleer hücre transfüzyon endikasyonları

Periferik kök hücre toplanması

Adoptif immunoterapi ( Otolog lenfoid hücrelerin antitümör etkilerini artırmak için IL-2 ile aktive edilerek LAK hücreleri oluşturmak)

Trombosit süspansiyonu transfüzyon endikasyonları

Trombositopeni

Trombosit yapımının azalması( maliniteler, aplastik anemi)

Trombosit yıkımının artması(DIC, hipersplenizm,sepsis, immuntrombositopeni)

Trombosit fonksiyonlarının herediter veya akkiz olarak bozulması(TTP,üremi,ilaçlar)

Trombositopeni de  ne zaman transfüzyon yapılmalı?

Trombosit fonksiyonları normal ve vasküler problemi olmayan bir kişide trombosit sayısı   10x10⁹/L altına düştüğü zaman spontan kanama riski başlar

Trombosit sayısı 10x10⁹-20x10⁹ olan kişi de ateş yüksekliği, heparin tedavisi,minör girişimler kanama riskini arttırır

Trombositopeni de  ne zaman transfüzyon yapılmalı?

Trombosit sayısı 20x10⁹-30x10⁹/L olan kişi de kanama, cerrahi girişim, doğum olduğu zaman  transfüzyon yapılmalı ve trombosit sayısı    50-70x10⁹ /L seviyelerine çıkartılmalıdır

 

 

Sloan E, Yu M. Transfusion 1996,

Trombosit süspansiyonu

1 ünite 5-10x10¹⁰ /L trombosit içerir

Erişkinde trombosit sayısını             5-10x10⁹ /L artırır(Ortalama 6-8 ünite verilir)

Yenidoğanda 1 ünite/5 kg verilir.

Taze donmuş plazma transfüzyonu endikasyonları

Pıhtılaşma faktörü eksiklikleri`ne (FII,FV,FVII,FX,FXI,FXIII) bağlı olarak PT ve PTT uzamış hastalarda kanamayı engellemek

Masif transfüzyon alan hastalarda oluşacak pıhtılaşma faktörlerinin eksikliklerini düzeltmek

Taze donmuş plazma transfüzyonu endikasyonları

DIC olgularında tüketilen pıhtılaşma faktörlerini yerine koymak

Karaciğer hastalıkları

Protein C, Protein S, Antitrombin III eksiklikleri

TTP de plazma değişimine hazırlık

Kriyopresipitat transfüzyonu endikasyonları

Fibrinojen eksikliği

FVIII ve vWF eksikliği

 

Lökositten Arındırılmış Kan ve Komponentleri Kullanımı

Lökositlerin etkisi

1. İmmunolojik etkileri

Febril non hemolitik transfüzyon reaksiyonları

Alloimmunizasyon ve trombosit süspansiyonuna direnç gelişimi

GVHD

TIRALI(Transfüzyona bağlı akciğer hasarı)

Donör olarak multipar, çok transfüzyon almış kişilerin kanlarının kullanılması

Donör lökosit antikorları veya alıcının nötrofillerini uyaran BMRs

Lökositlerin etkisi

2. İmmunomodülatuar etki (BMRs)

Malinite rekürrensinde artış

Bakteriyel enfeksiyonlarda artış

Organ reddinde azalma (CD8 aktivitesi artar, NK aktivitesi azalır,hücresel sitotoksisite azalır)

Habitüel abortus da azalma

3. Enfeksiyon geçiş riski (CMV,EBV,HTLVI/II,Prionlar)

BMRs (Biyolojik cevap değiştiriciler)

IL-1B,IL-6,IL-8, TNF sitokinler

Lökosit dışı kaynaklardan gelişen lipidler,C3a,C4a,, kemokinler

BMRs (Biyolojik cevap değiştiriciler)

CD8 hücre aktivitesinde artış

Mixed lenfosit kültür cevabında azalma

Gecikmiş tip aşırı duyarlılık  reaksiyonunda azalma

NK sayı ve aktivitesinde azalma

Hücresel sitotoksisitede azalma

 

Klein HG.American Society of Hematology,1998

Lökositten arındırılmış kan komponentleri transfüzyonu endikasyonları

Gebelikte transfüzyon

İmmun yetmezlikler

Sık transfüzyon alan kişiler

Tüm transplant adayları

Yenidoğan transfüzyonları

Onkoloji hastalarının transfüzyonları

Trombosit süspansiyonu transfüzyonları

Işınlanmış hücre süspansiyonları endikasyonları

Transfüzyon ile verilen yabancı doku antijenlerini taşıyan lenfositler immun kompetan bir kişide HLA Class I - II antijenleri tarafından lenfositlere tanıtılır ve yok edilir.

Işınlanmış hücre süspansiyonları endikasyonları

Eğer tanıtım işlemi yapılamaz ise, yabancı doku antijenlerini taşıyan lenfositler çoğalarak dokuları infiltre eder ve multiple organ yetmezliklerine yol açar, bu olaya GVHD denir

Işınlama endikasyonları

KİT hastaları

Prematür yenidoğan transfüzyonları

İmmun yetmezlikler

İntrauterin exchange

Yenidoğan exchange transfüzyonları

HLA homozigot donörlerden parsiyel HLA  heterozigot(idantik) hastalara transfüzyon

Yoğun kemoterapi ve radyoterapi

DR. Z.T.B.  KAN MERKEZİ

Kan Ve Kan Komponentleri

Tam Kan

Eritrosit Süspansiyonu

CPD   %70-80 hematokritli

Sag-M  %55-60 hematokritli

Lökositten fakir

DR. Z.T.B.  KAN MERKEZİ

Trombosit süspansiyonu (Lökositten fakir)

Trombositten zengin Plazma

Plazma (Taze donmuş, Kriyopresipitat)

Pediyatrik tam kan

 

İmmunohematolojik Testler

ABO/Rh forward reverse gruplama

Rh subgruplama ( C,E,cw,e,c,Du,Kell)

Uygunluk testleri (crossmatch,elüsyon)

Antiglobulin testler

Enfeksiyöz tarama testleri

HbsAg(1/60000)

Anti-HIVI/II subtype O (1/400000)

AntiHCV (1/60000)

CMV IgM, CMV IgG

Sifiliz tarama testleri

Komponentlerin hazırlanma süreleri

İşlem                                                             Süre

Kanın toplanması                                            10 dk

ABO/RH tayini                                             15 dk

Cross-match                                                  60 dk

Antikor tarama                                              60 dk

Komponent hazırlama                                     150 dk

 

Quality assurance of blood components     COUNCIL of EUROPE  COMITTEE of MINISTERS, 1995

 

 

 

Ana sayfaya dönmek için http://www.geocities.com/sinandoganturk/kadindogum1.html

 

Sinan Doğantürk

15/02/2001

Ankara

 

 

Ψ