โลมาชนิดต่าง
ๆ
โลมามีหลายชนิด
ชนิดที่รู้จักกันมากคือ ชนิดโลมาปากแหลม (Dolphin) และโลมาจมูกขวด (Bottlenose
Dolphin) ส่วนโลมาหัวบาตรหรืออิระวดี (Porpoises) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า
(Orcaella brevivostris) ชาวประมง เรียกว่า "หัวหมอนหรือบางคนเรียกว่าปลาวาฬ"
เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดหนึ่งในจำนวน 20 ชนิด ที่พบในประเทศไทย โลมาหัวบาตรสามารถอาศัยอยู่ทั้งน้ำจืดน้ำกร่อยและน้ำเค็มจากการศึกษาข้อมูลที่พบโลมาทุกชนิดมีลักษณะเฉลียวฉลาดและอาหารการกินคล้ายคลึงกัน
ลักษณะโลมาหัวบาตร
โลมาหัวบาตร
ลำตัวสีเทาอมฟ้า บางตัวสีดำเทาอมฟ้า ท้องสีจางลงรูหายใจอยู่บนหัว หัวกลมทุย
ตาขนาดเล็ก จะงอยปากสั้นมากจนสังเกตไม่ได้ ลำคอใหญ่ ครีบอกใหญ่ปลายมน ครีบหลังขนาดเล็ก
ค่อนไปทางส่วนหางครีบหางสองแฉกแผ่แบนลง โคนหางคอดและเรียวเล็กลง ข่วงคอสามารถขยับได้ทุกทิศทาง
ครีบอกเปรียบ เช่นมือคนหรือแขนขาหน้าของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบนบกชนิดอื่น ๆ ภายในครีบอกมีกระดูกเรียงคล้ายนิ้วมือคนมากส่วนแพนหางไม่มีกระดูกเช่นเดียวกับปลาวาฬ หรือพะยูนผิวหนังของโลมาหนามาก และลื่นด้วยไขมัน รูปร่างเปรียวเพื่อความสะดวกในการว่ายน้ำ แต่มันจะโบกหางขึ้นลง ต่างกับปลาที่โบกหางไปมาทางด้านซ้ายขวา
ถิ่นกำเนิดและที่อยู่อาศัยโลมาอิระวดีหรือโลมาหัวบาตร พลตามชายฝั่งทะเลจากอ่าวเบงกอลถึงอ่าวนิวกินี ทางตอนเหนือของออสเตรเลีย อ่าวไทย หมู่เกาะแถบอินโนมาเลเซีย ทะเลจีนใต้ บริเวณแก่งหลี่ผีชายแดนกัมพูชา บริเวณแม่น้ำเซกอง แม่น้ำโขง แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำอิระวดี และทะเลสาบลำปำหรือทะเลสาบสงขลาตอนกลางสำหรับในทะเลสาบลำปำ ยังไม่มีการบันทึกไว้เป็นหลักฐานมาก่อนทั้ง ๆ ที่ชาวประมงทั้งสอบฝั่งทะเล โดยเฉพาะชาวบ้านลำปำพบโลมาชนิดนี้บ่อยและนานมาแล้วจนถึงปัจจุบัน
บ้างก็เรียกว่าเจ้าแม่คงคา บ้างก็เปรีบเเสมือนเพื่อนร่วมชีวิตในยามเขาออกทะเลเพื่อเดินทางหรือหาปลา บางครั้งเขาพบอยู่เคล้าเคลียกันมากมายคล้ายฝูงกระบือ บางครั้งก็กระโดดหมุนตัวตามกันเสมอนลมทอนาโด และส่งเสียงร้องดัง กวี้ ๆ เหมอนหมู บริเวณที่พบบ่อที่สุดคือ บริเวณตรงร่องกลางทะเลสาบ ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของเกาะใหญ่ และทิศตะวันออกเฉียงเหนือของบ้านลำปำ ตรงที่เรียกว่า "ลับห้า" คือตรงที่เกาะใหญ่บดบัง เกาะสี่เกาะห้ามิดพอดี โดยเริ่มตั้งแต่จุดมองในทะเลสาบตอนใน มีเกาะใหญ่บดบังเกาะลูกที่หนึ่ง (เกาะท้ายถ้ำ) ลูกที่สอง (เกาะเทวดา) ลูกที่สาม (เกาะกันตัง) ลูกที่สี่ (เกาะยายโส) ลูกที่ห้า (เกาะตาสา) หากเรามองหันห้าไปทางทิศใต้เกาะใหญ่จะบดบังเกาะเหล่านี้หมดพอดีและหากเราหันมองไปทางทิศตะวันตก จะอยู่ระหว่างเขาชัยบุรี(เมือง) กับเข้าป้าเจ้ อำเภอเมืองพัทลุง ซึ่งชาวประมงเรียกว่า "ลับหนึ่ง ลับสอง ลับสาม ลับสี่ ลับห้า" ตามลำดับ ระดับน้ำทะเลลึกประมาณ 2.40 - 4 เมตร เป็นแหล่งวางอวนและไซกุ้งของชาวประมงแถบนี้
อาหารของโลมา
จากการศึกษาทางชีววิทยาพบว่าในท้องของโลมามีปลาพวกปลาตะเพียนทราย แต่นอกจากนี้โลมาชอกกินกุ้ง หอย ปู ปลา อื่น ๆ อีกหลายชนิดที่มีขนาดเล็ก และมันจะไม่ชอบกินปลาที่มีพิษ หรือมีเงี่ยง เช่น ปลาดุก ปลาแขยง ปลาหัวอ่อน เป็นต้น เพราะปลาเหล่านี้อาจจะทำอันตรายจากเงี่ยงได้ โลมาชนิดมีปากที่แหลมเป็นจะงอยปากออกมา เพื่อใช้ควานหาเหยื่อที่หลบเข้าอยู่ในรูก้นแม่น้ำ เช่น ปู เป็นต้น แต่โลมาหัวบาตรไม่มีจะงอยปากจึงหาอาหารได้เฉพาะผิวโคลนตมในน้ำ
