Mga Soneto (ni Tang Indong)

Kapalaran ag Kinabuhi

Kita kuno’y anor nak hina sa yawor
Ragsaay buko ayam, gingsisiklot it bayor.
Kita kuno’y taybong ityang gipapaliran
Kung riin ka hudop, imaw’t aagtuan.
Kita kuno’y tuyar sa rukot it kanrila
Ragling napayong, sapliran yang it yuha
Kita kuno’y rahong sa sanga’y nakahudot
Inde rugayo’y matikrag, sa duta’y mayunot.
Asi arang kung kita’y anor, kung kita’y taybo
Ginglalang pa kita’t pinalanggang Makaako?
Kung ako ma’y rukot, mga yaag ak nahadagan
Kung ako may rahon, kalibutan ak napayaman –
Kapalara’y sa ato mga damot nakahimtang
Kinabuhi’y buko sa rugay, asa kapuslanan.

Unang Paghigugma

Budon ka pamisaya, tabilan sa pagpangabay
Him-ong ka paghiwas, rughan ay maparas
Mayamig ka payar, maimbong ka yawas –
Kung ika’y katupar, kung ika’y kasabay.
Kahambog ay mababa; panananggo’y maladyaw
Mababaw ka kasadya, marayom ka hanrom
Adlaw ay maruyom kung inainak nang hidom
Gab-i’y mahadag, kung harana’y inarungaw.
Nopay pagkayado aber ika’y pagkayungot
Uhaw sa yaway nimong tao’y rugang nak kauhaw
Sampisok ay pagkarugay kung inde ka matan-aw
Sambuya’y sampisok kung ika’y pirmeng kanunot
Asi ara? Mahirap tugkaron, mahirap bungkagon
Unang paghigugmang kumibot sa tagipusoon.

Kagabhion

Sa pag-agaw it ruyom sa pagsugbo’t adlaw
Masubo ka batyagon, ka kabayaka ay rako
Pangidlis sa yamig it hanging naghaharo
Sa at kayawasang it napahuway it pagpanaw.
Nopa’y mga aninong kinabuhi’y asa hadag
Panananggo’y panunot sa silak nak nawawagit
Pag-asa’y nahingayo, sanakraan inarapit
Sa nagtataliwang adlaw, budot ka at kalag.
Asing nganing it nahadar, asing it napilot?
Asing hunahuna’y marali’g pangruyman?
Buksi ka mga mata’g isip, isugi nang rughan
Ka kagabhion – ruyom man ka baktot –
Muyati ka kalangitang pagkakuli it adlaw
Buya’y pinasubat, mga bitoo’y pinayuaw.

Talpulano

Ngayang sa pangrungog ay papitlo
Udang nopay uya ilong ag mata
Talpulano, kami baga’y sabta
Ikaw baga’y kalag, ikaw baga’y tawo?
Yawas nak puros it maruyom
Busri’t rila sa ak hunahuna
Talpulano, kami baga’y rungga
Liwas raha sa rughang marag-om.
Mortong uya rayang kahadlok
Pagkatawong mahirap tugkaron
Talpulano, kung sarang sunron
Ubaha kinang sa imo’y igingsuksok.
Adong kamatoora’y ak maiiukaw
Mayobog nak kaklaruha’y matin-aw.

Limot ka Gingrak-an

Sa imo pagsalta, mga umang nagliwasan
Kabatuay yumabaw, mga tamsyak nagtyinapsok
Ginghayog ka’t mga bayor, ika’y yumabunok
Dating ranguyan, dating kaidamo – imo ginghangitan.
Baybay nak ing yagruan, pagbato’y maimbong
Ugang yapayapa’y ging-inak, raga’y nagsugong
Mainit ka haro’t adlaw nak sa imo’y binuyong
Ugang pisngi’y iginglikaw, sanakraan nagpanrong.
Sa pagsapoy sa imo, nagragipon tanan sinra
Ugang uya nimo’g kilay-a, mahambog ka salida
Sa raya’y sangang maabyay, it imo hawia
Bumudot nak mga taybo ay it imo piphia.
Ka ing banwang Inang, inde matago ka kalisoran
Nalipran ka yang it pasil, nalimot ka gingrak-an!

Paulion

Kislap it mga bituong nakaburbor sa ida
Ay ruyom rileng yamudoong mga mata
Kung nahipos man sa ida pagkatuyog
Linte gihapong mahapros sa pangrungog.
Ka karangga it ida hanging mayang-og
Ay yamig sa kayawasang suay ka panguyog
Huyop nak palangit, marayag-onong kalag
Habang ka yuha’y rugos sa kayangkag.
Sa kalalawra’t mga tawong, uya talinga, uya uda
Siklot-siklot ka tagipusoong tibok ay mayuda
Sidang subatan it at mga panananggo
Nopay sugbohan it ak pagkatawo.
Sa ak pinalanggang banwa, ako anay ay mapauli
Banwa’t kasadya! Banwa’t katigson! Banwa’t ak kinabuhi!

Pahimot it Bukirnong Apas

Rampog ka kyunga’g uya ringring ka ak mansyon
Ranguya’y natabo ag langit, inde ak makapan
Yagrua’y pagkayapar, Diyos ka naghuman
Mga kaidamo’y hingisip, inggwa’t balatyagon.
Ka tumbo it Matagar, imaw’t ak muyatan
It patidaw it mga umang, isra ag yanggam;
Istorya’t mga ulong nagrarana sa kabatuan
Tao’y maadong batasa’g marayom nak kasadyahan.
Hinghing it hangin, pagaspas’t mga rahon
Ag huni’t ruliruli sa ako’t nagpapakatuyog
Sa higugma’y tagipusoo’y pirme rang busog –
Naghahaboy sa hunahuna’t mga panananggohon.
Sa imong anak it manggaranon, asing ako’y maiinggit?
Sa amo bukir – ako ka kalibutan, ako ka langit!

Ka Kasadyaha’t (Banwang) Inang

Guya’y pilit ginghulma sa udang yamodoo’t mata
Kag gingtuy-og kang payawor, papayado sa inra
Agor ing pananango’y maabot, sa hirap masalba
Parumrom ay kalipay nimo’y, kasadyahan ra nida.
Sa imong manggaranoney ay naging pangutana
Pay uya ra nawagit – yangkag sa ida mga mata
Ka ida kahipos ay nopay paumoy ka raya-raya
Patabo sa ing pobreng hale’y naparil-at it kasadya.
Kina nang at Inang, mapagpalanggang Inang
Sa rugo’t ida hunahuna, sa irayom’t ida rughan
Kalipay nak waya katuyar, waya hiper nak kalisoran
Kalipay nak langitnon – ay mababatyagan yang
Kung tanang pinalangga nida’y malipay gihapon,
Ag uya’t nahalin, uya’t inabadaan – tanan ay tipon!