AZİZ NESİN

Yaşamı
Aziz Nesin adı, edebiyatımızda gülmece ile özdeşleşmiş bir ad. Çağının tanıklığını yapan bir yazar, bir aydındır o. Ürünlerindeki toplumsal gerçekçi yaklaşımı, yergisel gülmece öğeleriyle süslü anlatımıyla Türk edebiyatında çağdaş gülmece sanatının öncüsü sayılmıştır. Onun, edebiyatımızda geleneksel mizah anlayışını değiştiren bu çabası, gülmecenin işlevselliğini daha bir etkin ve yaygın kılmıştır. Nesin, 20 Aralık 1915'te İstanbul Heybeliada'da doğdu. Asıl adı Mehmet Nusret'tir. İstanbul Kanuni sultan Süleyman İptidai Mektebi'nde başladığı öğrenimini Darüşşafaka'da tamamladı (1929). Kuleli Askeri Lisesi'ni (1935), Harp Okulu'nu (1937) ve Askeri Fen Okulu'nu bitirdi (1939). Teğmen rütbesiyle orduya katıldı. Askeri Fen Okulu'ndayken Güzel sanatlar Akademisi Süsleme Bölümü'ne devam etti. Anadolu ve Trakya'nın çeşitli yerlerinde subay olarak görev yaptı. 1944'te, üsteğmenken ordudan ayrıldı. Bir süre bakkallık, muhasiplik gibi işler yaptı. Gazeteciliğe başladı. Sedat Simavi'nin çıkardığı "Yedigün" dergisine girdi (1944). "Karagöz", "Tan" gazetelerinde çalıştı. "Tan" gazetesinin yakılması üzerine (4 Aralık 1946), sekiz sayı süren, "Cumartesi" adlı haftalık magazin dergisi çıkardı. Derginin kapanması üzerine "Vatan" gazetesinde çalışmaya başladı. Sabahattin Ali'yle birlikte "Markopaşa" mizah gazetesini çıkardı (1946). Amerikan yardımının Türkiye'ye yönelik amaçlarını eleştiren, dizilip basılmış ama henüz yayınlanmamış olan, "Nereye Gidiyoruz?" adlı yazısından dolayı 12 Ağustos 1947'de on ay ağır hapis ve üç ay on gün de Bursa'da "emniyet-i umumiye nezareti" altında bulundurulma cezasına çarptırıldı. 1950'de yayımlanan Azizname adlı kitabından dolayı tutuklandı. Yine aynı yıl içinde, G. Politzer'in Marksist Felsefe Dersleri adlı kitabının önsözünün bir bölümünü çevirterek "Baştan" dergisinde yayımlaması üzerine mahkemeye verildi. Bir yıl dört ay hapis ve ceza süresince de İstanbul'da "emniyet-i umumiye nezaretine" mahkum edildi. Hapisten çıkınca Levent'te kitapçı dükkanı açtı (1951). Beyoğlu'nda fotoğraf stüdyosu işletti (1952). 1954'te yeniden basın yaşamına döndü. Çeşitli dergi ve gazetelerde çalıştı. Yazdığı yazılarında iki yüze yakın takma ad kullandı. Kemal Tahir'le birlikte Düşün Yayınevi'ni kurdu (1956). 1958'de "dolmuş-Karikatür" dergisi ile birleşerek yayıncılığı tek başına sürdürdü. "Zübük" adlı mizah dergisini çıkardı (1962, 42 Sayı). Şubat 1963'te yayınevinin yanması üzerine, yazarlığı tek uğraş edindi. 1972'de Nesin Vakfı'nı kurdu. Vakıf'ta, her yıl belirli sayıda alınan kimsesiz ve yoksul çocukların bakın ve eğitimlerini üstlendi. Türkiye Yazarlar Sendikası Başkanlığı görevinde bulundu. 6 Temmuz 1995'te İzmir'de öldü.