| BAYBURT - Tarihi ve Turistik Yerler |
| Bayburt Kalesi Zigana ve kop da�lar�ndan a��larak ula��lan Bayburt kalesi ayn� zamanda Karadeniz�i Basra k�rfezine ba�layan ticaret yolu �zerinde bulunmaktad�r . Bu yolu izleyen her seyyah�n u�rad��� kalenin ad� , �nemi ihti�am� ve g�nl�k ya�am�yla ilgili pek �ok bilgi mevcuttur. �ehrin kuzeyinde yal��n kayalar �zerinde in�a edilmi� olan kalenin kimler taraf�ndan yap�ld��� kesinlikle yap�ld��� bilinmemektedir . �lk yap�n�n Ermenilere ait oldu�u �ne s�r�lse de , Ba�rat s�lalesi zaman�nda (885" 1044) varl���ndan s�z edilen Bayburt Kalesi�nin �ok daha �nce milad�n ilk y�z y�llar�nda mahalli prens ve m�cadele rinde rol oynad��� anla��lmaktad�r . Khorenli Movses�den ��renildi�ine g�re Ba�rat�lar�n geli�tikleri devrede 1. as�rda Ba�rat�l� Piurad o�lu"Senbad" (Asbed) s�vari ba�bu�u ve bat� ordusu ba�kumandan� olarak atabeyli�ini yaparak kurdu�u h�k�mdar �ocuklar�n� kendi m�stahkem yerleri olan"Pepert" yani Bayburt Kalesi�ne 58 y�llar�ndan �nce kuruldu�u ortaya ��kmaktad�r . Kale T�rklere ge�meden �nce Roma , Ermeni , Bizans , Arap ve Kommenos hakimiyetlerinde kalm��t�r . Zengin bir tarihe sahip olan Bayburt Kalesi�nin bir �ok defa onar�m g�rd��� duvarlar�nda g�r�len farkl� in�aat ve tarihi kaynaklardan anla��lmaktad�r.Buna g�re Sel�uklu h�k�mdar�II.K�l��arslan'�n o�lu ve Erzurum Meliki olan Tu�rul �ah (�.622/1225) �zellikle Trabzon �mparatorlu�u�ndan gelecek sald�r�lara kar�� m�stahkem bir mevki olan bu kaleyi �deta yeniden in�a ettirmi�tir . Kale �zerinde bu yap�m� belgeleyen 20 adet Arap�a kitabe bulunmaktad�r . Daha �ok kap�larla �ehre bakan cephelerdeki bur�larda yo�unla�an kitabelerin 17. si Tu�rul �ah d�nemi 1 adeti Kan�n� d�nemi di�er iki adeti okuna mam��t�r . Bir m�ddette Akkoyunlular��n elinde kalan kale 1514 y�l�nda Osmanl�lara intikal ettikten sonra Kan�n� Sultan S�leyman ve III. Murat d�nemlerinde de b�y�k onar�mlar g�rm��t�r.1647�de Bayburt�u ziyaret eden Evliya �elebi kale i�inde 300 evlik bir mahalle ile Eb��l Feth Camii�nin bulundu�u yazmak tad�r . Zaman zaman i�gal ve tahribata u�rayan kale en son olarak 1828 Osmanl� " Rus sava�� s�ras�nda Ruslar taraf�ndan b�y�k �apta tahrip edilmi�tir . Ayr�ca bu kaleye "�inima�in" kalesi de denilmektedir . Kaleye bu ismin verilmesine sebep olan �ini s�slemelerdir .Bunlar�n d�� y�zeylerinde tezyinat olarak mor ve ye�il renkli firuze �iniler kullan�lm��t�r . Gerek sava�lar ,gerekse tahribat y�z�nden bu g�n bu �inilerden eser kalmam��t�r . Bayburt Kalesi , Dede Korkut hikayelerinden "Kam B�re O�lu Bams� Beyrek Boyunu Beyan Eder" ad�n� ta��yan hikayede Beyrek (Bey B�yrek veya Bams� B�yrek)�in fethedip �n kazanmak i�in yola ��kt��� kaledir . |
 |
| Halk aras�nda �inima�in Kalesi de denilen Kale, Dede Korkut hikayelerinden "Kam B�re O�lu Bams� Beyrek Boyunu Beyan Eder" ad�n� ta��yan hikayede Beyrek'in (Bey B�yrek veya Bams� Beyrek) fethedip �n kazanmak �zere yola ��kt��� kaledir. |
 |
| Kalenin Kaleard� mevkiinden g�r�n�m� |
| Dede Korkut T�rbesi �lin g�ney do�usunda merkeze 39 km mesafedeki Masat K�y� yak�n�nda bulunan, yap�l�� �ekli ve mimarisi ile �ok eskilere dayand��� anla��lan ve halk aras�nda Ali Baba diye ge�en t�rbenin, Dede Korkut'a ait oldu�u �air Orhan �aik G�kyay taraf�ndan ortaya konulmu�tur. Ali Baba veya B�y�k Baba ad�yla an�lan t�rbeyi inceleyen G�kyay 1986 bask�l� "Dede Korkut Hikayeleri" adl� kitab�nda t�rbenin resimlerini de vererek Dede Korkut'a ait oldu�unu ifade etmi�tir. T�rbe �zerinde eski T�rk�e ile 718 tarihi okunmaktad�r. Her y�l Temmuz ay�n�n 3. haftas�nda uluslararas� d�zeyde dede Korkut K�lt�r ve Sanat ��leni d�zenlenmekte, ��len esnas�nda ilde Dede Korkut'la ilgili sempozyum, sergi, �iir gibi dallarda faaliyetler yap�lmaktad�r. |
| Pulur Ferah�at Bey Camii Demir�z� il�esine ba�l� Pulur kasabas�nda Akkoyunlulardan Korkmaz Bey'in o�lu Ferah�at Bey taraf�ndan 1517 y�l�nda yapt�r�lm��t�r. Yap�, tek kubbeli cami mimarisinde olup, iki renkli kesme ta�lardan �zenle yap�lm��t�r. De�i�ik malzeme kullan�m� bak�m�ndan tu�la minaresi dikkat �ekmektedir. |
| S�n�r Kutlu Bey Camii Akkoyunlular�n kurucusu Turali bey o�lu Fahrettin Kutlu Bey taraf�ndan yapt�r�lan caminin kap�s� �zerindeki kitabeden 1550 y�l�nda onar�ld��� anla��lmaktad�r. Minaresi ise 1616 tarihi ta��yan tarihi bir kitabeye sahiptir. �ran �ah� Tahmasp'�n i�gali s�ras�nda tahrip edilmi� ve bu olay kap� �zerindeki kitabede yer almaktad�r. Kanuni d�neminde 1550 y�l�nda onar�m g�rm��t�r. Ayd�ntepe Yeralt� �ehri Ayd�ntepe il�esinde yer alan kent, t�f i�erisinde, y�zeyden 2-2,5 metre derinde, ba�ka yap� malzemesi kullan�lmadan ana kayaya oyulmu� galeriler, tonozlu odalar ve bu odalar�n a��ld��� daha geni� mekanlardan olu�maktad�r. Yakla��k bir metre geni�li�inde ve 2-2,5 metre y�ksekli�inde tonoz �rt�l� galeriler yer yer her iki yanda geni�lemektedir. 3-8 metrekareye yak�n planl� odalar bu mekana a��lmaktad�r. G�zetleme mekanlar�n�n olu�turdu�u havaland�rma ama�l� konik bi�imdeki deliklerin galeri odalar�n ayd�nlat�lmas� amac�yla duvarlara oyuklar�n a��ld��� g�r�lmektedir.Bunun tarihi Halde �ehrine ait oldu�u s�ylendi�i gibi, ge� Roma veya erken H�ristiyanl�k devirlerine ait olabilece�i de s�ylenmektedir. |
| Sar�kayalar �elaleleri Bayburt -Erzurum karayolunun 6km'sinden ayr�larak 16km daha yol ald�ktan sonra ula��lan Sar�kayalar �elaleleri, ilin merkez Sar�kayalar k�y�n�n giri�inde ve k�y i�inde olmak �zere iki tanedir. Yaz aylar�nda �evreleri mesire yeri olarak kullan�lan her iki �elalede g�r�lmeye de�er do�al g�zelliklere sahiptir. �ima��l Ma�aras� �l merkezine 35 km mesafedeki A�a�� �ima��l k�y�n�n Ta��ndibi mahallesindedir. Mahalleden sonra yaya olarak yakla��k bir saatte ula��labilen ma�ara, 600 metre uzunlu�unda ve 11 b�l�mden olu�maktad�r. Tavan y�ksekli�i yer yer 30 metreyi bulmakta, g�zel sark�t ve dikitlerin yan� s�ra ma�arada yer yer su birikintileri de vard�r. Helva K�y� Buz Ma�aras� Masat vadisinin g�neyindeki Helva K�y�nde yer almaktad�r. �l merkezinden 33 km mesafede, hemen k�y�n yamac�nda yer alan ma�aran�n i�inde Buzdan olu�mu� sark�t ve dikitler bulunmaktad�r. K�y halk� taraf�ndan de�i�ik zamanlarda so�uk hava deposu olarak kullan�lm�� olan ma�ara buz olu�umlar�n�n de�i�ik �ekillerini yans�tmaktad�r. |
 |
 |
 |
 |
 |
| Ayd�ntepe Yeralt� �ehrinden G�r�n�mler |
| Helva K�y� Buz Ma�aras� |
 |
| Bayburt'lu Zihni'nin Kitap Kapa�� |
 |
 |
| G�k�edere Camii |
 |
| Bayburt'lu Zihni'nin Aniti |