Critici
De laatste jaren wordt Leon de Winter door de critici neergesabeld.
Hij zou te 'snelle' boeken schrijven. Vooral critici die graag gewrochte,
filosofisch getinte boeken lezen vallen de schrijver keer op keer af.
Met merkwaardige argumenten af en toe. Zo kreeg De Winter het verwijt dat
hij nogal wat Bouquetreeksachtige dialogen schreef, terwijl die gesprekken
volgens mij nu juist heel goed aangaven hoe de hoofdpersonen dachten. Een
boek is slecht omdat er slechte personen in voorkomen, leek het motto.
Tot nu toe was ik altijd op de hand van De Winter, maar het Boekenweekgeschenk
Serenade vind ik echt ondermaats en voorspelbaar Al mag je een gegeven
paard niet in de bek kijken; je mag je toch wel een oordeel vormen.
Moeder
Hoofdpersoon is de joodse componist Ben Weiss, die vooral schittert
in het maken van reclamejingles. Zijn moeder is pas ziek geweest
en is stervende; dat weet iedereen behalve de moeder. Zij lijkt dan
ook aan een tweede jeugd te beginnen, met een nieuwe minnaar zelfs: Fred
Bachman. Ben Weiss klooit wat aan met zijn los-vaste vriendin. Niets aan
de hand, zou je zo zeggen. Maar dan komt het grote plot. Moeder AnnekeWeiss
is opeens verdwenen. Dat doet ze wel vaker, maar dan laat ze tenminste
bericht achter. Nu hoort Ben noch Fred iets van haar.
Na een intensieve speurtocht komen ze erachter dat Anneke in het voormalig
Joegoslavië zit om met haar geld wapens te kopen. In een impuls
heeft ze gehandeld, nadat tv-beelden haar duidelijk gemaakt hadden dat
er een parallel te trekken was tussen de manier waarop in de Tweede Wereldoorlog
joden aan hun lot werden overgelaten en de manier waarop nu de hele wereld
toekeek, terwijl er in Joegoslavië systematisch werd gemoord. Anneke
Weiss valt in de handen van een louche man die al haar geld afhandig maakt.
Literair
Nadat hij zijn moeder gevonden heeft keert Ben met zijn moeder en Fred
terug naar Nederland. Het boek leest gemakkelijk; je hebt het zo
uit Stilistisch sluit het geschenk dus aan bij de voorgaande werken van
De Winter. Het is alleen jammer dat de problematiek die hier geschetst
wordt in zo'n klein boekje gepropt moest worden. Het was literair veel
interessanter geweest wanneer Anneke Weiss de hoofdpersoon geweest was.
Doordat je via de ogen van Ben Weiss kijkt, wordt het boek nu afstandelijk;
een avonturenboek haast. Kuifje in Joegoslavië.
Oh ja, er komt ook seks in het boek voor. Fred Bachman laat zich
door een dienstmeisje pijpen en Ben is daar toevallig getuige van. Uit
een gesprek tussen Ben en Fred blijkt later dat Anneke Weiss op haar vorige
reisjes niet alleen toeristische trips maakte, maar dat zij zich ook stevig
liet verwennen door heren. Sinds de dood van haar man verlangde zij ook
wel eens naar lichamelijk contact. Deze onthulling is schokkend voor Ben.
Censuur
Deze onthulling en de pijpscène waren ook schokkend voor een
groot aantal christelijke rectoren die het boekje liever niet aan hun leerlingen
meegaven. Pfff.
Iedere school moet handelen naar zijn eigen normen en waarden, maar
ik vind het toch wel weer treurig, dat op grond van dergelijke scènes
weer boeken op de censuurlijst komen. Dat hebben we toch wel gehad zo onderhand?
Maar nee, de Veluwe wil niets weten van een boek over een vergelijking
tussen twee oorlogen. De christelijke kinderen moeten de oogkleppen weer
op. De viering van vijftig jaar bevrijding lijkt aan sommigen voorbij te
gaan. Daarom, ondanks mijn bezwaren: lezen dat boek.
Coen Peppelenbos