Liefdesnacht
Al in het eerste hoofdstuk wordt the making of beschreven. Een
beschrijving die later in het boek hernomen wordt, wanneer bliikt dat Katherina,
de vriendin van Yorrick vlak voor de grote liefdesnacht verkracht is door
een Amerikaanse boerenpummel. In het eerste hoofdstuk weet Yorrick
dat echter niet en hij verliest zich dan ook in beeldspraak over ruimtevaart.
De zwangerschap is een ruimteschip dat eraan komt. 'Wanneer je uitstapt
weten we wie je bent: de eerste mens, de eerste vreemdeling, het beden.
Aan het lot van de mensheid kan ik dan nooit meer ontsnappen. De glazen
schutting om mij heen zal smelten, en dan sta ik met je moeder en jou in
de woestijn die de wereld is. Ik vermoed dat ik om mijn wazige wanhoop
te overleven jou moet leren vliegen.
Sluit je ogen, luister, ruik, ergens is water.'
De laatste keer dat ik seksualiteit in verband gebracht zag worden
met ruimtevaart was bij Frans Kellendonk, die de liefde tussen twee mannen
'seksuele ruimtevaart' noemde in Mystiek lichaam. In Oase brengt de ruimtevaart
iets op aarde, waar in Mystiek lichaam de dood zegevierde.
Het bovenstaande citaat geeft overigens niet goed weer hoe de roman
geschreven is. Soms geeft Yorrick een vrij realistisch verslag gedaan van
zijn ervaringen. Die ervaringen lijken allemaal eerlijk te zijn.
Het aanstaande kind krijgt de werkelijkheid van zijn vader dan ook recht
voor zijn raap, mocht hij de brieven die aan hem gericht zijn ooit lezen.
Hij krijgt te lezen hoe zijn vader een vinger kwijtraakt, hoe zijn vader
zijn moeder neukt en dat zijn vader naar de hoeren gaat.
Bovendien is de vader verslaafd aan Alfanol, een niet bestaande drugs,
die symbolisch geduid kan worden. Als Yorrick in de roes van Alfanol zit,
dan wordt hij de observator van zijn eigen leven; de man die niet meeleeft
maar toeschouwt. Hij lijkt dan in een lagere versnelling te bestaan.
Principes
wat Yorrick zijn zoon wil meegeven is niet helemaal duidelijk. Hij
heeft geen vaste principes, laat staan een godsdienst waarin de waarden
en normen duidelijker zijn dan in zijn eigen leven. Wat hij aan zijn zoon
meegeeft is vooral de wil om te leven, ondanks alles.
Prachtig weet Van Weelden dat te zeggen in een hoofdstuk waarin hij
een meerdaagse tocht beschrijft die hij samen met een Amerikaanse gids
maakt door de woestijn. In een omgeving die zo volledig doods lijkt
te zijn stikt het van het leven, soms goed verborgen en soms heel langzaam
leven, zoals sommige bomen waarvan de groei pas na honderd jaar vastgesteld
kan worden, maar toch leven. Daarop slaan dan ook de eerder geciteerde
regels 'ergens is water'.
Die woestijntocht lijkt een afspiegeling te zijn van het leven, of
in ieder geval het leven van Yorrick dat zich nimmer langs de gebaande
maatschappelijke wegen heeft voltrokken. Hij ergert zich dan ook een beetje
aan zijn Amerikaanse vrienden die met behulp van de nieuwste technologische
snufjes over een nieuwe communicatiemaatschappij praten, waarin alles veel
beter zal worden. Yorrick is in hun nabijheid de cynicus, die weet dat
de vorm van de communicatie misschien belangrijker wordt dan de inhoud
ervan. Het boek Oase verdient een nadere studie, omdat het
ook veel zegt over het schrijven zelf. De naam van de drug, Alfanol, de
titels van de hoofdstukken (de beginletters vormen tesamen het alfabet,
dat pas helemaal op het einde de goede volgorde krijgt) en sommige uitspraken
van de hoofdpersoon wijzen nadrukkelijk in die richting. Als je daarover
nadenkt dan heeft Yorrick het niet tegen zijn zoon, maar tegen zichzelf
of tegen de lezer.
Coen Peppelenbos