Er moet ergens een 'potje' gevonden worden waaruit onze klassieken hier in veelvoud gedistribueerd zouden kunnen worden aan de bibliotheken en middelbare scholen, zoals dat ook gebeurd is met de verhalenbundels Hoor die Tori en Sirito en De Spiegel van de Surinaamse Po�zie.

Onverdraagzaamheid

Met haar roman Strafhok stelde Bea Vianen in 1971 de mentaliteit van onverdraagzaamheid en hokjesgeest meedogenloos aan de kaak. De roman speelt voor een groot deel in Moengo waar een groepje van vooral jonge, vooruitstrevend denkende mensen vecht voor een situatie waarin men vrij uit zijn 'strafhokgebied' van racisme, bekrompenheid en politieke verstarring kan treden. Centraal staan de hindoestaanse onderwijzer Nohar Gopalradj en zijn collega en vriend Raymond van de Berg. Nohar bevrijdt zich langzaam maar zeker van en innerlijke gespletenheid. Enerzijds rebelleert hij door zijn relatie met zijn Javaans-Creoolse vriendin Roebia tegen zijn binding aan zijn hindoestaanse milieu, anderzijds stoot hij diezelfde vriendin op ruwe wijze van zich af en zoekt hij zijn bevrediging in een uitzichtloze, geheime relatie met een geliefde van zijn eigen ras, maar met een andere geloofsachtergrond. Schril constrasteren Nohars volwassen positie als leraar en de onvolwassen houding waarmee hij in zijn priv�leven staat . Raymond van de Berg, de mislukte student uit Wageningen, bevindt zich in het eenmansstrafhok van zijn homoseksualiteit. Ook hij kan niet door de barri�res die zijn vrijheid als mens in de weg staan, heenbreken. Hij sleept Nohar me in zijn strijd tegen het neokolonialisme van de 'zwarte bakra's' die de spelregels van het kolonialisme goed hebben afgekeken. Als bioloog is hij gefascineerd door virussen en parasieten. Het kolonialisme heeft volgens zijn filosofie een dubbelparasitaire werking: uitzuigen en ziek maken. Aan die zieke samenleving gaat Raymond ten onder: als de politieke actie van hem en zijn vrienden mislukt, kan hij de onverdraagzaamheid niet langer meer aan en pleegt zelfmoord met een ijsbreker. De ijslaag van zijn isoloment heeft hij niet kunnen doorbreken. Dit is zijn katharsis, die bovendien Nohar de moed geeft tot een werkelijke doorbraak in zijn persoonlijke relaties.

Voor jonge studenten

In haar nawoord bij deze uitgave schrijft Bea Vianen dat zij deze roman 'zeker niet geschreven heeft voor betweters of intellectuelen, maar voor jonge studenten, die graag iets herkennen uit hun onmiddelijke omgeving, met name met de dialogen. ' Is die herkenning nog mogelijk na zesentwintig jaar? Ik vind van wel en ik denk dat dit niet alleen zo is omdat er in het land uiteindelijk niet zo verschrikkelijk veel veranderd is, maar omdat de beelden van toen iets universeels hebben, iets algemeen menselijks, waardoor ze uitstijgen boven de anecdote van een liefdesgeschiedenisje of opstandje tegen het wettige gezag. Heel sterk is het beeld van jongeren die tegen de verdrukking van hun omgeving in vechten voor een eigen bestaan, maar vooral van de jonge mens die worstelt met zijn eigen tweeslachtigheid. Het boek geeft nergens een idyllisch beeld, zoals we dat bijvoorbeeld uit Zuid Zuid West van Albert Helman kennen. 'Suriname zonder lendendoek', was de kop van een recensie van Hugo Pos in 1971, en ook dat blijft nu, na zoveel jaren, overeind. De geregistrerende stijl van Vianen in de tegenwoordige tijd, verlevendigd door vaak controversi�le dialogen, daagt de lezer net zo uit als de verhaalfiguren het elkaar doen en ook dat is een kenmerk van een 'klassiek' werk. Het is prachtig dat er een reeks Surinaamse klassieken groeiende is, al is het dan in Nederland. Maar daarmee zijn we er nog niet. Willen we ingaan op de wens van de schrijfster dat Strafhok vooral in handen komt van jonge studenten, dan moeten we eerst voorwaarden scheppen om die confrontatie optimale kans te geven. Allereerst moeten er op de scholen en instituten voor middelbaar en hoger onderwijs voldoende exemplaren van het werk aanwezig zijn. En minstens zo belangrijk is het dat studenten leren hoe ze met hun klassieken moeten omgaan. Dat betekent een taak voor het literatuuronderwijs, dat zich erop moet richten dat studenten de universele en de persoonlijke waarde van werken leren herkennen, waardoor ze zich gesteund kunnen voelen bij hun eigen ontwikkeling en persoonlijke bevrijding. Bea Vianen debuteerde in 1969 met het verrassende boek Sarnami, Hai dat sindsdien een vaste plaats heeft op de literatuurlijst van Surinaamse scholen. Ook haar tweede roman Strafhok werd alom geprezen,: recent verscheen een nieuwe uitgave hiervan in een reeks Surinaamse klassieken. en dank u alvast voor deze bezoek aan mijn page. Bron : De Ware Tijd van (weet niet meer) Schrijver: Els Moor

---

E-mail me at [email protected] in the meantime. Please come back soon and visit me.

Hosted by www.Geocities.ws