Een roman van tweehonderd pagina's met zo'n type in de hoofdrol is een gewaagde gok. Zelfs Gerrit Komrij kreeg het niet voor elkaar om met een soortgelijke hoofdpersoon de roman Dubbelster tot het einde toe interessant te houden. Maar wat anderen niet lukte, gaat Thomas Verbogt moeiteloos af. De zomerval is nergens flauw of kinderachtig, maar juist een geslaagde persiflage op �de amusementshel' waarin Maurits Verkerk voor spreekstalmeester speelt.

Het is de columnist in Thomas Verbogt die ervoor zorgt dat de roman herkenbaar en ook geestig is. Hij let op de kleinste details. De gemiddelde televisiekandidaat antwoordt tegen woordig niet gewoon met �ja', maar met �absoluut'. Presentatoren stellen geen vragen meer, maar komen op zijn Wittemans met stellingen in de vorm van: �Als ik zeg Hercegovina, wat zegt u dan?' of �Als ik zeg passieve euthanasie, wat zegt u dan?' Het wemelt in de roman van dergelijke terzijdes.

Interesse, zorg en aandacht zijn de drie kernwoorden die Maurits Verkerk van zijn pleegvader heeft meegekregen om zin aan het leven te geven, maar die elementen komt hij in het dage lijkse televisieleven niet tegen. Het bedrijf waarvoor hij werkt is commercieel en dat heeft de nodige consequenties. Verkerk mag een grote Afrika-actie gaan leiden die tien miljoen op moet brengen. Aan het einde van de avond zal een beroemde Belgische schrijver het eindbe drag bekendmaken. �Waarom hij?' vraagt Verkerk aan de producente van het Endemol- achtige bedrijf. �Hij heeft zelf gebeld,' luidt het simpele antwoord. �Er komt die week een nieuw boek van hem uit.'

Op het moment dat de roman aanvangt, heeft Verkerk voor zijn baas Hondebrink de nieuwe opzet voor een programma bedacht. Het is een spel voor twee kandidaten die elkaar haten. Voor het eerst zien ze elkaar weer, live op de televisie. Voor een panel, een soort rechtbank, moeten ze elkaar aanklagen. Aan het einde van de uitzending zou de haat geneutraliseerd moeten zijn, met een gezamenlijke vakantie als prijs.

De zomerval is niet alleen een aardige satirische schets op het minst interessante onderdeel van de Nederlandse televisie, maar ook een psychologisch drama. Want de opzet voor de nieuwe show is helemaal niet zo vrijblijvend als de lezer in eerste instantie denkt. Maurits Verkerk loopt over van de haat. Het is zo dramatisch met hem gesteld dat het vierenveertigja rige publieke idool heeft besloten een einde aan zijn leven te maken. Op de televisie nota bene, in een rechtstreekse uitzending als hij geinterviewd wordt.

Maar voor het zover is, moet Verkerk de balans opmaken en oude rekeningen vereffenen. Er is veel gebeurd in het leven van de kleine Maurits. Als vierjarige zag hij in 1955 zijn moeder Vikkie �vallen'. Maurits wordt opgevoed door de zus van zijn moeder (Lies) en oom Ben. Al jaren logeert Maurits op vaste tijden in een hotel dat uitkijkt op het huis van ene Jacob Steenwijk, die iets te maken heeft met de dood van de moeder. Het enige wat Maurits Verkerk doet, is staren naar de woonkamer.

Echt terughoudend was Thomas Verbogt niet in het bedenken van dramatische voorvallen. In het dorp waar hij opgroeide is Maurits ooit misbruikt door de poelier Karstens. Een vriendje en een vriendinnetje van Maurits chanteerden de man, die uit wanhoop tegen een betonnen paal reed. Het zijn forse deuken die Maurits in zijn jeugd heeft opgelopen en die werken door in het heden: het vriendje is de schrijver Bart Winters met wie hij nog steeds veel te maken heeft en het vriendinnetje is de kunstenares Beth Wolf die Maurits om de haverklap in het society-cafe De Bruine Hond ontmoet.

Daar blijft het niet bij. Maurits is op vele manieren in zijn jeugd vernederd. Wat te denken van zijn eerste liefdesgedicht in de schoolkrant dat een pesterige hoofdredacteur zodanig verminkt dat hij het piepeltje van de school wordt. Voordat Maurits zijn ultieme daad zal begaan, moet ook die blamage even gewroken worden. Thomas Verbogt gaat daarin zo ver dat inzending van de roman naar de jury van de Gouden Strop op zijn plaats was geweest. De moorden zijn geraffineerder dan in menige thriller.

Waren die ontwikkelingen nodig? Vanuit het perspectief van de hoofdpersoon misschien wel, al blijft het voor de lezer moeilijk te geloven dat Maurits Verkerk zich ontwikkelt tot een ware terrorist. Een andere uitweg is er niet voor deze serial killer. �Ik heb altijd grote sympa thie gehad voor terrorisme dat zich richt tegen leugens en valse macht,' denkt de hoofdper soon. �Mijn woede is zinloos, maar omdat ik alleen nog maar die woede heb, kan ik niet anders. Daarom moet ik ook verdwijnen. Dat is mijn eerlijkheid. Dat is tragisch en ook volstrekt niet tragisch. Het is niets.'

Echt plausibel klinkt dit niet en ook Thomas Verbogt moet ermee geworsteld hebben dat het verhaal hem dreigde te ontglippen. Een andere reden is er niet voor te bedenken dat hij deel 2 van de roman laat vertellen door de schrijver Bart Winters. Dan is Maurits Verkerk inmiddels aan zijn einde gekomen, maar op een andere manier dan hij zelf had bedacht. In dat laatste deel probeert Winters te achterhalen wat de reden is van de zelfsvernietigingsdrang van Verkerk.

Van de ex-vrouw van de televisiecoryfee krijgt hij inzicht in het wereldbeeld van Verkerk. De middelmatigheid van de tijdgeest moet hem vooral dwars hebben gezeten. Waar ze het tijdens hun huwelijk altijd over hadden? �Over de volstrekt belachelijke wereld waarin wij leefden, over de smakeloosheid waar hij dag in dag uit doorheen moest baggeren.' Maar de belangrijk ste drijfveer is toch dat Maurits Verkerk verteerd wordt door haat ten opzichte van mensen die hem iets hebben aangedaan. Angst, schaamte, onverschilligheid, haat en later zelfhaat, in die volgorde.

Het duurt even voordat de lezer begrijpt waar Thomas Verbogt naartoe wil. Dan blijkt dat het op het eerste gezicht zo eenvoudig vertelde verhaal meer dimensies kent. De afrekening mag iets te drastisch zijn, voor het overige is De zomerval een geraffineerde roman vol geestige passages.

Thomas Verbogt: �De zomerval'. Uitgeverij Veen. Prijs: 29,90.