|
Jan Tetteroo De fantastische Boris Engel |
||
De hoofdpersoon werd een voetballer met een Limburgse achtergrond. Voor de zekerheid laat Tetteroo aan het begin van de roman trainer Louis van Gaal denken: 'Maar het ergste was dat hij nog steeds niet kon beschikken over Patrick Kluivert. Daarom waren alle ogen gericht op het nieuwe jeugdige talent Boris Engel.' Zelfs Mr.Spong, de advocaat van Kluivert, zou in de rechtszaal moeilijk kunnen bewijzen dat Engel en Kluivert dezelfde persoon zijn. Het verkrachte meisje Marielle werd zodanig geportretteerd dat ook haar advocaat weinig kans zou maken. Uitgeverij Veen kon met een gerust hart de roman op de markt brengen. Een maand vertraagd, maar dat nam ze op de koop toe. De wijzigingen voorkwamen een gang naar de rechtbank. 'Dit boek is een product van mijn verbeelding en pretendeert niet de waarheid weer te geven, want het is grotendeels verzonnen', verklaart Tetteroo in de Verantwoording. Het is een tikkeltje laf om zich zo te verschuilen, want de affaire Kluivert is van het begin tot het einde te herkennen. In De fantastische Boris Engel volgt Jan Tetteroo Ajax in het seizoen '96-'97, de periode dat de landskampioen het eerste half jaar geen bal raakte, supporters met elkaar in de slag gingen bij Beverwijk, Kluivert naar Italie vertrok en Louis van Gaal aankondigde zijn heil ergens anders te zoeken. Voor het pulpblad Verboden toegang gaat de vertelster Jessica Rodermond een wekelijkse column over voetbal schrijven. De affaire Boris Engel is het uitgangspunt van de roman. Ze neemt zich voor om Elsa (het alter ego Marielle) te interviewen. 'Ik zou een paar dagen met haar de afzondering zoeken. Luisteren, gesprekken opnemen. Wat een materiaal zou dat opleveren. Dat zou ik gebruiken en uitbuiten en opblazen tot enorme proporties. Zo indiscreet als het maar kan. Als een echte pulpjournaliste.' Dat is het ook geworden: een roman over pulp. Tetteroo koos voor Kluivert, maar hetzelfde boek had hij kunnen schrijven over Marco Bakker, over Alexander en Emily of over Marco Borsato. Ze hebben gemeen dat ze op de wekelijkse agenda van Story en Prive voorkomen. Tetteroo trapt stijlvol een open deur in met de filosofie dat dit type bladen niet op zoek is naar de waarheid, maar naar nieuwe abonnees, zoals de hoofdredacteur van Verboden toegang beweert: 'We maken gebruik van de vrijheid van mening en drukpers. We nemen een voorschot op die vrijheid en vergissen ons. Dat doen we elke week.' Jessica Rodermond hoeft zich niet te bekommeren om de waarheid. Ze beeldt zich in hoe het voor Elsa was om Boris Engel te ontmoeten en meegenomen te worden in de taxi, op weg naar de flat met de donkere slaapkamer waar de wieg voor Kluiverts baby al klaarstond. Volgens de vaste wetten van de pulpliteratuur beschrijft Jessica Rodermond wat er gebeurde: 'De doorgewinterde topvoetballer gaf zich aan haar over. Zijn kolossale lichaam kon geen weerstand bieden aan de emotie. Ze hoorde hem zijn tranen wegslikken. De emotie sprong op haar over. Hij ontroerde haar. De zwarte hete massa van deze man raakte haar diep.' De ommekeer is van een ongekend soapniveau: 'Opeens ging het licht aan. Ze keek op naar de gestalte van de man die bij haar was binnengedrongen en die haar die verwarrende zoete ogenblikken had bezorgd. Maar dat was Boris helemaal niet. Ze begon te gillen. De man trok zich terug en kwam met zijn verslappende penis bij haargezicht. Naakt en uitdagend, de handen in zijn zij. "Kiss it", riep hij. "Kiss it." De anderen vielen hem bij.' In een interview liet Jan Tetteroo onlangs weten dat het de bedoeling was om het 'uitermate vulgaire' erbij te betrekken. De Nederlandse literatuur immers is zo Hollands netjes. In vergelijking met de aanstormende vermeende talenten Paul Mennes, Herman Brusselmans en Aron Grunberg kan Tetteroo op het gebied van vulgariteit nog veel leren. Maar hij wentelt zich met veel overgave in de pulpgenre. Zo melig als Tetteroo was in de vorige romans, zo vrolijk komt hij uit de hoek in De fantastische Boris Engel. Dat heeft vooral te maken met het voetballen, waar prachtige types als Edgar Davids, Seedorf en Louis van Gaal de voor de hand liggende mikpunten zijn. 'Als Davids een been breekt dan zul je hem nog van het veld moeten trappen, omdat hij anders gewoon doorvoetbalt', constateert Jessica Rodermond. De gemiste penalty van Clarence Seedorf is het zoveelste hoofdstuk dat werd toegevoegd 'aan de zwakzinnigheid in het topvoetbal'. Het hameren op 'De Bezieling' door Van Gaal is ook goed voor een aantal aardige oneliners. Aardig, maar meer ook niet. De intrige had een prachtige psychologische roman kunnen opleveren,zeker ook omdat Tetteroo een verhaallijn over de vader van Jessica erin heeft verweven. Ooit werd hij na een geluksdoelpunt bijna geselecteerd voor het eerste van Ajax, maar carrière heeft hij nooit gemaakt. Nu, 71 jaar oud en kankerpatient, hoopt hij het WK nog mee te mogen maken, maar het is hem niet gegund. Aan het einde van de roman verliest hij steeds meer zijn belangstelling voorhet voetbal en doorziet, als enige, de flauwekul eromheen. Deboodschap van Tetteroo ligt nogal voor de hand. De roddelpers deugt niet en voetbal is een nieuwe religie geworden. De laatste regel van de roman is voor Boris Engel die in een interviewmet Jessica Rosermond zegt: 'Het zal me altijd blijven spijten.' Zoals bekend stapte Marielle, het slachtoffer van de groepsverkrachting, alleen maar naar de rechter om deze openlijke spijtbetuiging van Patrick Kluivert te horen. Die genoegdoening geeft Jan Tetteroo haar in de roman, maar voor het overige blijft hij op de vlakte. Die houding wreekt zich. De roman is, hoe onderhoudend ook, een slap aftreksel van wat het had kunnen zijn Jan Tetteroo: 'De fantastische Boris Engel'. Roman. Uitgeverij L.J. Veen. Prijs: f 34,90.-- | ||