Schrijver Terlouw, Jan

Titel Koning van Katoren, De

Jaar van uitgave 1971

Bron Leeuwarder Courant

Paul Biegel heeft voor de tweede maal de prijs voor het beste kinderboek gewonnen met zijn De kleine kapitein. En daarmee heeft hij opnieuw bewezen één van onze beste huidige kinderboekenauteurs te zijn, al is dit nieuwste boek helemaal van het niveau van het eerder, in 1965, bekroonde Het sleutelkruis. Maar het is wel een uitermate boeiend en goed kinderboek. De avonturen van de vier kinderen die met hun met allerlei vreemde attributen opgekalefaterde boot op zoek gaan naar het land van Groot en Groei, waar je in één nacht volwassen word@ worden in een moeiteloze, speelse en ritmische stijl verteld. Het is opvallend welk effect hij met de over het geheel eenvoudige maar zeer gevarieerde woordkeus en zinsopbouw weet te bereiken. Het slot zal voor sommige lezertjes onbevredigend zijn. Wanneer ze van hun zeereis terugkeren hebben ze drie van de zeven schipbreukelingen gered, waarover een oude zeerob repte. Over de overige horen we niets. Is dit bewust bedoeld als een open eind? Dan zou het aanbeveling verdienen het boek met een reeks blanco bladzijden te besluiten, voor wie het verhaal zelf wil afinaken. Of komt er een vervolg over een nieuwe tocht van de Nooitlek? Speciale waardering is nog op zijn plaats voor de prachtige kleurige illustraties van Carl Hollander, die in nauw smnenwerking met de auteur ontstonden.

Biegel is zijn schrijversloopbaan in 1962 begonnen en naast de twee nu bekroonde titiels schreef hij een respectabel aantal boeken en verhalen, meestal in het fantastische genre met altijd een vleug romantiek en wijsgerigheid. Steeds weer blijkt dat hij een heldere kijk heeft op kinderen. Ifij voelt hun stemmingen en verlangens uitstekend aan. Zijn fatasieën zijn nooit vrijblijvend maar hebben altijd raakpunten met de realiteit van het kinderbestaan met zijn angsten en spanningen, vreugden en verdrietigheden. Daarom ook laten kinderen zich graag meeslepen door zijn orginele verzinsels. De Koning van Katoren van het D66-kamerlid Jan Terlouw is het bekroonde jeugdboek voor boven de tien. Deze auteur heeft in vrij korte tijd een aantal qua onderwerp heel gevarieerde boeken geschreven, waarvan het boek Pjotr vorig jaar door twee kindeijury's werd bekroond. Op de kwaliteiten van het nu bekroonde boek ben ik ter gelegenheid van de vorige kinderboekenweek (1 6-10-7 1) al eerder ingegaan. Er wordt wel gezegd dat hij in dit boek diverse punten uit het programma van D66 heeft verwerkt. In elk geval komen in dit fatasieverhaal een groot aantal problemen van onze samenleving aan de orde. Toch is het geen politiek boek. In het verhaal van de jongen die om koning te kunnen worden, zeven opdrachten te vervullen krijgt, zijn problemen als geluidshinder, luchtvervuiling, bewapeningdwedloop verwerkt. Maar deze zijn zodanig in fantasie gegevens verpakt dat kinderen het aanvankelijk niet eens opmerken en uitermate geboeid worden door de avonturen zelf. Zijn taal is verrassend en gevarieerd, al is er soms sprake van een zekere overdosering van woordspelingen en grapjes. Zijn kijk op de mensen is mild en verdraagzaam, al worden hun zwakheden zonder meer aan de kaak

gesteld. Een boek voor alle jeugd boven de tien. Uitermate geschikt om in klas en groep te bespreken. Innüddels is er dit jaar al weer een nieuw boek van zijn hand verschenen. Iets totaal anders maar eveneens van een hoge kwaliteit. Het boek Oorlogswinter speelt zich zoals al uit de titel valt af te leiden af in de laatste bezettingswinter. De hoofdpersoon is de oudste zoon van de burgemeester van een dorp aan de rand van de Veluwe. Deze zestienjarige jongen raakt zonder dat direkt te willen bij het verzet betrokken. Hij helpt een gewonde Engelse piloot, die ergens in het bos verborgen zit. Hij zet twee Joden de IJssel over naar veiliger streken. Daarom heen spelen zich in het dorp belangrijke en minder belangrijke zaken af, die een uitstekend beeld geven van de bezettingstijd. Belangrijk is de dood van zijn vader, die wordt gegijzeld, als een vermoorde Duitse soldaat in de bossen wordt gevonden en gedood als de dader zich niet meldt. Ook lekken in de verzetsorganisatie spelen een rol en het is de jongen tot het laatst toe een raadsel hoe allerlei zaken bekend blijken en hijzelf toch gespaard blijft. Pas vlak voor de bevrijding wordt de hele toedracht duidelijk. Jongeren vanaf 12 jaar zullen zich erg goed in de hoofdpersoon kunnen verplaatsen, niet alleen door de spannende gebeurtenissen, maar vooral door de reele wijze waarop zijn gevoelens van trots en angst, onzekerheid, verdriet en woede worden getekend. Een bijzonder aanbevelenswaardig boek. Geen sensatie, maar reële gebeurtenissen, genuanceerd verteld, zonder dat het haatgevoelens oproept en toch duidelijk tonend hoe weerzinwekkend de toestand was. De gedachten van de moeder over al die vrouwen en kinderen in de gebombardeerde steden in Duitsland zelfs na de dood van haar man, zijn geen losse kreten. Ze passen in de totale sfeer.