Schrijver Reve, Gerard

Titel Vierde man, De

Ik ken een postzegelhandelaar. Hij beschikt over een fenomenale vakkennis en een bijna nog grotere intutie. Met één enkele oogopslag taxeert hij feilloos de koopkracht en kooplust van iedere binnentredende bezoeker. Ik bewonder hem zeer. Als je bij hem langs komt voor een doosje plakkertjes en de nieuwe zomerserie, loopje grote kans het pand even later met een unieke collectie "Indische Roofstaten" te verlaten, met het tevreden gevoel er een spotkoopje aan te hebben. Het opmerkelijke is dat, thuisgekomen, die euforie niet plaatsmaakt voor ongerustheid en spijt. Zijn klanten blijven door de jaren heen trouwe kopers.

Ik ken, zij het niet persoonlijk, een Nederlandse schrijver die het mtier tot in zijn vingertoppen beheerst, wiens boeken even eens als warme broodjes over de toonbank vliegen, hoewel het toch allesbehalve broodjes zijn, en die zijn publiek evenzeer voorjaren aan zich weet te binden:GERARD REVE. Lang, heel lang geleden schreef hij een paar prachtige boeken waarin gen woord te veel of te weinig, en elk woord ook nog op de juiste plaats stond. Die boeken-De Avonden o.a. Werther Nieland en Vier Wintervertellingen -werden pas veel later naar waarde geschat.

Verveelkunst

Tegenwoordig, d.w.z. sinds een jaar of twaalf schrijft Reve boeken met meestal wel een paar schitterende en altijd een heleboel stierlijk vervelende bladzijden. Prachtige bladzijden in De Taal der Liefde: de brieven aan Carmiggelt en het gesprek met de Koningin. In Lieve Jongens: de episode rond de dove Albert S in Oud en Eenzaam: de pagina's waarin de kortstondige verhouding van de hoofdpersoon met een jonge Britse actrice wordt beschreven, en in Moeder en Zoon het begin en het eind. Voor de rest staan Reve's boeken vol met gezeur en gezever, met een staaltje van tergend trage verveelkunst, met koortsige sadoreligieuze fantasten en met op zelfbevrediging uitlopende dagdromen. Die hele santenkraam tot en met zijn Mariaverering kan mij gestolen worden op de schaarse momenten na, dat hij boven zichzelf uitstijgt, zijn aanstellerij de baas wordt en zijn "revistiese " imago eventjes vergeet om echt te schrijven. "Archief"

Voor de vele Reve-bewonderaars, die niet zonder angstige spanning aan een nieuwe boek van hem beginnen, worden het drukkere tijden dan ooit: er staan voor dit en volgend jaar een stuk of acht nieuwe Reve-titels op het programma!Onder redactie van Pierre H. Dubois en Sjaak Hubregtse gaat bij Ambo een z.g. "Reve-Arcief" in zes delen verschijnen, en bij zijn oude uitgeverij Van Oorschot met wie hij jaren geleden brak, staat een bundel brieven gepland. Bij Veen, die eind vorig jaar met de Brieven aan Winiie kwam, gaan brieven verschijnen die de

Koninklijke Volksschrijver aan Bemard Sijtsma heeft geschreven plus alle brieven aan

Carmiggelt. De brieven van Sijtsma aan Reve kwamen onlangs uit bij Loeb.

Dan wordt er volgend jaar een nieuwe roman verwacht bij Elsevier, waaraan hij momenteel in Engeland werkt. Hij schrijft het boek in het Engels zoals hij indertijd ook met de verhalenbundels Vier Wintervertellingen ("The Acrobat") deed. Verder komt er volgende maand een vierhonderd bladzijden dikke essaybundel over zijn werk onder de titel TUSSEN CHAOS EN ORDE (Loeb). In de tussentijd schreef hij nog een korte tekst voor de bibliofiele uitgave "Drie Woorden" en voltooide hi de oorspronkelijk als Boekenweekgeschenk geplande novelle DE VIERDE die door de CPNB werd afgewezen, omdat het helaas toch weer te veel over herenliefde ging, en dat terwijl het er in het begin echt naar uitzag alsof de hoofdpersoon een gewone zondige heteroseksuele romance zou gaan beleven. Maar heeft de CPBN vorig jaar in "De verdachte Verheugt", het Boekenweekgeschenk van Janwillem van de Wetering, niet ook al een enkel onschuldig, maar wel functioneel drieletterwoord uit de circulatie?

Het is eigenlijk jammer dat DE VIERDE ~ het niet tot Boekenweekgeschenk heeft gebracht, want het is niet eens een matig, maar zelfs een heel erg goed verhaal, 't Is ook niet te dik, nog geen 140 bladzijden, en de onvermijdelijke portie Reviaanse dwanggedachten heeft hij dit keer wel uitzonderlijk bekwaam verpakt, als om te bewijzen dat hij heus wel een "normaal" verhaal met een eigen begin, een midden en een eind kan schrijven zonder dat er losse eindjes in de lucht blijven hangen. Bij iemand als Reve valt te verwachten dat hij in zo'n geval de zaak in het belachelijke gaat trekken, en dat heeft hij dan ook gedaan! Opgezet als verhaal in een verhaal dat de ik aan zekere Ronals vertelt, en waarvan hij zich, als hij uitverteld is, afvraagt of hij het niet eens zal opschrijven, doet de ik via Reve verslag van alweer een kortstondige relatie met een jonge vrouw die hij ontmoet in de "Zuidnederlandse havenstad V", waar hij een lezing houdt uit eigen werk.

Knap

Vermoedelijk bestaat er in de hele Nederlandse literatuur geen verhaal met zoveel dubbele bodems en "speciale effecten", geen volwaardige novelle die zichzelf tegelijkertijd een lachspiegel voorhoudt, geen griezelverhaal waarin de klassieke horror van krakende treden in het donker en geheimzinnige sleutels die in nog veel geheimzinniger deursloten worden gestoken, zo knap wordt aangedaan! Fber en dat vervalt de schrijver weliswaar nog wel in ouderwets geleuter, maar hij zichzelf als in een speelfilm in actie ziet als waarzegger, verdient het om klassiek te worden! De vierde man: een verhaal waarin Reve bij voorbaat alle poten onder de stoelen van zijn critici heeft weggezaagd.