De Iraans-Nederlandse schrijver Kader Abdolah (1954) voerde vorige maand een heftige discussie met VVD-leider Frits Bolkenstein over het vluchtelingenbeleid. Het was een nogal eenzijdig debat. Het schoot zijn doel volledig voorbij. Terwijl Abdolah almaar geemotioneerder en geagiteerder zijn gal spuide, reageerde Bolkestein steeds stoïcijnser. In al zijn opwinding overtrad Abdolah zijn eigen regel: praat zachtjes met je tegenstander. Wind je niet op. Met 'zachte woorden' bereik je meer dan met koppige drift. Met 'zachte woorden' schrijft Kader Abdolah nu al geruime tijd onder de titel Mirza - Perzisch voor chroniqueur - wekelijks zijn column in de Volkskrant. Het zijn stukjes, korte verhalen eigenlijk, in een heldere en bloemrijke stijl, die veel lezers aanspreken. Deels heeft dit te maken met de verfrissende kijk op Nederland, op zijn cultuur, gewoonten en inwoners, waarmee buitenstaander Abdolah ons een spiegel voorhoudt. Een zeker exotisme zal daar niet vreemd aan zijn. Abdolah dwingt bewondering af met een mooie formulering of weet te ontroeren met een anekdote. Hij put rijkelijk uit zijn herinneringen en verweeft die met zijn ervaringen in zijn tweede vaderland. Zijn scherpzinnige observaties en poëtische schrijfsels vormen hoe dan ook een aangenaam rustpunt temidden van het dagelijkse nieuws. Onthechting Nu ze in een boek zijn gebundeld valt die kracht enigszins weg. Toch blijven de meeste stukken door de variatie aan onderwerpen en de poëtische, dwingende stijl redelijk overeind. Abdolah schrijft met schijnbaar achteloos gemak zowel over zijn moeizame relatie tot Nederland en zijn onthechting als over de Nederlandse en Perzische taal en (klassieke) literatuur ('in de Hollandse poëzie voel ik mij thuis'). Hij schrijft zowel over de kleine dingen die hem hier opvallen en waarvoor wij nog nauwelijks oog hebben, als over zijn land van herkomst. Hij schrijft net zo gemakkelijk over de Eurotop, over voetbal en boodschappen doen als over de vervolging van schrijvers. In het verhaal Aan Salman Rushdie verbindt hij de fatwa die over de schrijver van de Duivelsverzen is uitgevaardigd met andere vervolgde schrijvers uit zijn vaderland: 'Als Pers schaam ik me diep', schrijft hij. 'Een schrijver ter dood veroordelen omwille van een boek? Je bent niet de enige die een doodvonnis gekregen heeft van een Perzische dictator. De geschiedenis van onze literatuur is daadwerkelijk de geschiedenis van de vermoorde schrijvers. De geschiedenis van de schrijvers die hun huis en haard hebben moeten verlaten.' Zo'n schrijver is ook Kader Abdolah, pseudoniem voor Hossein Sadjadi Ghaemmaghami Farahani, die als eerbetoon de naam van zijn vermoorde Koerdische vriend aannam. Tien jaar geleden ontvluchtte Abdolah Iran om in de Verenigde Staten een nieuw schrijversbestaan op te bouwen. In Iran waren van Abdolah, telg van een vooraanstaand Perzisch geslacht van politici en schrijvers en van huis uit natuurkundige, eerder twee boeken verschenen, én verboden. Hij strandde echter in Nederland. Hier leerde hij als een bezetene de taal, vooral dankzij Jip en Janneke van Annie M.G. Schmidt, en begon in het Nederlands te schrijven. Voor zijn verhalenbundel De adelaars uit 1993 over zijn ervaringen in grenshospita en opvangcentra, ontving hij het Gouden Ezelsoor voor het best verkochte debuut. Twee jaar later volgde De meisjes en de partizanen, en vorig jaar verscheen De reis van de lege flessen, een roman over de geestelijke worsteling van een balling. Dat boek liet een onevenwichtige indruk achter, ondanks de beeldende en krachtige taal. Het leed nogal onder de overdadige symboliek. Misschien was Abdolah nog niet rijp voor een werk van lange adem. Hij overtuigt vooralsnog op de korte baan, in zijn Mirzaverhalen, met als hoogtepunt. Een leeg graf, waarin hij als een beeldhouwer schaaft en hakt tot hij in de taal op de kern stuit. Een kern van zachte maar welluidende woorden.