De levens van grote schilders inspireren kennelijk niet, hoe spectaculair hun biografie�n ook zijn. Dirkje Kuik heeft het na Vermeulen, Hoste en Tetteroo aangedurfd om een schildersleven als uitgangspunt te nemen. Haar roman Broholm speelt zich voor een groot gedeelte af op het atelier van de Franse schilder David.

Ze vertelt het verhaal vanuit het perspectief van de leerling, Dubois, die mag beginnen met het wrijven van de verf, het aanpunten van de tekenkrijtjes en het prepareren van de doeken en panelen. Dubois is er gekomen op voorspraak van zijn vader, een oorlogsverteraan die in dienst van generaal Bonaparte zijn been verliest en verder moet 'met een houten poot'. Hij redt het leven van David door bij het Comit� van Veiligheid voor zijn onschuld te pleiten. Dat is David nooit vergeten. Zoonlief is welkom om het 'zware pad' van de kunst te betreden.

Het is fascinerend te lezen hoe het er op het atelier aan toe gaat. Dirkje Kuik, die ook deze roman zelf illustreerde met pentekeningen, heeft op de details gelet. Met groot inlevingsvermogen vertelt ze over de totstandkoming van de grote werken van David, geholpen door de kleine Dubois die zich al snel opwerkt tot de begaafdste leerling. Dubois schildert een stuk van de luchten op het immense doek De Sabijnse maagden (1799) en is ook verantwoordelijk voor een hoek van de tempel op de achtergrond.

Nog aardiger is de periode waarin David werkt aan het kroningsschilderij voor Napoleon, het doek met zo'n honderd figuranten. Het moest een grootse vertoning worden, maar wat was het voor David een ramp om het te maken. Zijn atelier was te klein voor het kolossale doek, dus moest hij uitwijken naar de oude kerk op het Sorbonneplein. 'Er ontbreekt verwarming; we zullen zomer en winter door moeten werken, anders komt het in geen tien jaar klaar, en dat wenst de keizer niet. Het licht deugt niet.'

Heerlijk, zo'n grommende David over 'het etiquettegedreumel, het geroddel van de artistieke vlooien en die stomme modellen.' Hij wordt doodziek van het domme geklets, de valse praatjes en de misplaatste ijdelheid. Werken voor Napoleon is nog een gevaarlijke bezigheid ook. Als de keizer het een prachtig schilderij vindt, staat de hele hofkliek te klappen, maar fronst hij de wenkbrauwen, dan kan David zich beter verhangen.

Het karwei zou hem niet de eer en roem brengen waar hij zelf misschien op hoopte. Op de dagelijkse gang van zaken had Dirkje Kuik pagina's lang door mogen gaan, maar ze schreef een roman en geen kunsthistorisch boek. Daarom plaatst zij alles in het kader van de ontwikkeling van de kleine Dubois.

Hij mag van zijn meester niet werken aan het kroningsschilderij. Landschappen schilderen, daarin ligt zijn kracht. Maar voor hij de kans krijgt zich daarin te ontplooien, moet hij onder de wapenen. Er staan hem nogal wat fikse veldtochten te wachten, want het rommelt bij de Pruissen, de Oostenrijkers en de Russen.

De edele kunst van het schilderen plaatst Dirkje Kuik tegenover 'de in haar ogen even fraaie als gruwelijke kunst van het oorlogvoeren', zoals de uitgever laat weten. Al eerder waagde Dirkje Kuik zich aan dit laatste onderwerp met het weinig opzienbarende verhaal De terugtocht van generaal Faidherbe in haar bundel Piranesi en zijn dochter. In de roman Broholm zijn de verslagen van de tochten van Dubois en de dramatische veldslagen van Napoleon niet de sterkste onderdelen. Maar door deze keuze kon Dirkje Kuik het wel en wee van Dubois in een maatschappelijk perspectief beschrijven.

Dirkje Kuik is er de vrouw niet naar om de verschrikkingen van de oorlog ernstig te nemen. 'Je kon rustig zeggen dat we op een hommelsnest zaten,' constateert Dubois op het moment dat er duizenden slachtoffers zijn gevallen. 'Zeker zevenduizend man infanterie lag op de kont, daarbij een tienduizend Tataren'. Als bij de slag van Austerlitz generaal Morland sneuvelt, maakt Dirkje Kuik er nog meer een dolle boel van. 'Hij werd in een vat rum gekist om niet rottend in Parijs aan te komen. Daar zou hij gebalsemd worden, opgezet voor een eregalerij. Zoveel waardering? Napoleon had denkelijk iets goed te maken, en zag publiciteit.' Hoe anders zien dergelijke passages eruit bij Louis Ferron (Pruissen), Nelleke Noordervliet (vooravond Franse Revolutie) en Viktor Prizmic (voormalig Joegoslavi�).

Soms lijkt het erop dat de lezer van Broholm toeschouwer is bij een poppenkastvoorstelling, zo luchtig zijn de veldslagen verbeeld. Dat verandert niet wezenlijk als Dubois met de directeur van het Louvre, Denon, op rooftocht gaat in Duitsland om kunstschatten te bemachtigen. Mooie passages levert dit op. Ze hebben geen geweten: ze doen het immers op keizerlijk bevel en bovendien: 'Heb je gezien hoe die dikke zuipschuiten omgaan met hun bezit? Sommige meesterwerken zijn schandelijk verwaarloosd, verslonsd. Ze mogen er trots op zijn dat hun kunstwerken het beste museum ter wereld gaan sieren.'

Op deze manier vertelt Dirkje Kuik ook het wat curieuze verhaal van de tocht van Dubois naar Denemarken en zijn verblijf op het slot Broholm. Hij krijgt een houw met een sabel, ontsnapt aan de dood, maar heeft er wel een rood litteken op zijn hoofd aan overgehouden. Het is nota bene keizer Napoleon zelf die hem in het herstellingsoord bezoekt. Aan het einde van de roman blijkt dat Dubois zijn dagen slijt als kunsthandelaar in Parijs.

Broholm is een historische roman die nogal afwijkt van het gangbare. Ondanks het dramatische onderwerp maakt Dirkje Kuik er een gezellige boel van, wat door de luchtige pentekeningen wordt geaccentueerd. De poppetjes lijken erg vaak op vadsige sprookjesdieren en dat zal niet zonder betekenis zijn.

Dirkje Kuik: 'Broholm'. Uitgeverij De Arbeiderspers. Prijs: 36,90.