Vreemde vrienden

Auteur : R. Kromhout

Uitgever : Leopold B.V.

Rubriek : Kinderboeken

Fiction 10-12 jaar

Trouw, 1 mei 1999

De kip Magdalena sterft elke keer weer prachtig

NANDA ROEP

Alweer vier jaar geleden publiceerde Rindert Kromhout 'Rare vogels', dat gaat over een rondreizend theatergezelschap, bestaande uit dieren. Het werd goed ontvangen, kreeg een Vlag en Wimpel in 1996 en werd genomineerd voor de Gouden Uil. Nu heeft Kromhout een vervolg uitgebracht: 'Vreemde vrienden'.

Het boek beschrijft opnieuw een periode uit het leven van Lolo, het varken dat inkopen doet en voor iedereen kookt; Elsa, het konijn dat maar geen 'nee' kan zeggen tegen feestjes; Beppo, de ram die ondertussen te oud is om actief onder de dieren te zijn; Roberto, de fazant met sterallures; en Magdalena, de kip die gespecialiseerd is in het spelen van sterfscènes.

In 'Rare vogels' zijn de dieren op weg naar een grote, oude villa, waar ze de winter zullen doorbrengen. De nadruk ligt hier op Socrates, een buldog die zich als directeur van het gezelschap opwerpt. Hoe dichter ze hun winterverblijf naderen, hoe zenuwachtiger Socrates wordt als bijvoorbeeld een acteur te lang weg blijft. Het blijkt dat Socrates een gevaarlijk plan heeft opgevat. Het is namelijk de bedoeling dat de dieren van de toneelclub dienen als wintervoorraad voor Socrates en zijn zus Sophie. Dit besef groeit langzaam en het moment van realisatie, is werkelijk schokkend. Voor de overmeestering van de honden hebben de dieren een slim plan nodig, wat het boek nog spannender maakt.

In het vervolg 'Vreemde vrienden' weet je direct waar de dreiging vandaan komt, want Kromhout opent ermee: er is een sekte met aan de top een Heerlijke Heer wiens voeten zijn aanhangers soms mogen kussen. Bovendien is de oogst tegengevallen en zoals de geschiedenis leert, betekent dat een goede voedingsbodem voor angsten en ook sektes.

Het boek wordt geschreven vanuit Lolo het varken. Hij is degene die het hardste werkt van allemaal. Hij zorgt dat Elsa haar rode wijntje krijgt. Hij zorgt dat Roberto publiek heeft wanneer die wil voorlezen uit zijn autobiografische en schromelijk overdreven werk 'Ik, Roberto!' Lolo zorgt voor de oude, hulpbehoevende ram Beppo. En wanneer Magdalena ergens haar sterfscènes moet komen spelen, poetst Lolo de koets en chauffeurt hij haar. Daarnaast doet hij de boodschappen en verzorgt hij het eten. Dat is nogal wat, inderdaad.

De dieren zijn helaas niet op tournee en Lolo vindt dat jammer, want hij mist de gezelligheid ervan. Terwijl hij aan vroeger loopt te denken, wordt hij aangsproken door de pad Fraternello, die hem vraagt waarom hij zo somber kijkt. Tegen deze vreemdeling stort Lolo, min of meer tot zijn eigen verbazing, zijn hart uit. De pad - die nu eens niet stinkt, maar heerlijk ruikt - neemt Lolo mee naar een kerkje in het dorp, waar hij innig en liefdevol wordt begroet door zijn nieuwe vrienden. Gaandeweg het verhaal neemt Lolo meer en meer afstand van zijn oude vrienden de acteurs, en trekt hij naar de dieren in de kerk: onder andere een hagedis, een das en uiteindelijk ook de ram Beppo. Natuurlijk moet iedereen hard werken en veel betalen om 'vriend' te mogen zijn.

Kromhout beschrijft het geijkte verhaal van hoe mensen tot een sekte worden bekeerd, hoe ze vervolgens van hun omgeving worden geïsoleerd en hoe ze afhankelijk worden gemaakt. Maar de padden worden - natuurlijk - ontmaskerd. Continu heb je in de gaten in welk cliché Lolo trapt, waardoor je niet veel inleving kan opbrengen voor zijn handelswijze - ook al doordat Kromhout met behoorlijke afstand schrijft.

Omdat de Heerlijke Heer nergens een levend, volledig personage wordt, is het moeilijk te begrijpen waarom mensen in vredesnaam hun hele hebben en houden aan hem willen schenken. Het is een doorzichtig verhaal en de omslag zit 'm al in de eerste keer dat Lolo de voeten van de Heerlijke Heer mag kussen. Meteen ziet hij dat deze blinde kalkoen onmogelijk de geweldig krachtige leider kan zijn die de pad Fraternello schetst. Er volgt geen ingewikkelde schermutseling, Lolo en Beppo nemen gewoon afscheid van het kerkje en de sekte.

Deze conclusies horen over het algemeen te betekenen dat 'Vreemde vrienden' niet geslaagd zou zijn. En toch Magdalena sterft zo prachtig, dat wil je wel honderd keer zien of horen. Lolo is zo goed van vertrouwen en zo ontwapenend, die zou je kopen als het kon. Roberto is bijna hilarisch egocentrisch. Kromhout heeft prachtige personages gecreëerd en die redden deze show, want van de ontwikkelingen moet 'Vreemde vrienden' het niet hebben.