Guido van Heulendonk
Aimez-vous les moules?
door Johan Diepstraten
Na het overlijden van Ischa Meijer werd het bekend. Waar hij ook was in Amsterdam, om de haverklap belde hij Connie Palmen op. Voor de hoofdpersoon in ��n van de verhalen in Aimez-vous les moules van Guido van Heulendonk is dit het teken van de ware liefde. Ook hij gaat zijn vrouw vele keren per dag bel len.

Het uitgangspunt voor het verhaal is aardig. De lezer begrijpt al na enkele pagina's dat het huwelijk van de man niets meer voorstelt, en dat maakt de dagelijkse telefonades extra be klemmend. Dit moet op niets uitlopen.

Guido van Heulendonk smeert de intrige uit over 17 pagina's en dan is het -pats boem- afgelopen. De man bekent zijn vrouw dat hij op een nacht met de pr-medewerkster van zijn bedrijf iets heeft gehad. 'Het was iets van ��n nacht geweest, echt waar, zo clich� als het maar kan. Jij naar je moeder, wij late vergadering, ik haar een lift, nog een glas bij haar thuis, Out of Africa op tv, jezus, jezus, godjezuschristus...'

Is dit alles? Jawel, het lijkt op een verhaal voor de cursus Beginnende Schrijvers. De uitwerking is mager, wat geldt voor vrijwel alle verhalen in Aimez-vous les moules: de aanzet is verdienstelijk en vervolgens houdt het op.

Je zou het niet verwachten van een schrijver die in 1996 de prestigieuze Gouden Uil ontving voor de roman Paarden zijn ook varkens. Die uitverkiezing kwam enigszins als een verrassing. Het bekroonde boek heeft wel een origineel thema: de gesjeesde mislukkeling Eduard Bottelaer verzamelt in Gent voorwerpen, objecten die hij transformeert tot kunst.

De opzet van de roman gaf Van Heulendonk de gelegenheid op een vrolijke manier af te geven op de prietpraat in de beeldende kunst. Bovendien is het een liefdesverhaal omdat de hopeloos zwijmelende Eduard alles doet in opdracht van de jonge kunste nares Helena die in New York eveneens objecten verzamelt.

Net als in de roman wordt ook de verhalenbundel bevolkt door types die het niet hebben gemaakt. Echtscheidingen en overspel zijn aan de orde van de dag. De veertigers verkeren in een midlife crisis. Over de illusies wordt hoog opgegeven, maar het beuzelniveau is hoog. De kleinburgerlijke middelmaat heeft het bij Van Heulendonk voor het zeggen. Die thematiek is tamelijk pass�.

De bundel opent met het verhaal(tje) 'Einstein of Mohammed' dat uit 13 regels bestaat. Het blijkt om een geboorte te gaan. Wat zou het worden? Einstein of Mohammed, Caesar of Jeanne d'Arc, een Indische prinses of de kleinzoon van Chelsea Clin ton? De pointe zit in de laatste regel: 'En ze zag dat ze een gnoekalf was, en dat dertig meter verder hyena's stonden toe te zien hoe ze haar wankele poten probeerde.'

De symboliek is zwaar aangezet. Het is de Van Heulendonk uit de vroegere bundels die zijn personages al het leed van de mensheid op hun schouders liet dragen. Het blijft in Aimez- vous les moules bij dit ene verhaaltje. Het persoonlijke leed mag in de volgende 13 verhalen groot zijn, het is wel te overzien.

Voor de vrouw op middelbare leeftijd bijvoorbeeld die haar man Gerrit verloor en het geluk had voor de tweede keer de liefde van haar leven te ontmoeten: Boudewijn. E�n ding is nooit opgehelderd: naar wie was Gerrit op weg voordat hij het fatale auto-ongeluk kreeg. Voor wie waren de bloemen bestemd die in de auto werden gevonden? Extra complicatie: de moeder ontdekt dat de echtgenoot van haar dochter vreemd gaat. Het dilemma is duidelijk: moet zij haar dochter op de hoogte stellen van haar ontdekking of alles maar laten zoals het is?

De personages kiezen vrijwel altijd voor de weg van de minste weerstand. Berusting in de situatie is de leidraad van hun handelen. Even springen ze uit de band, maar uiteindelijk komen ze gewoon met beide voeten op aarde terecht. Een groot vader mag tot onsteltenis van de buurt midden augustus zijn tuin versieren met alle kerstspullen die hij heeft, aan het eind van het verhaal pakt hij alles keurig weer in. Een hoog begaafde dochter mag via slinkse wijze haar moeder koppelen aan een van haar leraren, uiteindelijk was het maar een gein tje.

Je kunt de burger ook een geweten schoppen door hem te con fronteren met dit lijdzame gedrag. Dat moet de opzet van Van Heulendonk zijn. De beschreven levens zijn zo banaal en grijs dat de lezer wel moet reageren op zoveel lamlendigheid. Mannen van vijftig die gluren naar de serveerster van een dranklokaal en vervolgens inzien hoe uitgeblust hun leven is, het kan niet treuriger.

'Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren en ook weemoedigheid die niemand kan verklaren,' dichtte Elsschot in de eerste helft van deze eeuw. Daarvan is Aimez-vous les moules de perfecte illustratie, met dit ver schil dat de levens van de personages nu beheerst worden door GSM-toestellen en internet-verbindingen. De modernste communi catiemiddelen staan tot hun dienst, maar waar het echt om draait, spreken ze niet uit.

De verhalen zijn compositorisch eenvoudig. Van Heulendonk kiest voor een momentopname, beschrijft een kleine ontwikke ling en sluit het verhaal af met een al dan niet gezochte pointe. Onderhoudend zijn ze wel, maar echt sprankelen doen de verhalen niet.

Paarden zijn ook varkens bestaat uit een aaneenschakeling van mooie observaties en gebeeldhouwde zinnen, de ene nog fraaier dan de andere. In Aimez-vous les moules zoekt de lezer er naar, maar vindt ze niet. Nee, echt bijzonder is de verhalen bundel niet.

Guido van Heulendonk: 'Aimez-vous des moules'. Uitgeverij De Arbeiderspers. Prijs: 34,90.


Hosted by www.Geocities.ws

1