Boeken: het Leesdossier - Nooit meer slapen - recensies (2)
Titel: Nooit meer slapen
W.F. Hermans
In het Parool beschrijft Adriaan Morriën de personages in het boek als 'eenzelvig', en Hermans' behandeling van hen als 'rechtlijnig'. Door die behandeling krijgen ze iets karikaturaals, wat vooral bij de zus van Alfred 'aan de grens van de waarschijnlijkheid' raakt. Alle bijfiguren maken deel uit, zegt Morriën, van 'het weinig gecompliceerde psychologische systeem waardoor Alfred in beweging wordt gehouden. [...] Alfreds tocht naar het noorden, die op de eerste bladzijden in Oslo begint, verrast en boeit niet door wat men over hem te weten komt [...] maar door de overstelpende hoeveelheid details waarmee zijn mislukking wordt gedemonstreerd en de nauwkeurigheid waarmee ze wordt opgetekend. Die mislukking speelt zich af in een voor onze literatuur uitzonderlijke en exotische omgeving die geleidelijk noordelijker en onherbergzamer wordt, onder omstandigheden waarvan de opgedrongen en al evenzeer ironische heroïek in 'kleinigheden' schuilt (zwermen muggen, gebrek aan comfort) en in de onvolkomenheid waarmee Alfred zich op deze tocht heeft voorbereid.'
Alfred Kossmann schreef voor Het Vrije Volk (toen ook een landelijk dagblad) een beschouwing over de structuur van het boek. Hij merkt op, net zoals Morriën, dat de personages nogal vlak zijn, maar hij zegt erbij dat Hermans meer filosoof is dan psycholoog: 'Een van de drie Noorse collega's heeft weinig anders te doen dan geestige, volgens sommige lezers misschien cynische bespiegelingen houden over het bestaan van God en dergelijke grote onderwerpen. En Alfred moet een tijd in eenzaamheid doorbrengen om zich bewust te worden van de nietigheid van ons aller existentie. Dit gefilosofeer in de hardnekkige, soms kwaadaardige trant die men van Hermans kent levert hele essays op, die in de roman goed zijn opgelost, al schrikt men wel even wanneer twee geologen midden in de woestenij, gewond en doodop, ineens over Wittgenstein beginnen.'
Meer recensies.