Sinds 1994 - met Veren , bekroond met een Zilveren Griffel - heeft Veronica Hazelhoff duidelijk een kwaliteitssprong gemaakt in haar schrijverschap. Sindsdien staat ze garant voor mooi afgeslankte boeken waarin relaties centraal staan, met een eigenzinnige sfeerschepping, geschreven in een hoogst suggestieve, uitgepuurde stijl. Met Verloren paradijs gaat ze door op die weg.

,,Iemand die zich niet aan de regels houdt wordt voorgoed verbannen uit het paradijs.'' Dat is de kernzin van het boek en tevens de schokkende levensles die de elfjarige Flora overhoudt aan het kerstfeest in het gezin van haar vriendin Angel.

Flora dweept met dat gezin, dat helemaal niet zo ,,dorps'' is als bij haar thuis. Angels ouders laten zich bij de voornaam noemen en hebben een leefstijl waarbij ,,het gaat om de details''. Ze gedragen zich constant als tortelduifjes. Prachtouders gewoon. En ,,Ella kon mooi vertellen over tentoonstellingen, toneelstukken en films.'' De vader, Johan, ,,ziet er niet uit als een vader. Meer als een te groot geworden jongen.'' Natuurlijk hebben ze stijl te koop. Een prachtig versierde kerstboom (terwijl bij Flora thuis slechts sprake is van ,,een vaas met dennentakken en wat hulst''), een mooi beklede antieke wieg voor de baby van vier maanden, en als hapje krijg je er verse vijgen met parmaham. Natuurlijk is er een schitterend feestmaal (Flora's moeder ,,vindt het zonde van de tijd om een hele avond over een maaltijd te doen''). Kortom, Angels thuis is een warm paradijs.

Er zijn wel een paar barstjes in het ideale plaatje. Waarom weigert Angel van de buurman een foto aan te nemen waarop zij als baby staat, samen met haar vader die intens liefdevol naar zijn vrouw kijkt? Waarom lijken Angels ouders geen familie te hebben, er is immers nooit bezoek? Waarom zei Ella tijdens haar zwangerschap zo weinig over de baby? (,,Hij leek alleen uit buik en ongemak te bestaan''). Waarom zei Lizette, vriendin des huizes, twee maand geleden tegen Johan: ,,Soms maakt ze me razend. Jou niet?'' en antwoordde Johan: ,,Ik wil het niet horen!'' De belangrijkste barst heeft zich vorig jaar in de zomer voorgedaan: Ella is toen plotseling naar Rome vertrokken, en is na een jaar hoogzwanger teruggekomen... Maar Angel, Johan én Lizette hebben gedaan of er niks is gebeurd. Geen vragen, geen verwijten. Samengevat in de woorden van Angel: ,,Niet willen weten is soms handig. Slapende honden hebben dekens nodig en geen herrie.'' Ze spelen happy family , de baby is welkom. Slechts één keer heeft Angel het taboe doorbroken, maar de kille reactie van haar ouders bracht haar weer op het rechte spoor van doen-alsof.

Dus op het kerstfeest is alles best in het beste der gezinnen. Flora observeert het spel dat ze zichzelf opgelegd hebben, en ze wordt er op de duur fysiek onwel van. Als ze na een korte speurtocht een brief uit Italië vindt en die aan Angel laat lezen, barst de bom. Meteen is Flora een niet meer gewenste buitenstaander, zelfs voor Angel.

Het slotfragment van nauwelijks één bladzijde maakt een sprong van bijna zes jaar. In zijn beknoptheid is het verrassend en veelzeggend.

Diezelfde suggestieve bondigheid vinden we op andere vlakken terug. Hoe diep het verdwijnen van haar moeder invreet bij Angel wordt samengevat in het simpele zinnetje: ,,En op een dag knipte Angel haar vlechtjes af.'' Als de lezer zich bijvoorbeeld afvraagt waarom Lizette nooit Johan of Ella door elkaar heeft geschud, moet hij het doen met één zinnetje dat Lizette tegen Flora zegt: ,,Ze zijn de enige familie die ik heb.'' En voor het antwoord op de vraag waarom Angel, na het lezen van de brief, eindelijk het taboe doorbreekt en haar moeder ter verantwoording roept, kunnen we slechts terecht bij één korte passage. In de brief vraagt de onbekende vader namelijk aan Ella om eindelijk te beslissen. Angels vraag: ,,Wanneer ga je? Heb je daarom een nieuwe koffer gekocht? Als je maar weet dat je mijn broertje niet meekrijgt.'' Of hoe je in weinig woorden tegelijk de verlatingsangst én de binding met het broertje weergeeft.

Toch wringt er iets in de basisconstructie van het verhaal. Waarom blijft Flora het gezin als een paradijs beschouwen, terwijl ze toch al meer dan een jaar op de hoogte is van het weglopen van de moeder en het onwettige vaderschap? Alleen wíe die vader is, is nog een (onbelangrijke) vraag. Dat Flora in het geheim gaat rommelen in een lade en een brief steelt, lijkt me niet te kloppen met haar karakter. Het is een nogal krampachtige poging om een geheimzinnig verhaalelement binnen te smokkelen in een verhaal dat dit niet nodig heeft. En tegelijk een tour de force van de auteur om het verhaal zijn gewenste draai te geven. En daar precies zit de zwakte: het doorbreken van het taboe gebeurt niet op basis van een psychologische evolutie, maar via een toevallige vondst. De uitdieping van de karakters is trouwens nogal onevenwichtig: vooral Johan is een fletse figuur.

Met Verloren paradijs haalt Veronica Hazelhoff misschien niet het hoge niveau van het intrigerende Veren en van De sneeuwstorm . Maar elk nieuw boek van haar blijft het lezen meer dan waard, al was het maar om de precieuze schrijfstijl. Wie niet goed weet wat hij zich bij een ,,suggestieve schrijfstijl'' moet voorstellen, leest best eens de drie hier genoemde boeken. Lees- en taalgenot gegarandeerd!

Ik stip nog aan dat uitgeverij Querido in Verloren paradijs voor een visuele innovatie zorgt. De 44 fragmenten worden allemaal voorafgegaan door twee soorten vignetten. Eenzelfde vignet voor alles wat zich afspeelt tijdens het kerstfeest en een ander vignet voor alle flashbacks of prospectieve elementen. Of hoe je jonge lezers een handig zetje geeft in het vertrouwd raken met een niet-lineair tijdsverloop.

VERONICA HAZELHOFF, Verloren paradijs , Querido, Amsterdam/Antwerpen, 56 blz., 359 fr.