Schrijver Hartman, Evert

Titel Bedreigde land, Het

Bron De Telegraaf

Publicatiedatum 23-09-1988

Recensent Thea Detiger

Recensietitel Beeldenstorm in Utrecht en Israël uit de Bijbel herleven in jeugdromans

Met haar nieuwe roman "De val van de Vredeborch" bewijst Thea Beckman dat onze vaderlandse geschiedenis zo rijk aan spannende gebeurtenissen is datje er nauwelijks iets bij hoeft te verzinnen om een mooi boek te schrijven.

Haar vrouwelijke hoofdpersoon, de bierbrouwersvrouw Catharina van Leemputte, is bekend geworden in de geschiedenis van Utrecht doordat ze met een stel huisvrouwen eigenhandig aan de afbraak van het fort Vredeborch begon, en de gebeurtenissen tijdens de Beeldenstorm in 1566 kon ze bijna letterlijk overnemen uit het 'Jaarboek' van de Domstad, compleet met naam en toenaam van de daarbij betrokken burgemeesters en edelen.

Die rijkdom aan historisch materiaal betekent natuurlijk niet dat de schrijfster weinig heeft hoeven doen om een buitengewoon aantrekkelijk boek te schrijven. Met haar meesterhand heeft ze verschillende personen van het gezin Van Leemputte haarscherp en levendig neergezet.

Naast de vastberaden Catharina staat de wijze en verdraagzame Jan Jacobs van Leemputte, die als 17-jarige jongen voor de inquisitie uit Antwerpen heeft moeten vluchten en door zijn huwelijk en zijn vakmanschap als bierbrouwer een vooraanstaand burger van Utrecht wordt. Hun kinderen, die ook allemaal een belangrijke rol in het geheel spelen, zijn: oudste dochter Digna, een lief kind dat de onvergeeflijke fout maakt om verliefd te worden op de vijand, een Spaans edelman; de fanatieke zoon Daniël, een vreemde eend in de bijt, die tot ieders verbijstering in een tijd van Reformatie het klooster in wil om priester te worden; de luchthartige maar moedige Adam; en tenslotte het verwende popje Catrientje, dat als benjamin steeds op een grappige manier haar eigen voordeel nastreeft.

Duisternis

Aan de hand van dit gezin krijgen we zicht op het leven in het Nederland van de 16de eeuw, dat tot voor kort in duisternis was gehuld. Daar is onlangs verandering in gekomen mede dankzij de museum-manifestatie "De eeuw van de Beeldenstorm". Thea Beckman heeft ingehaakt op de stroom van informatie die destijds vrijkwam en schreef er na haar twee feministische toekomstromans weer een ouderwets spannende jeugdroman over.

Behalve een stuk geschiedenis weet Thea Beckman haar publiek al lezend ook een stukje psychologische kennis bij te brengen, doordat ze innerlijk drijfveren van haar hoofdpersonen eenvoudig en raak weet neer te schri ven. Onder haar lezers scharen zich naast j eugddigen overigens steeds meer volwassenen. En terecht.

datzelfde geldt voor Evert Hartman, die met "Het bedreigde land " ook een spannende historische roman haaft afgeleverd, zijn eerste in dit genre. Terwijl in de roman van Thea Beckman de voortkomende gruwelijkheden de hoofdpersonen niet direkt raken, is dat bij de hoofdpersoon van Evert Hartman wel het geval.

Om zichzelf en zijn familie te verdedigen moet de 14-jarige Mattanja wel eens een Filistijn van kant maken, hoeveel moeite dat deze gelovige jongen ook kost.

Het past echter helemaal in het verhaal dat zich afspeelt in het Israël uit het Oude Testament, het land van koning Saul en David. Overvallen van Filistijnen op de dorpen en vrouwenroof zijn hier aan de orde van de dag, terwijl het ook tussen de stammen onderling niet altijd botert. Hier heerst het principe oog om oog, tand om tand.

Strijdlustig

Als jij iemands been breekt, moet je je vervolgens beschikbaar stellen om jouw benen te laten breken.

De familieleden van Matanja reageren allemaal op hun eigen manier op de omstandigheden. Zijn broer Uria is een nuchtere vechter, terwijl zijn moeder eerder hoopt op een vreedzame oplossing.

Mattanja zelf hangt daar een beetje tussenin. Als het gaat om spectaculaire ontspanning is hij ondanks zijn twijfels uiterst strijdlustig, maar als hij ziet dat mensen zinloos gemarteld worden, lat hij zijn hart spreken. Dat wordt hem in deze harde maatschappij niet in dank afgenomen en aan het eind van het boek is Mattanja dan ook als banneling, moederziel alleen op weg, op zoek naar de eveneens gevluchte David.

Dit einde geeft Evert Hartman de gelegenheid een vervolg op "Het bedreigde land" te schrijven, en dat hij is hij ook van plan. Na een bezoek aan Israël kwam hij met zoveel indrukken en ideeën thuis dat hij van plan is een triologie te schrijven.