Schrijver Haasse, Hella S.

Titel Oeroeg

Jaar van uitgave 1948

Bron Vrij Nederland

Publicatiedatum 28-02-1948

Recensent van K.

Recensietitel Oeroeg : een bekroonde novelle

De Commissie voor de Propaganda van het Nederlandse boek heeft de goede gewoonte elk jaar de boekliefhebbers een geschenk aan te bieden in de vorm van een novelle, een bundel korte verhalen of enig ander op literatuur en schrijvers betrekking hebbend boek. Ditmaal is het geschenk weer een novelle, die tot onderwerp heeft de vriendschap en vervreemding tussen twee jongens, de één Nederlands, de ander Indonesisch.

De lezer is bovendien nog in de gelegenheid te raden naar de schrijfster of schrijver, waarbij hij kiezen kan uit 19 namen, die achterin het boek versneld zijn.

Ook voor de criticus is dit een merkwaardige omstandigheid. De kennis omtrent de schrijver, de plaats van het boek in het geheel van 's schrijvers oeuvre, vormt altijd een van de belangrijkste elementen van een kritiek. Die zijn nu niet voorhanden. Het lijstje schrijvers raadplegend begrijpt een ieder wel onmiddellijk van wie de novelle niet is. De Bourbon, Willy Corsari, Mok of Revis hebben dit verhaal o.i. zeker niet geschreven. Maar laten wij de novelle zelf bekijken en ons niet verliezen in gissingen. De jury heeft inderdaad een goed werkstuk bekroond. Het is geschreven in een klare en eenvoudige taal, zonder de literaire opsmuk, die in Nederland sinds 1880 ook het proza vergiftigt. Het verhaal is boeiend, de hoofdpersonen en dan vooral hun groeiende vriendschap en latere vervreemding zijn psychologisch knap en verantwoord beschreven. Een gelukkige bij -omstandigheid is dan nog het onderwerp. Het verhaal speelt in Indonesië, de problematiek van de verhouding tussen Nederlanders en Indonersiërs speelt er, zij het niet in de politieke maar in de psychologische sfeer, een beslissende rol in. In onze literatuur speelt Indonesië geen grote rol. Ook hier manifesteert zich in het algemeen het tekort aan belangstelling en inlevingsvennogen van de Nederlanders voor Indonesië. Daarom verheugt ons de verschijning van deze novelle des te meer.

Wij hebben bewondering voor de wijze waarop de schrijver (hoewel @j meer geneigd zijn te veronderstellen dat het een schrijfster is) het ondrarnatische groeiproces van een vriendschap tussen twee knapen heeft weergegeven, zonder sentimentaliteit, zonder veel gepsychologiseer, met een scherpe blik voor de kleine subtiele nuances en optredende veranderingen. Hierin ligt de grootste kracht van de auteur. Dramatische verbeelding is zeker niet de sterkste kant van dit talent. Het geheel is ondanks alle kwaliteiten wat vlak, het dramatische slot zeker niet geheel "uit de verf " gekomen.

Maar bijna zouden we zeggen dat dit ons deugd doet na alle grote woorden en de kwasi dieptepsychologie die ons heden ten dage wordt voorgezet door schrijvers, die nog niet droog achter de oren zijn. Een goede novelle en een prettig geschenk.