Schrijver Gestel, Peter van

Titel Uit het leven van Ko Kruier

Jaar van uitgave 1984

Bron NRC Handelsblad

De jeugdroman lijkt voomamefijk te bestaan bij de gratie van menselijke leed en onvermogen Niets blijft de lezer bespaard wanneer hij eemnaal een jaar of dertien is geworden: werkeloosheid, drankzucht, ongewenste zwangerschap, jeugprostitu-tie of zelfdoding. Ik ben naar Wladiwostok van Jan de Zanger kan zich zo in dit rijtje voegen, want het gaat over homofilie en het is een zorgelijk boek. Freek en Bart zijn tot in de vierde klas van de HAVO onafscheidelijk geweest. Tijdens een fietsvakantie in Denemarken bekent Bart Freek zijn liefde. Op Freeks geschokte en afwijzende reactie gaan de jongens gekwetst ieder hun weegs. Na de vakantie blijkt Bart spoor-loos. Vol schuldgevoelens gaat zijn vriend op zoek, met als enige levensteken een briefkaart, waarop "Ik ben naar Wladiwostok" staat. Het komt goed en iedereen is boordevol begrip voor iedereen. De Zanger bewees al eerder (in Ben is dood en De fietser) dat hij een verhaal goed in elkaar kan zetten. Via flash -backs reikt hij de lezer steeds een stukje van de legpuzzle aan. Dat procédé is spannend, maar het plaatje van de puzzle is niet interessant. De verhaalfiguren kwijten zich ernstig van hun taak binnen De Zangers betoog. Hun plichtmatig handelen en stijve dialogen roepen nauwelijks emotie op, zodat ondanks het speurderselement een braaf en saai verhaal ontstond. Tenslotte vind ik het zwak om, wanneer je homofilie aan de orde stelt, de homofiel zonder pardon de kous op de kop te laten krijgen, om vervolgens een rimpelloos verlopende heterofiele relatie te beschrijven. Er zijn ook auteurs die de realiteit voor jongeren anders benaderen. In Matthij s en Mathilde geeft Max von der Grün een aantal impressies uit het leven van twee vijftienjarigen uit de grote stad Dortmund. Matthijs en Mathilde komen uit een arbeiders-milieu en zitten niet op hun opklapbed te filosoferen over het bestaan hij wil kraandrijver worden, zij schoonheidsspecia -liste - maar halen samen rare streken uit. Ze leggen het verkeer om vanwege zogenaamde werkzaamheden en kalken 's nachts met levensgevaar de naam van een dief op de watertoren. Ze maken veel ruzie, vooral over de vraag wie de ander waar mag zoenen. Zoveel samenhang als het vorige boek vertoont zo fragmentarisch is dit. Vooral in het begin is dat moeilijk, wanneer de lezer zonder enige voorkennis in de actie valt. De kracht van het verhaal ligt in de humor en de sterke figuren van Matthijs en Mathilde, die niet getroffen worden door iets enorms, maar gewoon bezig zijn met groter worden. Nog kortere levens-stukjes schreef Peter van Gestel voor Goochem, de jeugdpagina van Het Parool. Ze werden gebundeld onder de titel Uit het leven van Ko Kruier. In zevenendertig columns wordt een middelbare scholier neergezet in zijn niet altijd even handige omgang met ouders, leraren en klasgenoten. Vooral meisjes geven aanleiding tot herkenbaar gestuntel. Van Gestel beschikt over een aangename, droge vorm van humor en een wisselende stijl. Soms brengt opgeschroefde achteloosheid hem tot moeilijk te begrijpen schoolkrantproza, soms schemert in prachtige persoons- en situatietyperingen Carmiggelt even door. Agnes Cecilia van de Zweedse Maria Gripe tenslotte gaat wel over een groot probleem, maar dat wordt

ongebruikelijk verwerkt. Nora heeft als klein kind haar vader en moeder ver4oren en wordt in een pleeggezin grootgebracht. De geheimzin -nigheid waarmee de volwassenen de dood van haar ouders hebben omgeven maakt dat ze zich buitengesloten en ongewenst voelt. Wanneer het gezin naar een oud flatgebouw verhuist beginnen er onverklaarbare dingen te gebeuren. Boeken vallen open bij voor Nora betekenisvolle regels, er klinken voetstappen van een onzichtbaar persoon, een kapotte wekker gaat achteruit lopen: iemand wil iets van Nora. Alle lijnen lopen naar mensen uit het verleden, die zich net zo in de steek gelaten voelden als Nora en uiteindelijk naar een meisje van haar leeftijd, dat Nor& s hartsvriendin zal worden. Het verhaal is spannend en mysterieus en beweegt zich in het intrigerende gebied van het zesde zintuig, van wat bestaat of niet bestaat. De lezer moet wel over een lange adem beschikken, want de schrijfster heeft een breeduitgesponnen, overgedetailleerde manier van schrijven, waardoor de spanning af en toe ernstig inzakt.