Schrijver

Dros, Imme

Titel

Ongelukkig verliefd

Jaar van uitgave

1995

Bron

Levende talen

Publicatiedatum

4-06-1995

Recensent

Kraaijeveld, Ruud

Recensietitel

Besprekingen





Bijna vijftien jaar geleden publiceerde Imme Dros De zomer van dat jaar, een autobiografisch getint jeugdboek dat zich afspeelt op Texel. De hoofdpersoon Daan List is een schuchtere jongen vantwaalf zonder veel zelfvertrouwen die erg opkijkt tegen het komende schooljaar, waarin hij voor het eerst naar de middelbare school in Den Helder zal gaan. Het verhaal beschrijft de zomer die eraan voorafgaat. Daan List komt in die periode in contact met het 'Geitewijf', een getalenteerde tekenares, die Daan helpt bij het ontwikkelen van zijn creatieve gaven en daarmee tegelijkertijd zijn zelfvertrouwen versterkt. Twee jaar na dit boek verscheen Lange maanden, waarin Daan opnieuw de hoofdpersoon is. Hij is nu zeventien en heeft aanvankelijk een moeizame relatie met Jetta Geerts. Tekenen is nog steeds belangrijk voor hem en hij neemt opnieuw les, nu bij de schilder Veerkamp. Daar ontmoet hij de mooie Welmoed van de Werf, op wie hij verliefd wordt. Als dat wederzijds blijkt te zijn, ontstaat een korte, stormachtige relatie, die echter op niets uitloopt.

Deze beide Texelse jeugdboeken werden destijds door de kritiek lovend besproken. Voor De zomer van dat jaar kreeg de schrijfster zelf een Zilveren Griffel.

Ik vind het zeer verrassend dat Dros na zoveel jaren nu met een derde jeugdboek over de belevenissen van Daan List komt. Dit zal echt het laatste zijn, want volgens de achterkanttekst rondt zij hiermee haar trilogie over een Texelse jeugd in de jaren vijftig af.

In Ongelukkig verliefd is Daan iets ouder dan in Lange maanden. Hij heeft zich ingeschreven als student in Amsterdam en het boek beschrijft wat hij gedurende dat eerste studiejaar meemaakt. Het kost hem vreselijk veel moeite zijn draai te vinden. Hij heeft weinig contacten en hij zit slecht in z'n vel: 'Mijn plannen een groots en meeslepend leven te beginnen leken meteen gedoemd te mislukken. Het was duidelijk, ik paste niet bij groots en meeslepend levende jongens. Ik was niet ad rem en ik kende de wereld niet, kwam van het platste platteland dat er bestond... Ik viel uit de toon, durfde mijn mond niet te open te doen.' Dat hij zich diep ongelukkig voelt komt ook doordat hij tegen zijn zin Nederlands is gaan studeren: hij had naar de Rietveldacademie gewild, maar zijn vader heeft hem dit uit het hoofd gepraat. Daans grootste probleem in deze periode is echter Reina Bor. Hij kan haar niet uit zijn gedachten zetten. Op Texel is ze een tijdje zijn vriendin geweest, maar door allerlei verwikkelingen is dat uit geraakt. En dat kan hij maar niet verwerken. Z'n situatie verbetert iets als hij zijn tekentalent herontdekt; op elk moment van de dag, in elke situatie zit hij te tekenen. In het studentenwereldje begint hij al gauw bekend te staan als de jongen die 'op bierviltjes' tekent.

Een echte ommezwaai vindt plaats als de volkomen geschrifte Icarus Bakker zich over Daan ontfermt. De bijna afgestudeerde, schatrijke Icarus trekt dagelijks met Daan op, hij helpt hem aan een goedkope kamer in het centrum en laat kennismaken met het echte studentenleven. Icarus neemt ook Daans tekentalent serieus. Hij vraagt Daan een portret te maken van zijn zus Liliane en is verrukt over het resultaat. Hoewel Daan Liliane aanvankelijk een lelijke, lompe trien vindt, wordt hij verliefd op haar. Dat avontuur duurt maar kort, omdat Liliane van de ene jongen naar de andere fladdert. Echt diepgaand zijn Daans gevoelens ook niet voor haar. Steeds blijft Reina Bor in zijn hoofd rondspoken. De mensen in zijn omgeving zorgen daar ook steeds voor. Daans vriend Wubbe, ook van Texel en ook in Amsterdam studerend, hoort regelmatig wat van Reina en vertelt dit tegen Daan. Ook Daans zus Klaartje blijft hem op de hoogte houden. Zo weet hij dat Reina, die in Leiden studeert, een andere vriend heeft. Daan doet alsof die berichten hem niet raken, maar inwendig voelt hij zich verschrikkelijk gekwetst.

Een moeilijk periode dient zich aan als hij een paar keer zakt voor zijn schriftelijk literatuurtentamen en nog één mogelijkheid krijgt: een mondelinge herkansing. Als hij daarvoor slaagt en terugkeert naar zijn kamer, zit daar tot zijn grote verbazing Reina op hem te wachten. Ze hoeven elkaar maar aan te kijken om te weten hoe ze over elkaar denken: ze zijn nog steeds dolverliefd op elkaar.

Ongelukkig verliefd is een voorbeeldige jeugdroman. Het boek heeft een interessant, aansprekend en herkenbaar thema, vertelt over een afwisselende en belangrijke periode van een jong mensenleven, geeft boeiend, levendig en psychologisch haarscherp beeld van een jongen in moeilijke omstandigheden zonder te vervallen in omslachtige psychologiserende beschrijvingen, bezit door de vele gebeurtenissen genoeg vaart, heeft diepgang en humor, is prachtig van taal, vernuftig van opzet, maar toch helder van compositie en toegankelijk voor een grote groep lezers. Dat laatste is opmerkelijk want veel van wat Dros tot nu toe had geschreven, leek vooral bestemd te zijn voor literaire fijnproevers. Doordat een volwassen aanpak gecombineerd is met een aansprekende, toegankelijke manier van vertellen, kan dit boek een belangrijke schakel vormen tussen de jeugdliteratuur en de literatuur voor volwassenen.

Er zijn de laatste jaren diverse interessante jeugdboeken verschenen die zich bevinden in dat overgangsgebied, maar die zogenaamde young adult literature van Chambers (De tolbrug), Voigt (De ruiter met het masker, Orfie), Von Bredow (Ik en mijn broer), Silver (Pythondans) en Pohl (We noemen hen Anna) vraagt door de ingewikkelde vorm, de compositorische uitwerking, het subtiele gebruik van literaire symboliek en de stilistische moeilijkheidsgraad nogal veel intellectuele inspanning en veronderstelt bij de middelbare scholier een tamelijk ver ontwikkelde literaire competentie. Soms eisen die boeken zoveel, dat ze moeilijk toegankelijk zijn, met name die van Chambers. Net als Anne Provoost met Vallen, is Imme Dros er met Ongelukkig verliefd in geslaagd een 'overgangsboek' te schrijven dat wél voor velen geschikt is, zonder dat ze op literaire kwaliteit heeft ingeleverd. Dat is een prestatie van de eerste orde. Dros heeft hiermee opnieuw bevestigd dat zij één van de belangrijkste en meest veelzijdige jeugdboekenschrijfster van het moment is. Kortom, dit boek is een absolute aanrader voor 4-havo en 3-vwo.

 

Hosted by www.Geocities.ws

1