Schrijver	Dros, Imme
Titel	Reizen van de slimme man, De
Jaar van uitgave	1988
Bron	NRC Handelsblad
Publicatiedatum	11-11-1988
Recensent	Boonstra, Bregje
Recensietitel	Met Homerus op de surfplank

Imme Dros heeft zich de afgelopen tien jaar toegelegd op het schrijven van jeugdromans. In een interview met deze krant verklaarde ze dat geen eenvoudig werk te vinden: "In een roman voor volwassenen en in een kinderboek heb je veel meer mogelijkheden dan in een jeugdroman. Die boeken over pubers lenen zich niet zo erg tot het spelen met taal. De puberteit is een zware tijd. Er is niet veel ruimte voor de fantasie, het leven dringt zich op. Het is steeds maar weer verliefd zijn, wat moet ik nu toch later en ik heb een puist. Je kunt er niet omheen." Het lijkt erop dat Dros door het schrijven en het succes van haar gave, leeftijdsloze verhaal Annetje Lie in het holst van de nacht iets vrijer is komen te staan tegenover deze nogal strakke opvatting over literatuur voor jongeren. De reizen van de slimme man is zeker een zogenaamde adolescentenroman, maar minder rechttoe-rechtaan en op herkenbaarheid geschreven dan bijvoorbeeld De zomer van dat jaar (1980) of De trimbaan (1987). Dros' nieuwste boek geeft een beeld van een jongen tussen zijn elfde en zijn veertiende jaar. Het gaat over onzekerheid, angst voor de toekomst, vage verliefdheden en de wisselende neiging tot verzet en conformeren, maar het gaat in de eerste plaats over de functie van de taal - op een manier die het werk van de Engelsman Aidan Chambers in gedachten roept.

Met zijn rijkgeworden ouders verhuist Niels van een Amsterdams bovenhuis naar een Wassenaarse villa. Daardoor verliest hij het contact met de oude meneer Frank, een dierbare buurman die vaak op hem paste. Meneer Frank deed geen stap zonder een beduimelde Homrus onder zijn arm, waaruit hij vertelde en voorlas in het Grieks. Het boek betekende zowel geborgenheid als opwinding en spanning, want de kleine Niels beleefde op het ritme van de Griekse hexameters zijn eigen avonturen. "Ik lag te luisteren. Aan zijn stem kon ik horen wat er gebeurde, ik hoorde de branding van de zee, het klotsen en het kabbelen van het water rondom de boeg van de schepen, het ritselen van gras en bladeren, het zachte blaten van schapen in de verte en het fluisteren van de mannen. Mijn hart begon te bonken als er gevaar dreigde en gevaar dreigde er elke keer."

Na de dood van meneer Frank erft Niels het boek en raakt geobsedeerd door het verlangen het zelf te kunnen lezen. Homerus beheerst zijn dagen: op de surfplank waant hij zich tussen de Griekse roeiers en een beeldschone buurvrouw vervloeit met Helena. Tegelijkertijd is hij bang voor meer feitenkennis en weigert een vertaling te lezen, omdat de magie van wat de eigen verbeeldingskracht heeft opgeroepen intact moet blijven. De Odyssee zet Niels op het spoor van de literatuur en de geschiedenis, maar voert hem ook terug in zijn eigen geschiedenis - wat was ik voor een kind, waren mijn ouders gelukkiger toen ze minder geld hadden - en in die van meneer Frank. Achter de Griekse zinnen borrelen mededelingen in Niels' geheugen omhoog over het verleden van zijn oude oppas. Deze zat ondergedoken in Friesland, waar hij Homerus uit het hoofd leerde. Hij ging nooit terug naar zijn oude Amsterdamse buurt, want "de huizen zijn gebleven en alles achter die gevels en de mensen die in de straten liepen, die zijn weg en niemand kent me in mijn eigen straat. Ben ik de enige die het nog weet? Hoe moet ik het dan vasthouden! Er zijn geen foto's, geen brieven. Ik kan met niemand meer praten (-) ik zal het vergeten." Niels besluit om niet te vergeten, om te proberen wat hij denkt en voelt vast te houden in taal. Hij is in aanleg schrijver. Imme Dros schreef een gevoelig, introvert verhaal dat rijk aan betekenis is, maar die betekenis niet direct prijs geeft. Door de thematiek en door de geserreerde manier van schrijven zal de lezer het niet gemakkelijk hebben. Soms grenst Dros' kunst van het weglaten aan het onuitgewerkt laten. Met name de figuur van meneer Frank blijft voor jeugdige lezer te onduidelijk om zijn centrale functie in het verhaal en in het leven van de hoofdpersoon op waarde te kunnen schatten.