Spil
De werkelijke hoofdpersoon in het boek is Stephen, de man die de kunstenaars
een uitnodiging verschaft. Hij is de spil waar alles om draait in
dit boek. Stephen doet zich voor als een bescheiden man: 'Ik ben slechts
conciërge.' Maar in feite zet hij de hele groep naar zijn hand.
Hij palmt mensen in, misbruikt de zwakheden van de kunstenaars en kan de
schuld voor de beslissingen die hij neemt handig in de schoenen schuiven
van de tijdelijke bewoners. Door een uitgekiende verdeel-en-heerspolitiek
weet hij groepsprocessen op gang te brengen.
Barbara Vrijman stelt als kunstenares niet zoveel voor blijkt al snel.
Door haar in de groep te plaatsen wilde Stephen een gemeenschappelijke
vijand creëren. Dat zou het creatieve proces van de kunstenaars ten
goede komen.
Maar Barbara krijgt, enigszins geholpen door haar naïviteit, vrij
snel vrienden op het landgoed. Haar grootste vriend is Beryl, het
zoontje van Stephen. Beryl lijdt aan een ongeneeslijke ziekte en is de
laatste maanden van zijn leven thuis. Het onappetijtelijke uiterlijk van
Beryl bezorgt Stephen een afkeer van zijn zoon. Diens fysieke tijdelijkheid
staat in contrast met de kunst die op het landgoed geschapen wordt en een
eeuwigheidswaarde moet inhouden.
Vier vrouwen
De roman lees je door de ogen van vier vrouwen die ieder in een monoloog
een getuigenverklaring weergeven wat zij hebben meegemaakt op het landgoed.
Langzamerhand wordt je duidelijk wat er gebeurd is op het landgoed. In
het begin van het boek weet je dat er iemand vermoord is, maar pas op het
einde van het boek weetje wie het slachtoffer is en ken je de waarschijnlijke
dader. Dat maakt het boek spannend en intrigerend. Daarnaast zijn er weer
de typische buitenissige Dorresteinse karakters, die ook al in eerdere
romans zoals Buitenstaanders en Noorderzon voorkwamen.
Natuurlijk komt hier de voedende moeder terug, de vrouw die er steeds
voor zorgt dat het eten op tafel komt. Terwijl de man zich bezighoudt met
het hogere, zorgt de vrouw dat de aardse mens versterkt wordt. Belle, de
vrouw van Stepben, is de meest tragische figuur in de roman. Zij
ziet dat ze alleen maar een werktuig is in de handen van haar man, die
haar bedriegt meteen jongere secretaresse. De liefde die Beryl bij
zijn vader moet missen, krijgt hij dubbel terug bij zijn moeder.
Maar Belle is de figuur die het karakter van Stephen kent en ontmaskert.
Zij kent het echte doel van Stephen en verwijt hem dat hij wegloopt voor
zijn zoon.
Getergd streek hij met beide handen door zijn haar. 'Ik kan
niet overal tegelijk zijn.'
'Nee, maar op de enige plaats waar je werkelijk onmisbaar bent,
laat je verstek gaan. Wat is er nou belangrijker? Je eigen
sterfelijkheid of...'
'In Godsnaam, Belle! Spreek in normale termen.'
'Jij denkt maar één ding: als ik niet zal voortleven
in mijn nageslacht, laat me dan tenminste voortbestaan in Kerrimagannagh.'
En zo worden er binnen een detectiveachtig boek ook andere thema's
aangesneden, zoals het nemen van verantwoordelijkheden en ook de strijd
tussen man en vrouw.
Feminisme
Feministische standpunten worden wel duidelijk in het boek, maar ik
aarzel om dat te zeggen. Vaak werkt de term feminisme al als een
rode lap op mogelijke lezers en lezeressen. De ervaring leert echter dat
mensen die de moeite nemen om een boek van Dorrestein te lezen enthousiast
worden over haar boeken. Het zou Dorrestein onrecht doen, wanneer
je die feministische thema's niet noemt. Een lezer die met vooroordelen
zit over het feminisme doet zichzelf het meeste onrecht. Die zou een mooi,
spannend, mysterieus en verrassend boek missen. En elk vooroordeel
is geestelijke onmacht.
Coen Peppelenbos