Het heilige lijk
Renate Dorrestein: Want dit is mijn lichaam. Uitgave van CPNB,
Het boekenweekgeschenk van dit jaar mag er wezen. Renate Dorrestein
schreef Want dit is mijn lichaam, een boek waarin al haar thema's
samengebald terugkomen. Centraal in het boekje staat de manier waarop mensen
met hun lichaam omgaan en bij Dorrestein betekent dat ook meteen de omgang
met elkaar.
Er zijn mensen die beweren datje bij een bespreking nooit het leven
van de auteur mag betrekken. In het geval van Dorrestein lijkt me dat onterecht.
Ze heeft in het boek Heden ik al geschreven over haar eigen ziekte
ME. In dit boek komen dezelfde standpunten over het gezonde lichaam weer
terug.
Centraal in het boek staat Maria, de kreupele dochter van de wereldberoemde
en bejaarde schilder Job Olson. Maria staat al haar hele leven model voor
de doeken van Job. Daar komt verandering in als de veertig jaar jongere
Felicity de minnares wordt van Job. Hun verhouding zorgt voor een impasse
in zijn werk, waardoor hij zich afwendt van de schilderkunst en overstapt
op de computeranimatie, waarbij het perfecte lichaam van de verantwoord
etende en sportende Felicity meer op zijn plaats is. Maria wordt
afgedankt.
De tweede verhaallijn draait om de zoon van Maria en diens vrouw Xandra.
Een modelhuwelijk waarbij de vrouw haar man op een streng dieet houdt.
Dat modelhuwelijk gaat barsten vertonen op het moment dat Xandra in verwachting
raakt (en haar lichaam dus vervormt) en paranoïde gedachten krijgt
over haar man die samen met Felicity hardloopt. Die paranoia blijkt later
terecht als deze twee overgebleven mooie mensen seks met elkaar blijken
te hebben. Want Dit is mijn lichaam kan gezien worden als een aanklacht
tegen het ultieme prachtige lichaam zoals dat ons van de glossy's bekend
is. Dorrestein weet in ironische en vlijmscherpe zinnen die waanzin neer
te zetten. 'Voor haar tweeëntwintigste verjaardag deed
Caspar Olson zijn vrouw Xandra een nieuwe neus cadeau.
Een boek van Dorrestein kent zoals gewoonlijk ook een hoogst morbide
gebeurtenis. In dit boek geeft die gebeurtenis precies het omslagpunt van
het verhaal weer. Als er op het erf van Job een diepere put geslagen moet
worden om het zwavelhoudende water beter te kunnen ophalen, ontdekken de
werkers het illegaal begraven lichaam van de vrouw van Job. Jarenlang heeft
iedereen gedronken uit de bron waar ook het lijkenvocht van deze vrouw
in is gelekt. Daarmee krijgt het verhaal een extra religieuze dimensie:
de transsubstantiatie in haar meest aardse vorm.
In een week waarin het thema 'Mijn god' centraal staat, schopt dit
geschenk tegen alle modernistische overtuigingen aan. Daar waar het lichaam
een tempel is, is de redelijkheid verdwenen. Maar Dorrestein zoekt
haar heil niet bij een god. Haar sympathie ligt eerder bij Maria, de kreupele,
die niets anders kan zijn, dan ze is.
Coen Peppelenbos