Voor pubers verscheen nooit eerder een goede voetbalroman, daarvoor moet je kennelijk zó verstand van voetbal hebben én van schrijven: een uiterst zeldzame combinatie. Toch is er nu een uitstekende voetbal(jeugd)roman verschenen van een auteur die beide disciplines in zich verenigt: 'Spel zonder bal', van de Fransman Jean-Noël Blanc.

De ik-figuur is een veelbelovende 17-jarige jeugdspeler, zojuist door een Franse topclub gehuurd van Paris Saint-Germain. Hij is een balgoochelaar, die van technische hoogstandjes houdt, niet van beuken. Het verhaal speelt zich binnen twee uur af in het Nou Camp stadion van Barcelona, tijdens een Europacupfinale tussen die Franse topclub en het favoriete Juventus. De ik-figuur zit nagelbijtend van de stress op de reservebank - in de slotfase mag hij invallen - en tussen het minutieuze verslag van de wedstrijd door zijn flashbacks over zijn (voetbal)verleden gemonteerd en tv-commentaren. Alle spelers zijn verzonnen; of er gelijkenis is met bestaande spelers kan ik niet beoordelen, wel dat zowel verslagen als flashbacks met precisie en verbeeldingskracht geschreven zijn, even laconiek als gedreven.

Het is genieten van het taalgebruik. Blanc strooit wel met clichés als 'de menigte ging uit zijn dak', 'flitsende tegenaanval' en 'paniek in de tent', maar het meeste is beeldende voetbaltaal: 'uitschuifbare verdedigersbenen', 'het spel gaat fonkelen', 'de ruimte in duiken', 'de lat scheren', 'handschoenen van haaienleer', hetgeen ongetwijfeld mede de verdienste van de vertaler is. Soms vergelijkt hij voetbal met muziek: 'Juventus is van plan het adagio te spelen', soms, in de tv-commentaren, met oorlog: 'loopgravengevechten' en 'heldhaftig verzet'.

De ik-figuur is een held in spe: rijk en met de schijnwerpers op zich gericht; maar als een echte held moet hij ervoor door het slijk: angst en pijn, zweet en zwoegen, stress en vernedering.