Een pijnlijke bruiloft
Abdelkader Benali: Bruiloft aan zee. Uitgeverij Vassalucci.
Literaire prijzen moet je koesteren. Dat gaat zeker op voor de Librisprijs.
Een grote zak geld wordt gegeven aan een van de genomineerde schrijvers.
Juist die nominatie maakt de prijs zo aantrekkelijk. Je toetst nog eens
jouw oordeel aan dat van de jury. En elk jaar zit er wel een paar
boeken tussen die nominaties die je niet gelezen hebt en die toch de moeite
waard zijn. Van de driehonderd boeken die per jaar uitkomen kun je
tenslotte niet alles lezen. Dit jaar stond Bruiloft aan zee van A6delkader
Benali op de lijst van genomineerden. In de rebound een bespreking. Bruiloft
aan zee is een boek dat je langzaamaan verovert. In eerste instantie
word je afgeschrikt door de vele stemmen die een nog verward verhaal vertellen.
Maar gaandeweg krijg je door al die personen bij elkaar een afgerond verhaal
dat naar een bloedstollend einde loopt.
De twintigjarige Lamarat Minar gaat met zijn familie van Nederland
naar Marokko. Daar trouwt zijn zus Rebekka met zijn oom Mosa. Oom Mosa
ziet echter hevig op tegen de bruiloft. Als vrijgezel kan hij nog
ongegeneerd naar de hoeren gaan, maar als getrouwd man moet hij zich houden
aan de mores van de godsdienst.
Voordat de plechtigheid plaatsvindt, heeft oom Mosa dan ook het hazepad
gekozen. Lamarat Minar wordt erop uit gestuurd om zijn oom terug te halen
en zijn familie een vernedering te onthouden. Op zichzelf is dit een verhaal
dat genoeg komische momenten in zich herbergt om uit te groeien tot een
soort Marokkaanse schelmenroman. De wijze waarop Benali het verhaal
vertelt, tilt de roman boven dat genre uit. Het deed me, het meest den
en aan Kroniek van een aangekondigde dood van Marquez, waarin ook
langzamerhand de spanning opgevoerd wordt en je tegelijkertijd een hele
geschiedenis aan de weet komt. In Bruiloft aan zee kom je veel van
de geschiedenis van de kuststreek van Marokko te weten. Je komt erachter
hoe mensen aankijken tegen families die hun geluk elders beproeven; je
ziet dat einde morele waarden aan het verschuiven zijn en je weet dat al
die oude morele waarden vroeger ook al met een korreltje zout werden genomen.
De meest intrigerende verteller in het boek is de taxichauffeur die
mensen heen en weer rijdt van de grens tot aan het dorp. Hij weet veel,
want bij krijgt - net als een kapper - alle verhalen te horen. Hij kan
verbindingen leggen, gebeurtenissen duiden en toch als een objectieve buitenstaander
naar de historie kijken.
In NRC Handelsblad veegde Anil Ramdas onlangs de vloer aan met blanke
schrijvers die hij van moedwil en kwade trouw' berichtte, wanneer zij over
'zwarten' schreven. Als er al gekleurde mensen voorkomen in boeken,
dan gebeurt dat uitsluitend op een clichématige wijze. Sinds
we in Nederland echter een fantastische generatie schrijvers hebben als
Hafid Bouazza, Kader Abdolah en nu ook Abdelkader Benali ligt het antwoord
op die aantijging wel voor de hand. Je moet 'gewoon de goede schrijvers
lezen.
Coen Peppelenbos
14 mei 1997 