An Evening with Angel Romero สนทนายามเย็นกับแองเจล โรเมโร่
แปลเและเรียบเรียงโดย ครูหยิบ
ได้นำลงตีพิมพ์ในวารสารรายเดือนของชมรมกีต้าร์กรุงเทพฯ แล้ว
โดย James Sherry, Eve Warren และ Nico Angel เมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1980 (พ.ศ. 2523) ที่ภัตตาคาร Psistaria Grecian Restaurant, เมืองชิคาโก้
[เป็นการให้สัมภาษณ์ของ แองเจล โรเมโร่ หลังจากการแสดงที่เยี่ยมยอด ที่ Pick-Staiger Concert Hall ณ นครชิคาโก้ นอกจากการเป็นส่วนหนึ่งของ The Romero Guitar Quartet ที่มีชื่อเสียงแล้ว แองเจลก็เป็นนักกีตาร์ Sololist ที่มีฝีมืออยู่ในระดับแนวหน้า บทสัมภาษณ์นี้เป็นการแสดงความเห็นและแนวคิดต่างๆ ของเขา]
ถาม: คุณรู้สึกอย่างไรถึงความสำคัญของเทคนิค ต่อความก้าวหน้าของคุณในฐานะของนักดนตรี?
Angel: ผมเห็นว่าคุณคงต้องมีเทคนิคที่ดีก่อนในเบื้องต้น จากนั้นก็รักษาระดับแล้ว พัฒนาต่อไป เทคนิคไม่ใช่ทุกสิ่งทุกอย่าง โชคดีที่ผมไม่ต้องวิตกเกี่ยวกับเทคนิค แต่สิ่งที่ผมให้ความสำคัญก็คือ musicianship (ความเป็นดนตรี) การที่แค่สามารถเล่นเพลงใดได้อย่างถูกต้องทางเทคนิคก็ถือว่ายอดเยี่ยมแต่เมื่อไรก็ตามที่คุณทำให้ผู้ชมชื่นชมคุณมากกว่าความเร็วที่คุณเล่นได้ นั่นคือคุณได้ทะยานเหนือเทคนิคแล้วสามารถเล่นดนตรีอย่างที่เป็นดนตรีจริงๆ เมื่อคุณมีเทคนิคที่ดีมากแล้วบางทีสิ่งที่ยากกลับกลายเป็นการควมคุม คือทำให้อย่างไรที่ควมคุมการเล่นให้ช้าลงได้ นี่เป็นเรื่องจริง
ถาม: มีนักกีตาร์บางคนที่ผมคิดว่าเป็นเพียงเครื่องจักรกลที่แสดงดนตรีเท่านั้น คุณคิดอย่างไรกับสิ่งนี้?
Angel: ผมไม่ค่อยได้เกี่ยวข้องกับโลกของกีตาร์มากนัก เพราะมันทำให้ผมเขวไปจากโลกของดนตรีซึ่งมีความหมายมากกว่า โลกกีตาร์แทบจะไม่มีสิ่งที่เกี่ยวข้องกับโลกของดนตรีมากนักในทุกวันนี้ กีตาร์ก็เป็นเพียงพาหนะอันหนึ่งเช่นเดียวกับเครื่องดนตรีชนิดอื่นๆ แต่มันต้องมีจุดหมายปลายทาง มันก็เหมือนกับการชื่นชมรถไฟ แต่จุดหมายปลายทางคือความหมายที่แท้จริง ความสามารถทางเทคนิคก็เสมือนกับสีสรรบนผืนผ้าใบ แต่สีต่างๆ เหล่านั้นจะมีความหมายใดล่ะ?
ถาม: ในวันปกติธรรมดา คุณเข้าไปอยู่ในโลกของดนตรีอย่างไร?
Angel: วันนี้ ผมยังไม่ได้ซ้อมเลย ที่จริงเมื่อวานผมก็ไม่ได้ซ้อม เพราะว่าหากผมยังไม่รู้ว่าจะเล่นยังไง มันก็คงจะสายเกินไปแล้ว ผมได้ใช้เวลาทั้งวันในการขับรถเพื่อมาแสดงที่นี่ (ชิคาโก) ระหว่างที่ขับก็ฟังเทปของ Horowitz (ผู้แปล - นักเปียโนที่มีชื่อเสียงที่สุดชาวรัสเซีย) เล่นเพลงของโชแปง เขาทำให้ผมน้ำตาซึม กีตาร์คงจะเล็กหรือแคบเกินไปสำหรับสิ่งที่ผมมีอยู่ข้างใน
ถาม: ใครคือนักประพันธ์ที่คุณชื่นชอบที่สุด?
Angel:
Bruckner, Mahler, Beethoven, Mozart, Brahms, Chopin, Schubert. โชคไม่ดีนัก พวกเขาไม่เขียนเพลงเพื่อกีตาร์เลย แต่กีตาร์ก็มีอะไรที่คล้ายๆ กับคีตกวีทิ่ยิ่งใหญ่เหล่านี้.ถาม: แล้วนักประพันธ์สำหรับกีตาร์ล่ะ คุณคิดว่าใครยิ่งใหญ่ที่สุด
Angel: มีบทประพันธ์ที่ยิ่งใหญ่ที่เขียนโดย Giuliani และ Sor แต่ผลงานชิ้นใหญ่ได้ถูกละเลยมาก บทเพลงชิ้นญ่ที่สุดที่นักกีตาร์นำมาเล่นอาจจะเป็น Theme and Variations โดย Sor ซึ่งผมได้แสดงในคืนนี้เป็นเพลงอุ่นเครื่อง (ผู้แปล - อย่าลืมว่าการสัมภาษณ์นี้เกิดขึ้นในปี 1980 โลกกีตาร์ยังคงปกคลุมไปด้วยเงาของอาจารย์ใหญ่เซกโกเวียอยู่ และดูเหมือนว่าเพลงของ Sor ที่ยาวที่สุดที่ท่านเซกโกเวียนำมาเล่นคือ Theme and Variations เท่านั้น) เพลง Rossinianes ของ Giuliani ก็เขียนไว้อย่างเยี่ยมยอด แต่การเล่นหรืออัดแผ่นเสียงนั้นไม่ได้ให้ความเคารพแก่นักประพันธ์เลย เพื่อนอาชีพนักกีตาร์ของผมคนหนึ่งได้นำมาอัดแผ่นโดยเล่น Rossiniane Op. 119 ในแบบที่พูดถึงนี้ หลังจากตรวจสอบต้นฉบับเพลงที่ผมมี ผมตกใจมากเพราะสิ่งที่เล่นกับสิ่งที่เขียนต่างกันอย่างมาก ในตอนกลางเพลงซึ่งยากมากหายไป และเอาส่วนที่ง่ายจาก Rossiniane Op. 122 มาใส่แทน จากนั้นก็กลับมาเล่น ตอนกลางๆ ของ Op. 119 อีกครั้งราวกับว่าเขาเล่นในไนท์คลับ หน้าสุดท้ายเขาตัดออกไม่เล่นเลยจนกระทั่งเหลือไม่กี่ห้องสุดท้าย มันเป็นเรื่องน่าเกลียดและน่าขันเหมือนกับการที่วาทยากรได้เอา Symphony NO.5 ของ Beethoven มาเล่นแล้วเอาช่วงคอรัสของ Symphony No.9 มาแทรกไว้ตรงท่อนที่สอง
ถาม: ไม่ทราบว่ามีการอัดแผ่น เพลง Rossinianes ในแบบสมบูรณ์หรือเปล่า?
Angel:
มีครับ หลังจากได้ฟังแผ่นดังกล่าวผมได้แรงผลักดัน และภายในสองสัปดาห์ผมก็ไปอัดแผ่นที่ Capital Tower ทั้ง Rossinianes, Op. 119 และ Op. 122 ติดๆ กัน เพื่อให้ผู้ฟังได้เห็นว่า Giuliani ได้ตั้งใจเขียนเพลงชุดนี้ไว้อย่างไร ผมไม่คิดว่าผมจะเก่งพอที่จะเปลี่ยนแปลงเพลงของอัจฉริยะอย่าง Giuliani ได้ถาม: แล้วเพลงของ Bach ล่ะ? คุณรู้สึกอย่างไรกับการที่นักกีตาร์ได้นำมาออกแสดง
Angel: ก็คล้ายๆ กัน กีตาร์ได้ถูกยอมรับให้เสรีภาพที่จะทำแบบนั้นได้ ก็เพราะเหมือนมีเพียงอย่างเดียวเลยต้องยอมรับ (ผู้แปล - ถึงแม้ว่า Angel จะไม่ได้พูด แต่เราก็อนุมานได้ว่ากระทบไปถึงวิธีการเล่นเพลงของ Bach ในแบบของ Segovia ที่เป็นที่ยอมรับของนักกีตาร์ทั้งหลายในสมัยนั้น แต่ในสมัยหลังๆ นักกีตาร์รุ่นใหม่ๆ ได้แสดงเพลงของ Bach ในแบบของที่เป็น Bach หรือบาโร้ค) ผมต้องการที่จะแสดงให้เห็นว่ามีแนวทางอื่นๆ ด้วย
Eve: คุณรู้สึกว่าคุณพ่อ (Celinio Romero) ของคุณมีอิทธิพลอย่างที่สุดต่อคุณหรือเปล่า?
Angel:
แน่นอน! คุณพ่อผมได้ริเริ่มทุกอย่าง เมื่ออายุได้ 15 ปีคุณพ่อได้ออกแสดงไปทั่วแล้วเพราะว่าได้พัฒนาเทคนิคที่ได้รับการยอมรับอย่างมาก ทำไมถึงได้มีการอัดแผ่นของใครบางคนที่เล่นได้เพียงสามในสี่ส่วนแล้วเรียกตัวเองว่า Virtuoso (ยอดฝีมือ) คำว่า Virtuoso สมควรให้แก่คนที่มีฝีมือจริงเท่านั้นถาม: นอกเหนือจากคุณพ่อแล้วยังมีใครอีกบ้างที่มีอิทธิพลต่อคุณ?
Angel:
ไม่มีใครอีกแล้วในโลกของกีตาร์ แต่ในโลกดนตรีมีอีกมากมายถาม: คุณรู้สึกอย่างไรกับนักประพันธ์รุ่นใหม่ๆ คุณอยากเล่นเพลงใหม่ๆ หรือไม่?
Angel:
ผมมีสัมพันธ์ที่ดีกับ Torroba เขาเป็นเพื่อนรักของผม แต่สำหรับเพลงใหม่ๆ ในแบบที่ทำให้กระจกแตกหรือแบบเสียงชักโครก ผมคงไม่เล่นถาม: ดูเหมือนว่ามีบทเพลงมากมายที่ไม่ได้นำมาแสดง
Angel: ใช่แล้ว ผมมีแผนที่จะอัดบทเพลง ที่สมบูรณ์แบบครบทุกเพลง (Complete Works) ทำไมเพลงสำคัญๆ จะต้องตายไปด้วย? แล้วทำไมเพลงเล็กๆ ไม่สำคัญจึงกลายเป็นบทเพลงสำหรับกีตาร์ไป ช่างน่าประหลาดใจจริงๆ ครอบครัวของผมได้ตั้งใจที่จะทำในแนวทางนี้ อาทิเช่น Pepe ก็ได้อัดเพลงของ Concertos ของ Giuliani ครบถ้วนแล้ว มันน่าชื่นใจที่เห็นในสิ่งที่ Giuliani เขียน เพราะบทเพลงเหล่านั้นลึกซึ้งและดีเยี่ยมเทียบเท่าสิ่งที่ Beethoven ได้ทำ
ถาม: มีนักกีตาร์ที่ดีๆ แต่เทคนิคไม่ถึงขั้นหรือเร็วไม่พอ ที่จะเรียกได้ว่าเป็น Virtuoso หรือเปล่า?
Angel:
ผมนับถือนักกีตาร์ที่ไม่ได้รวดเร็วมาก หากพวกเขาเล่นอยู่ในขอบเขตฝีมือ ผมก็จะนับถือ แต่ไม่นับถือคนที่เสแสร้งว่าตัวเองเก่งกว่าที่ตัวเองมีสามารถจริงถาม: นักดนตรี (คลาสสิค) ยังถือว่า กีตาร์เป็นเครื่องดนตรีที่ไม่สำคัญ คุณเห็นด้วยหรือเปล่า?
Angel:
ผมคิดว่าตอนนี้กำลังอยู่ในยุดทองของกีตาร์ ผมดีใจมากที่มีนักกีตาร์ชั้นเยี่ยมหลายคนที่เป็นที่ยอมรับ พวกเราตระกูล Romeros เป็นพวกที่ริเริ่มความเคลื่อนไหวนี้ถาม: อะไรคือปัญหาของนักเรียนที่พบบ่อยๆ ?
Angel:
นักเรียนส่วนใหญ่มีทัศนคติที่ผิดๆ พวกเขามักตื่นเต้นกับความเร็ว สิ่งแรกที่ผมได้ยินเมื่อผมเข้าไปสอนในมาสเตอร์คลาส คือ ทำยังไงผมถึงเล่นได้เร็วเท่ากับคุณ? ผมคิดว่ามันมีอะไรที่มากกว่าตัวของเราเอง เพราะบางอย่างมันก็เป็นเรื่องของพรสวรรค์ มันเหมือนกับการถาม ไอน์สไตน์ ว่า ขอโทษครับ, ทำอย่างไงผมถึงสามารถทำการแยกอะตอมได้? คุณต้องมีอัจฉริยะภาพพื้นฐานก่อน มันก็เหมือนกับการที่มีใครบางคนจะเดินขึ้นไปถาม Schuman หรือ Mozart ว่า ผมจะแต่งเพลงให้เหมือนคุณได้ยังไง?ถาม: ถ้านักเรียนมาถามคุณว่า จะเล่นให้เร็วเหมือนคุณได้อย่างไง? คุณจะตอบว่าอย่างไร?
Angel:
ผมคงจะบอกได้แต่ในสิ่งที่ผมทำ แต่ไม่สามารถบอกในสิ่งที่พระเจ้าได้ทำ ผมไม่รู้ว่าท่านได้ทำอะไร ผมไม่รู้ว่าท่านได้ทำอะไร ผมรู้ในส่วนของผม แต่ส่วนนั้นอาจไม่พอ ผมเป็นทาสของพรสวรรค์ของผมเอง และสิ่งที่แย่ที่สุดที่ผมทำได้คือการละเลยมันหรือใช้มันอย่างผิดๆ มันก็เหมือนทองหรือเงินที่หากผมไม่เช็ดขัดบ่อยๆ มันก็จะมัวหมอง