|
Seria wydawnicza EUKRASIA Vol.7 Midwifery: Many Aspects of the Profession |
| Home >> Spis treści (vol.7) |
| Aby cytować ten artykuł (To cite this article): Kamińska J., Caus I., Ocena rozwoju dzieci poczętych w wyniku technik rozrodu wspomaganego po urodzeniu[w:] Niebrój L., Kosińksa M. (red.), Położnictwo: profesja o wielu aspektach, Katowice: Wyd. ŚAM 2004, s. 55-60 |
| Niepłodność jest problemem dotyczącym kobiet i mężczyzn na całym świecie. Ze względu na dużą skalę Światowa Organizacja Zdrowia uznała ją za chorobę społeczną [1]. Na taki stan rzeczy ma wpływ nie tylko wzrost zachorowalności na choroby przenoszone drogą płciową czy częsta zmiana partnerów seksualnych, ale przede wszystkim zmiana stosunku społeczeństwa do problemu niepłodności. Brak potomstwa jest zjawiskiem znanym od stuleci, jednak dopiero w ostatnich 50 latach znalazło to odbicie w badaniach epidemiologicznych. Na biologiczne przyczyny braku dzieci nakładają się czynniki pozamedyczne, takie jak wzrost odsetka kobiet żyjących samotnie, wzrost odsetka rozwodów, opóźnienie decyzji o poczęciu pierwszego dziecka czy brak potomstwa jako sytuacja z wyboru. Według szacunkowych danych na świecie w całej populacji w wieku rozrodczym żyje 50–80 milionów kobiet mających problem z płodnością, a każdego roku przybywa ponad 2 miliony nowych. Wyniki badań prowadzonych w różnych populacjach różnią się w istotny sposób. Wynika to z zastosowanych kryteriów niepłodności, sposobu prowadzenia badań oraz różnic w badanych populacjach [3]. Powszechnie przyjęto definicję niepłodności jako brak potomstwa po 12-miesięcz-nym okresie regularnego współżycia bez stosowania środków antykoncepcyjnych. Według tej klasycznej definicji w USA, w populacji od 15 do 44 r.ż. jako niepłodne określa się 13–14% par. We Francji 18,4% par ma trudności z uzyskaniem potomstwa, przy czym 15,8% kobiet nie ma potomstwa po roku pożycia małżeńskiego. Z tej liczby 4% pozostaje bez potomstwa mimo podjętych prób leczenia. W Wielkiej Brytanii częstość występowania niepłodności ocenia się na 16,8%. W Polsce badania populacji wskazują, że odsetek ten wynosi około 14%. Największy odsetek par niepłodnych występuje prawdopodobnie w krajach afrykańskich i Ameryki Południowej. Ze względu na specyfikę tych regionów, dane te są szacunkowe i opierają się głównie na informacjach demograficznych [3]. Ze względu na tak dużą skalę problemu, tworzenie ośrodków zajmujących się leczeniem niepłodności jest słuszne i korzystne. Ośrodki takie wyposażone w laboratoria embriologiczne, nowoczesny sprzęt – ultrasonografy, laparoskopy, histeroskopy – oraz wykwalifikowaną kadrę i zaplecze laboratoryjne zapewniają pełny zakres badań diagnostycznych i metod leczenia. Często zdarza się, że niepłodna para zgłasza się do wyspecjalizowanego ośrodka dopiero po wieloletnim leczeniu w przypadkowych przychodniach czy gabinetach lekarskich. Częsta zmiana lekarzy, powtarzanie badań, przedłużające się leczenie przy braku efektu może prowadzić do jego zaniechania, a także frustracji i psychicznych napięć. Kierowanie pacjentów do ośrodków zapewniających kompleksową opiekę mogłoby zapobiec takim sytuacjom. Należy podkreślić, że wcześniejsze podjęcie leczenia daje większą szansę na skuteczność metod rozrodu wspomaganego. Według stanowiska Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego z 1996 roku niedopuszczalne jest stosowanie leczenia farmakologicznego i inwazyjnych technik terapeutycznych bez przeprowadzenia odpowiednich badań mających na celu określenie przyczyn niepłodności [1]. Zidentyfikowanie ich pozwala na wykorzystanie w leczeniu możliwie najmniej inwazyjnych oraz kosztownych metod zarówno farmakologicznych, jak i operacyjnych. Dopiero gdy ten tryb postępowania okazuje się nieskuteczny lub też gdy nie rokuje uzyskania ciąży, zasadne staje się, po otrzymaniu zgody obu partnerów, zastosowanie technik rozrodu wspomaganego. W przypadku pacjentek o obniżonym potencjale rozrodczym, np. w starszych grupach wiekowych, uzasadnione jest często skrócenie wspomnianego trybu postępowania i wcześniejsze wdrożenie technik rozrodu wspomaganego (ART). Rozwój nauk związanych z leczeniem niepłodności, takich jak: ginekologia, embriologia, neonatologia, biochemia oraz diagnostyka par niepłodnych, spowodował zainteresowanie dziećmi urodzonymi w wyniku technik rozrodu wspomaganego. Celem pracy jest analiza parametrów urodzeniowych noworodków poczętych w wyniku stosowania technik rozrodu wspomaganego. Analizie retrospektywnej poddano informacje zebrane w autorskim kwestionariuszu, dotyczące przebiegu porodu oraz parametrów urodzeniowych noworodków z ciąż po leczeniu niepłodności. Badania zostały przeprowadzone od stycznia do maja 2003 roku na Oddziale Klinicznym Położnictwa i Ginekologii w Bytomiu ŚAM. Grupa 59 kobiet objętych badaniem mieściła się w przedziale wiekowym od 25 do 45 lat. Najliczniej reprezentowane były kobiety w wieku 20–30 i 31–35 lat (tab. I).
Tabela
I. Wiek kobiet leczonych z powodu niepłodności na Oddziale Klinicznym
Położnictwa
Dokumentacja medyczna nie zawsze pozwala na dokładne odtworzenie danych. Od prawie połowy pacjentek nie uzyskano informacji odnośnie technik rozrodu wspomaganego. Odsetek kobiet, u których zastosowano metodę ICSI wyniósł 32%, GIVT – 10%, a metody MESA i IVF–ET wykonywano u nielicznych (tab. II). Tabela II. Rodzaj zastosowanych metod rozrodu wspomaganego u kobiet leczonych z powodu niepłodności na Oddziale Klinicznym Położnictwa i Ginekologii w Bytomiu ŚAM
Spośród 59 kobiet objętych badaniem 9 (15,3%) z nich urodziło więcej niż 1 dziecko. Ciążę mnogą zalicza się do wysokiego ryzyka i często rozwiązuje przed terminem planowanego porodu, co jednocześnie wiąże się z gorszym stanem urodzonych noworodków. 55 (93,2%) ciąż tej grupy ukończono przez cięcie cesarskie (tab. III). Tabela III. Ukończenie ciąży kobiet leczonych z powodu niepłodności na Oddziale Klinicznym Położnictwa i Ginekologii w Bytomiu ŚAM (n = 59)
29 (49,1%) badanych dzieci urodziło się przed 38 tygodniem ciąży, a 27 (45,8%) o czasie (tab. IV).
Tabela IV. Tydzień ciąży, w którym
nastąpił poród kobiet leczonych z powodu
niepłodności
30% badanych noworodków urodziło się z masą ciała poniżej 2500 g, w tym 5,7% to dzieci poniżej 500 gramów. Odsetek noworodków urodzonych w przedziale wagowym 2500–3500 gramów wniósł 55,7%. Dzieci o dużej masie ciała, tj. powyżej 3500 gramów, stanowiły 14,3% (tab. V). Tabela V. Waga urodzeniowa dzieci kobiet z ciąż po leczeniu niepłodności na Oddziale Klinicznym Położnictwa i Ginekologii w Bytomiu ŚAM (n = 70)
* uwzględniono ciąże mnogie
Analiza długości ciała noworodków wskazuje, iż 82,8% dzieci urodziło się z długością ciała powyżej 48 cm, co zgodnie jest z doniesieniami literatury i mieści się w granicach normy. Jednak 10% to noworodki, które nie osiągnęły 48 cm (tab. VI). Tabela VI. Długość ciała noworodków urodzonych przez kobiety leczone z powodu niepłodności na Oddziale Klinicznym Położnictwa i Ginekologii w Bytomiu ŚAM
Do parametrów określających stopień rozwoju noworodka zalicza się obwody główki i klatki piersiowej. Obwód główki, tak jak powyższe parametry, świadczy o stopniu dojrzałości dziecka. Prawie 39% noworodków objętych badaniem nie osiągnęło normy w tym zakresie, tj. 34 cm obwodu, natomiast spełniło ją 54% noworodków (tab. VII). Tabela VII. Obwód główki noworodków urodzonych przez kobiety leczone z powodu niepłodności w Oddziale Klinicznym Położnictwa i Ginekologii w Bytomiu ŚAM
Obwód klatki piersiowej zgodnie z przyjętymi normami powinien wynosić o 2 cm mniej niż obwód główki, czyli około 32 cm. 54% noworodków mieściło się w granicach normy, jednak 39% miało obwód klatki piersiowej mniejszy niż 32 cm (tab. VIII). Tabela VIII. Obwód klatki piersiowej noworodków urodzonych przez kobiety leczone z powodu niepłodności na Oddziale Klinicznym Położnictwa i Ginekologii w Bytomiu ŚAM
Kolejnym ocenianym parametrem była punktacja według skali Apgar [2]. Noworodki ocenione na 7–10 pkt urodziły się w stanie ogólnym dobrym, dobrze adaptowały się do warunków poza łonem matki. Takich dzieci było w badanej grupie 81,4%. Ponad 8% dzieci oceniono na 0–3 pkt – to świadczy o zagrożeniu ich życia i potrzebie zabiegów resuscytacyjnych oraz intensywnego nadzoru medycznego. Noworodki, które otrzymały 4–6 pkt, to grupa 5,7% o osłabionych czynnościach życiowych, wymagających wnikliwej stałej obserwacji (tab. IX).
Tabela IX. Liczba punktów w skali Apgar
przyznanych noworodkom urodzonym przez kobiety leczone z powodu niepłodności
na Oddziale Klinicznym Położnictwa i Ginekologii
* uwzględniono pomiar w pierwszej minucie po urodzeniu Wnioski · Wiele kobiet leczonych z powodu niepłodności rodzi po 26 roku życia. · Prawie wszystkie dzieci poczęte w wyniku technik rozrodu wspomaganego rodzą się przez cięcie cesarskie. · Połowa ciąż jest rozwiązywana przed planowanym terminem porodu. · Dzieci poczęte w wyniku technik rozrodu wspomaganego rodzą się z mniejszą wagą urodzeniową w stosunku do czasu trwania ciąży. · Długość ciała dzieci poczętych w wyniku technik rozrodu wspomaganego nie różni się od pozostałych noworodków. · Duża grupa dzieci poczętych w wyniku technik rozrodu wspomaganego urodziła się z mniejszym obwodem główki i klatki piersiowej. PIŚMIENNICTWO [1] Dębski R., Pisarski T., Rzempołuch J. i wsp.: Stanowisko Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące technik wspomaganego rozrodu w leczeniu niepłodności: czerwiec 1996, Nowa Klinika 1997, 4(6), 267–271. – [2] Kirschnick O.: Pielęgniarstwo, pod red. J. Jakubaszki, Urban&Partner, Wrocław 2001, 299. – [3] Pisarski T., Skrzypczak J., Pawelczyk L. i wsp.: Niepłodność, pod red. T. Pisarskiego, M. Szamatowicza, PZWL, Warszawa 1997, 14–15. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
