=36,5 roku, s=8,8], a wiek pracownic poczty i celniczek wyniósł odpowiednio [=39,53; s=6,59] i [=39,09; s=10,1].

Analiza wyników

Liczba ściśnięć ramion sprężyny treningowej wahała się u poszczególnych badanych  na prawej dłoni od 5 do 51, a na lewej od 1 do 42.

Dalsza analiza zostanie przedstawiona po obliczeniach w wartościach względnych (tj. wartość średnia równa się 100%).

W tabeli I przedstawiono średnie wartości energii dłoni badanych kobiet na początku i końcu pracy.

Tabela I. Średnie wartości energii dłoni na początku i końcu pracy z uwzględnieniem zawodów

Średnie wartości pracy dłoni dla wszystkich badanych na zmianie dziennej są wyższe niż na zmianie nocnej, przy czym w dzień energia nieznacznie wzrasta na koniec zmiany roboczej, w nocy na koniec zmiany maleje.

U badanych odnotowano znaczną  różnicę średniej wartości pracy dłoni o godzinie 7.00 pomiędzy rozpoczynającymi pracę w dzień i kończącymi pracę nocną. Wartość pracy obu dłoni u  rozpoczynających  pracę była wyższa niż u kończących, różnica wynosiła 17,6 [J], natomiast o godzinie 19.00 wartość pracy dłoni okazała się wyższa u osób kończących pracę na zmianie dziennej od tych, które rozpoczynały pracę na zmianie nocnej, różnica ta wynosiła dla ręki prawej 15,84 [J], natomiast  dla ręki lewej 3,96 [J] (ryc. 2). 

Współczynnik korelacji względnego przyrostu energii w funkcji wieku wskazuje, że wraz z wiekiem energia maleje na koniec zmiany roboczej (ryc. 3a i b).  W poszczególnych grupach zawodowych współczynnik ten kształtuje się następująco: dla pielęgniarek wynosi    r=-0,39, dla pracownic Urzędu Celnego r=-0,58, natomiast u pracownic Urzędu Przewozu Poczty tendencja jest odwrotna, ale współczynnik korelacji ma bardzo małą wartość r=0,13 (ryc. 4a–c).

Ryc. 2. Względne wartości pracy dłoni na początku i na końcu pracy zmianowej.

W żadnej z badanych grup kobiet  nie stwierdzono istotnego statystycznie przyrostu względnego energii w funkcji GTT. Wyraźna korelacja dodatnia wystąpiła w przyroście energii w funkcji BMI i to w każdej grupie zawodowej. Współczynnik korelacji wynosił dla pielęgniarek r=0,289, dla pracownic poczty r=0,588, dla pracownic Urzędu Celnego r=0,392 (ryc. 5a–c).

Podsumowanie i wnioski

Badania przeprowadzono w warunkach pracy poddanych analizie kobiet. Pracę pielęgniarek charakteryzuje zarówno obciążenie fizyczne, jak i psychiczne, w pracy kobiet zatrudnionych  w Urzędzie Przewozu Poczty dominuje obciążenie fizyczne, a u pracownic Urzędu Celnego – psychiczne. Przeprowadzone badania wartości pracy dłoni u kobiet pracujących w systemie zmianowym wskazują na jej zależność od wieku i budowy ciała.  Wpływ na występowanie różnic w wartości pracy dłoni ma także zmiana robocza. Do pracy na zmianę nocną kobiety przychodzą po aktywności dziennej poza zakładem pracy. Porównanie wartości pracy dłoni z godz. 19.00 u tych, które kończą pracę, i u tych, które pracę rozpoczynają  wskazuje, że kobiety na zmianę nocną przychodzą z niższą energią niż te, które tę pracę o godzinie 19.00 kończą. Przyczyną  występowania różnic może  być stopień przystosowania do pracy – trening, chociaż analiza statystyczna nie wykazała istotnych różnic pomiędzy poszczególnymi grupami zawodowymi. Być może, kobiety te przed  przyjściem do pracy w porze nocnej wykonywały znacznie intensywniejszą pracę niż praca zawodowa. Inną przyczyną mogła być  motywacja do pracy  w porze nocnej  i do samych badań  oraz  rytm chronobiologii.

Uzyskane drogą badań pilotażowych spostrzeżenie należy zweryfikować na  badaniach o szerszym zakresie.     

PIŚMIENNICTWO

[1] Drewczyński A.: Zmiany zdolności wysiłkowych u kobiet wykonujących zawodowo prace o różnym koszcie energetycznym, Przegląd Lekarski 1981, 9, 685–687. – [2] Kozłowski S., Nazar  K.,  (red.): Wprowadzenie  do  fizjologii  klinicznej  Warszawa   PZWL  1995 – [3] Makowiec-Dąbrowska T.: Znaczenie wydolności fizycznej jako wskaźnika poziomu zasadniczych parametrów  fizjologicznych  podczas pracy fizycznej, Przegląd Lekarski 1981, 9, 689–691. – [4] Makowiec--Dąbrowska T., Drewczyński A., Woskowska Z. i wsp.: Wpływ pracy o różnym charakterze i intensywności na zmiany zdolności wysiłkowej, Medycyna Pracy 1984, 2, 113–125. – [5] Zejda J.: Metody oceny zdolności do pracy połączonej z wysiłkiem fizycznym, Polski Tygodnik Lekarski 1981, 29, 1119–1121.