yemin

2. B�L�M � PERSEUS�UN ACELEC� YEM�N�

         On be� y�l su gibi ak�p ge�mi�, bebek b�y�y�p uzun boylu bir delikanl�, g��l� kuvvetli bir denizci olmu�tu. T�ccar gemileriyle i�in s�k s�k �evre adalara gidip geliyordu. Annesi ona Perseus ad�n� koymu�tu. Ama Seriphos�taki herkes onun bir �l�ml�n�n o�lu olmad��n� s�yl�yor ve ona �l�ms�zlerin kral� Zeus�un o�lu diyordu. Hen�z on be�inde olmas�na ra�men adadaki herkesten bir kafa daha uzundu. Ko�uda, g�re�te, boksta, halka ve cirit atmada, k�rek �ekmede, harp �almada, k�sacas� bir erke�e yak��an her i�te di�erlerinden daha becerikli, daha �st�nd�. Ayr�ca iyi kalpli ihtiyar Dictys onu iyi yeti�tirdi�i i�in de cesur, d�r�st, sevecen ve kibard�. Ama ne yaz�k ki, Danae ile o�lu �imdi yine b�y�k bir tehlikenin i�ine d��m��t� ve Perseus�un, annesiyle kendisini korumak i�in t�m h�nerini g�stermesi gerekiyordu.

         Adan�n kral� Polydectes�in Dictys�in karde�i oldu�unu s�ylemi�tim. Dictys gibi merhametli bir insan de�ildi; aksine a�g�zl�, kurnaz ve zalimdi. Danae�yi g�rd��nde onunla evlenmek istedi. Ama Danae onu sevmedi�i ve o�luyla bir daha asla g�rme umudu olmad�� babas�ndan ba�ka hi� kimseyi d��nmedi�i i�in Polydectys�i reddetti.

         Sonunda Polydectys �ok sinirlendi ve Perseus deniz yolculu�undayken zavall� Danae�yi Dictys�in elinden ald�. �Madem kar�m olmuyorsun, o zaman k�lem olacaks�n,� dedi. B�ylece Danae kral�n k�lesi oldu. Kuyudan su �ekmek, de�irmende bu�day ��tmek zorundayd�. Zalim kralla evlenmeyi reddetti�i i�in d�v�l�yor, a��r bir zincir ta��yordu. Perseus ise annesinin ne ac�lar �ekti�inden habersiz uzak denizlerde, Samos adas�ndayd�.

         Bir g�n gemi y�klenirken Perseus g�ne�in alt�ndan ka��p biraz serinlemek i�in g�zel bir ormanda gezintiye ��kt�. Yosunlar�n �zerine oturmu� dinlenirken uyuya kald�. Uykusunda garip bir r�ya g�rd�. Hayat�nda g�rd�� en garip r�yayd� bu.

         R�yas�nda a�a�lar�n aras�ndan bir kad�n ��ka gelmi�ti. Ondan uzundu, hatta bir insano�lunun olabilece�inden �ok daha uzundu. �te yandan, delici oldu�u kadar, garipsenecek derecede yumu�ak bakan gri g�zleriyle m�thi� g�zeldi. Ba��nda mi�fer, elinde bir m�zrak vard�. Mavi uzun bir elbise giyiyordu; omuzlar�ndan a�a�� bir ke�i postu sark�yor, postun �st�nde de ayna gibi parlayan g�rkemli pirin� bir kalkan duruyordu. Orada �ylece durmu�, cam gibi gri g�zlerini Perseus�a dikmi�ti. Perseus, kad�n�n ne g�zlerinin ne de g�z kapaklar�n�n hi� k�m�ldamad��n� fark etti. Dosdo�ru g�zlerinin i�ine bak�yor, sanki kalbini okuyor ve ruhunun t�m s�rlar�n� g�r�yordu. Do�du�undan beri hi� arzulamad�� ya da hayalini bile etmedi�i her �eyi bu kad�n biliyor gibiydi. Muhte�em kad�n konu�maya ba�lad��nda Perseus g�zlerini yere dikti. Titriyor, k�zard��n� hissediyordu.

         �Perseus, benim i�in bir �ey yapman gerek.�

         �Fakat kimsiniz Bayan? Ad�m� nereden biliyorsunuz?�

         �Ben Pallas Athena�y�m. �nsanlar�n kalplerini ve d��ncelerini okuyabilir, yi�iti al�aktan ay�rabilirim. �amurdan yap�lma ruhlardan uzak dururum. Onlar da kutsanm��lard�r, ama benim taraf�mdan de�il. �ay�rdaki koyunlar gibi dertsiz tasas�z semirir, ah�rdaki �k�zler gibi ekmediklerini yerler. Toprak �st�ndeki su kabaklar� gibi b�y�r yay�l�rlar, ama yolcuyu g�lgelerinde dinlendirmezler. Olgunla�t�klar�nda ise onlar� toplayan �l�md�r. Sevgisiz cehennemi boylarlar. �simleri de yery�z�nden silinir gider.

         �Ama ate�ten ruhlara ben daha fazla ate� veririm, mert olanlara her insandan daha fazla g�� veririm. Onlar kahramanlard�r, �l�ms�zlerin o�ullar�d�r. Kutsanm��lard�r, ama �amurdan ruhlar gibi de�il. Perseus, onlar� �yle acayip yollara s�rerim ki Tanr�lar�n ve insanlar�n d��manlar� olan canavarlarla, Titanlarla d�v��mek zorunda kal�rlar. Onlar� bilinmezli�e, tehlikeye ve sava�lara s�r�klerim. Baz�lar� gen�liklerinin bahar�nda �l�r ve hi� kimse nerede ve ne zaman bilmez. Baz�lar�ysa �an ve ��hret kazan�r ve huzurlu, mutlu bir ya�l�l�k ge�irirler. Tabii sonlar�n�n ne olaca��n�, Tanr�lar�n ve insanlar�n babas� Zeus�tan ba�ka, ben de dahil hi� kimse bilemez.
         ��imdi s�yle bana Perseus, sence bu iki t�r insandan hangisi daha �st�nd�r. �amurdan ruhlar m�, ate�ten ruhlar m�?�

         Perseus hemen cesur bir cevap verdi: �Koyun gibi tasas�z ya�ay�p sevilmeden �nlenmeden �lmektense, soylu bir isim kazanma u�runda gen�li�imin bahar�nda �lmeyi tercih ederim.�

         Tuhaf kad�n �nce bir kahkaha att�, sonra pirin� kalkan�n� havaya kald�rarak hayk�rd�: �Bak buraya Perseus, b�yle bir canavarla y�z y�ze gelip boynunu kesmeye cesaretin var m�? Kafas�n� bu kalkan�n �st�ne koyaca��m.�

         Ayna gibi ��ldayan kalkan�n i�inde bir y�z belirmi�ti. Bu g�r�nt� Perseus�un kan�n� dondurdu. G�zel bir kad�n�n y�z�yd�; ama yanaklar� bir �l�n�nkiler gibi solgun, aln� sonsuz bir ac�dan dolay� k�r�� k�r��, dudaklar� ince ve bir y�lan�nkiler gibi nefret ve �fke doluydu. Kafas�ndan sa� yerine, �atal dilleriyle t�slayan engerek y�lanlar� ��k�yor, �akalar�nda oyna��yorlard�. Kafas�n�n iki yan�nda kartal�nkilere benzeyen kanatlar, g��s�nde pirin� pen�eler vard�.

         Perseus bir s�re bak�p dedi ki: �E�er yery�z�nde b�ylesine deh�et sa�an, i�ren� bir yarat�k varsa onu �ld�rmek boynumuzun bocudur. Bu canavar� nerede bulabilirim?�

         Bu s�zler �zerine tuhaf kad�n yeniden g�ld� ve dedi ki: �Daha de�il, hen�z �ok toy ve tecr�besizsin. Bu yarat�k bir canavar soyunun anas� olan Medusa Gorgon�dur. Evine d�n ve seni bekleyen i�leri yap. Gorgon�un pe�ine d��ebilecek kadar olgunla�t��na karar verdi�im zaman ben seni bulurum.�

         Perseus bir �eyler s�yleyecek oldu, ama tuhaf kad�n aniden ortadan kaybolmu�tu. Uyan�p etraf�na bakt��nda bunun bir r�ya oldu�unu anlad�. Fakat kafas�nda y�lanlar kayna�an korkun� kad�n�n hayali Perseus�un akl�ndan g�nlerce ��kmad�.

         Nihayet Perseus memleketine d�nd� ve Seriphos�a geldi�inde ��rendi�i ilk �ey annesinin Polydectys�e k�le yap�ld�� oldu.

         �fkeyle di�lerini s�karak evden f�rlad� ve dosdo�ru saraya ko�tu. Erkek odalar�ndan, kad�n odalar�ndan ve salonlardan ge�ti. �fkeden g�z� hi�bir �eyi g�rm�yor, hi� kimse de korkusundan ona yakla�am�yordu. Sonunda g�z� ya�l� annesini yere oturmu�, el de�irmenini �evirirken buldu. Onu aya�a kald�rd�, kucaklay�p �pt� ve kendisiyle gelmesini s�yledi. Fakat tam odadan ��kacaklarken, Polydectys hiddetle i�eri dald�. Perseus onu g�r�r g�rmez, samsunun domuzun �st�ne at�lmas� gibi, �zerine sald�rd�.* �Seni al�ak, zalim!� diye hayk�rd�, �bu mu senin tanr�lara sayg�n, yabac�lara ve dul kad�nlara g�sterdi�in merhamet bu mu? Gebertece�im seni.� �zerinde k�l�c� olmad��ndan yerde duran ta� el de�irmenini kapt� ve tam Polydectys�in beynini da��tacakken annesi �n�ne durup ��l�k ��l��a dedi ki:

         �Aman o�lum, bu �lkede yabanc� ve bir ba��m�zay�z. Kral� �ld�r�rsen herkes �st�m�ze �ullan�r, ikimizi de sa� b�rakmazlar.�

         �yi y�rekli Dictys de ko�up gelmi�ti. O da Perseus�a yalvard�: �Onun benim karde�im oldu�unu unutma. Seni ben b�y�tt�m, kendi o�lum gibi yeti�tirdim. Benim hat�r�m i�in k�yma ona.�

         O zaman Perseus elini indirdi. Tam bir korkak gibi titreyen Polydectys de su�unu bildi�i i�in Perseus�la annesinin gitmesine izin verdi.

         Perseus bu olaydan sonra annesini Athena�n�n tap�na��na g�t�rd�. Rahibeler de onu tap�nak temizlik�ilerinden biri yapt�. Orada g�vende olaca��n� biliyorlard�. Polydectys bile onu bu kutsal mekandan �ekip almaya cesaret edemezdi. Perseus, iyi y�rekli Dictys ve kar�s� her g�n onu ziyaret ediyorlard�. Kaba kuvvetle istedi�ini elde edemeyen Polydectys ise vazge�memi�, kurnazca planlar�n pe�ine d��m��t�.

         Perseus�un adada oldu�u s�rece Danae�yi geri alamayaca��n� �ok iyi biliyordu. Bu y�zden ondan kurtulmak i�in bir d�zen kurdu. �lk ba�ta Perseus�u affetmi�, Danae�yi unutmu� g�z�kt�. B�ylece bir m�ddet her �ey sakin gitti.

         Sonra b�y�k bir ziyafet d�zenledi ve �lkenin t�m ileri gelenleriyle aralar�nda Perseus da olmak �zere adan�n t�m gen�lerini davet etti. B�ylece herkes yemekte krala olan ba�l�l��n� g�sterecekti.

         Belirlenen g�nde t�m davetliler geldi ve adetten oldu�u i�in herkes krala bir hediye getirdi. Kimisi bir at, kimisi bir atk� ya da bir y�z�k, kimisi bir k�l��, verecek pek bir �eyi olmayan kimileri de bir sepet dolusu meyve getirmi�ti. Ne yaz�k ki Perseus�un eli bo�tu. Fakir bir denizci oldu�undan krala verecek hi�bir �eyi yoktu.
         Kral�n huzuruna hediyesiz ��kmaya utan�yordu. �ok gururlu oldu�undan Dictys�den bir �ey de isteyememi�ti. Kederli bir bi�imde kap�da �ylece durmu�, zengin adamlar�n i�eri girmesini izliyordu. Adamlar onu g�sterip �Bu yetimin verecek nesi var ki?� diye f�s�lda��rlarken y�z� k�zar�yordu.

         Polydectys�in de istedi�i buydu i�te. Perseus�un kap�da hediyesiz bekledi�ini duyar duymaz hemen adamlar�na onu getirmelerini s�yledi. Perseus geldi�inde onu k��k d��rmek i�in �E, ben senin kral�n de�il miyim, Perseus? Seni ziyafetime davet etmedim mi? Hani hediyen nerede?� dedi.

         Perseus utanc�ndan k�zar�yor kekeliyordu. B�t�n kibirli adamlar g�ld�ler. Hatta baz�lar� a��k a��k onu alaya ald�lar. �Bu delikanl� bir tahta par�as� ya da bir deniz otu gibi k�y�ya vurmu� biri, ama gel g�r ki krala bir arma�an vermeyecek kadar da kibirli.�

         �Babas�n�n kim oldu�unu bile bilmiyor. Oysa kocakar�lar�n kendisine Zeus�un o�lu demesine izin verecek kadar da kendini be�enmi�.�

         Alayc� konu�malar� Perseus�u utan�tan ��lg�na �evirinceye kadar s�rd�. En sonunda ne dedi�ini bile bilmeyen Perseus hayk�rd�: �Hediyelerden bahseden siz misiniz? Hepinizinkinden daha soylu bir hediye getiriyim de g�r�n.�

         ��te b�yle kurumlanm��t�, ama t�m bu alayc�lardan daha cesur oldu�unun ve onlardan �ok daha �erefli i�ler ba�arabilece�inin de fark�ndayd�.

         �Dinleyin. Dinleyin �u palavrac�y�. E, ne olacakm�� bakal�m hediyesi?� diye hep bir a��zdan ba��rd�lar. �imdi tam kahkahaya bo�ulmu�lard�.

         Perseu�un akl�na Samos�ta g�rd�� r�ya geldi ve d��nmeksizin ba��rd�, �Gorgonun kellesi.�

         Bu s�zleri s�yledi�inde i�ine biraz korku d��t�, ��nk� ba�ta Polydectys olmak �zere herkes ��lg�n gibi g�l�yordu.

         �Madem bana Gorgon�un kellesini getirme s�z� verdin. Getirmeden g�z�me g�r�nme sak�n. Hadi durma, y�r�.�

         Perseus oyuna geldi�ini anlam�� fkeyle di�lerini s�k�yordu. Ama s�z vermi�ti bir kere. Hi�bir �ey s�ylemeden d��ar� ��kt�.

       Kayal�klara do�ru indi. U�suz bucaks�z mavi denize bakt�. R�yas�n�n ger�ek olup olmad��n� merak ediyordu. Ruhunun ac� i�inde dua etti.

         �Pallas Athena, r�yam ger�ek miydi? Gorgon�u �ld�recek miyim? Ger�ekten bana onu g�sterdiysen, bir yalanc� ve palavrac� olarak y�z�m�n kara ��kmas�na izin verme. K�zg�nl�kla d��nmeden bir s�z verdim, ama akl�m� kullan�p sab�rl� davranarak bu i�i ba�arabilirim.�

         Derken uzaklarda denizin �st�nde g�m�� gibi parlak k��k beyaz bir bulut g�rd�. Gittik�e yakla��yor, yakla�t�k�a �� g�z kama�t�r�yordu.

         G�ky�z�nde ba�ka hi� bulut olmad��ndan Perseus hayretler i�indeydi. Bulut a�a��daki kayal��a dayand��nda titremeye ba�lad�. Kayal��a de�di�inde bulut yar�l�p ikiye ayr�ld�. ��inde aynen Samos�ta r�yas�nda g�rd�� gibi Athena ve onun yan�nda da g�zleri k�v�lc�m gibi parlayan ince yap�l� gen� bir adam vard�. Adam�n yan�nda tek par�a elmas ta�tan yap�lma bir k�l�� duruyor, ayaklar�ndaki alt�n sandaletlerin iki yan�ndan canl� kanatlar ��k�yordu.

         Dikkatle Perseus�a bak�yorlar ama g�zleri hi� k�m�ldam�yordu. Kayal�klardan yukar� bir mart�dan bile daha h�zl� ��k�p yan�na geldiler. Ne ayaklar� hareket etmi� ne de r�zgardan elbiseleri k�m�ldam��t�. Yaln�zca delikanl�n�n sandaletlerindeki kanatlar aynen kendini kayal�klardan b�rakan bir �ahininkiler gibi titremi�ti. Perseus bunlar�n ancak birer tanr� olabilece�ini bildi�inden hemen yere kapan�p tap�nmaya ba�lad�.

         Athena �n�nde dikilip yumu�ak bir sesle korkmamas�n�n s�yledi. �Perseus,� dedi, �bir s�nav� verdin. �imdi daha da zor bir s�nava hak kazanm�� bulunuyorsun. Polydectys�e meydan okudun ve �stesinden geldin. Peki, Medusa Gorgan�a da meydan okumaya cesaretin var m�?�

         Perseus cevap verdi: �Deneyin beni. Samos�ta benimle konu�tu�unuzdan beri i�imde yeni bir ruh do�du. Her �eye cesaretim var. Geri ad�m atmaktan utan� duyar�m. Yaln�zca bunu nas�l yapabilece�imi g�sterin.�

         �Perseus,� dedi Athene, �bu i�e giri�meden �nce iyice d��n. Yedi y�ll�k bir yolculu�a ��kman gerekecek. Sonra pi�man olup geri d�nme �ans�n olmayacak; �yle bir durumda hi�bir ka�� yolu bulamayacaks�n. Y�re�in buna dayanamazsa, Bi�imsiz �lke topraklar�nda �l�r gidersin. Kemiklerini bile bulamazlar.�

         �Burada hi�bir i�e yaramayan ve nefret edilen biri olarak ya�amaktansa �lmeyi ye�lerim,� dedi Perseus. �S�yleyin bana, s�yleyin bana, merhametli bilge tanr��a . Siz ki iyiliksever ve l�tufkars�n�z. Bana bu i�in �stesinden nas�l gelebilece�imi s�yleyin. Gerekirse �l�r�m!�

         Athena g�l�msedi ve a��klamaya ba�lad�: �Sab�rl� ol ve dinle. S�yleyeceklerimi unutursan ger�ekten �l�rs�n. Kuzeye do�ru, so�uk kuzey r�zgarlar�n�n kayna��na, kutbun �te yan�nda ya�ayan Hyperboreanlar�n �lkesine gitmelisin. Gri K�z Karde�ler�i bulana kadar devam et*. Bu karde�lerin ortakla�a kulland�klar� tek bir g�zleri ve tek bir di�leri vard�r. Onlara, bat� Atlantik adas�nda, alt�n a�ac�n alt�nda dans eden Ak�am Y�ld�z��n�n k�zlar� olan perileri nas�l bulabilece�ini sor. Canavar yarat�klar�n anas� ve de benim b�y�k d��man�m olan Gorgon�un inine giden yolu sana g�stereceklerdir. Medusa Gorgon bir zamanlar ay par�as� kadar g�zel bir kad�nd�. Ama bir g�n gururu y�z�nden �yle bir g�nah i�ledi ki G�ne� bile utan�tan y�z�n� karartt�. O anda sa�lar� y�lanlara, elleri kartal pen�elerine d�n��t�. Y�re�i utan� ve �fkeyle, dudaklar� zehirle doldu. G�zleri �yle deh�et verici bir hal alm��t� ki kendisine bakan� ta�a �eviriyordu. Kanatl� At ve Alt�n K�l��l� Dev onun �ocuklar�d�r. Torunlar�ysa cad�lar�n ustas� Echidna ve s�r�lerini cehennem s�r�leriyle bir arada otlatan �� kafal� tiran Geryon�dur. Medusa i�te b�ylece Deniz Krali�esi�nin k�zlar� Stheno Gorgon ve korkun� Euryte Gogon�la karde� olmu�tur*. Onlara dokunma, onlar �l�ms�zd�r. Bana yaln�zca Medusa�n�n kellesini getir.�

         �Kellesini getiriyim, �yle mi!� dedi Perseus, �iyi de g�zlerinden nas�l kurtulaca��m? Beni ta�a �evirmeyecekler mi?

         �Bu cilal� kalkan� alacaks�n,� dedi Athena. �Medusa�n�n yan�na vard��n zaman ona de�il kalkan�n �st�ndeki yans�mas�na bakacaks�n. Bu �ekilde sana bir �ey olmadan onu �ld�rebilirsin. Kafas�n� kesti�in zaman y�z�n� ba�ka tarafa �evirerek kalkan�n ba�l� bulundu�u ke�i postuna sar. Bu post, Zeus�a s�t annelik yapan Amalthea ad�ndaki ke�inin postudur. Kalkan da Zeus�a aittir. ��te bu �ekilde sana bir zarar gelmeden kelleyi bana getirecek ve kendine soylu bir ad ve �an kazand�racaks�n. Sen de �l�ms�zlerin ziyafetlerine kat�lan kahramanlar�n aras�nda yerini alacaks�n.�

         Perseus, ��lecek bile olsam gidece�im,� dedi. �Ama bir gemim olmadan denizleri nas�l ge�erim? Bana kim k�lavuzluk yapacak? Onu bulsam bile neyle �ld�rece�im? Derisi demir ve pirin� pullarla kapl� diyorlar.�

         O zaman gen� adam konu�tu: �Aya��mdaki sandaletleri sana verece�im. Nas�l beni buraya kadar getirdilerse, seni de denizlerin, da�lar�n ve vadilerin �zerinden bir ku� gibi u�uracaklar. Benim ad�m Hermes�tir. Bana Argus�un Cellad� da derler.* Olimpos�ta ya�ayan �l�ms�zlere habercilik ederim.�

         Gen� adam konu�urken Perseus yine yere kapanm�� tap�n�yordu.

         �Sandaletler yol boyunca sana rehberlik edecek. Onlar kutsald�r, yolu �a��rmazlar. Bu k�l�� da Argus�u �ld�ren k�l��t�r. Onu da sana verece�im. Bu k�l��la ikinci bir darbeye gerek kalmaz. Haydi kalk, k�l�c� ve sandaletleri ku�an da yola ��k art�k.�

         Perseus kalkt�, sandaletleri giydi, k�l�c� ald�. Athena ba��rd�: ��imdi kayal�klardan a�a�� atla ve git.�

         Ama Perseus duraklad�.
         �Annemle Dictys�e veda edemeyecek miyim? Size, Argus�u �ld�ren Hermes�e ve Zeus Babam�za sunaklar sunamayacak m�y�m?

         �Annenin a�lamas�n� y�re�in kald�rmayabilir ve yolundan cayabilirsin; bu y�zden ona veda etmeyeceksin. Sen sa� salim d�n�nceye dek ben annenle Dictys�i avuturum, merak etme. Olimposlu tanr�lara sunaklar da sunmayacaks�n. ��nk� senin suna��n Medusa�n�n kellesi olacak. �imdi atla ve �l�ms�zlerin sana verdiklerine g�ven.�

         Perseus kayal�klardan a�a�� bakt� ve titredi. Korktu�u g�rmeleri onu utand�rd�. Sonra Medusa�y� ve ileride kendisini bekleyen �an� d��nerek bo�lu�a b�rakt� kendini.

         Ama d��m�yor; aksine havada s�z�l�yor, dimdik durabiliyor ve g�ky�z�nde ko�uyordu. Geriye d�n�p bakt��nda Athena�yla Hermes�in ortadan kayboldu�u g�rd�. Sandaletler onu bahar� kovalay�p sulak alanlara do�ru u�an turnalar gibi dosdo�ru kuzeye g�t�r�yordu.