RAA ÇEWTÊ - XUYA KHANE

 

            Asma Gucige de name Rêça Komünistiye ra, Serbestiye sero ju nuste vejiya. Sername nustey "Siyaseto de Eşkera, Pak u Rast" bi. Taê çiyê ke xeylê waxto zonê ninu ser de biyê, ardê ra pêser, ebe hêrs u lerz dê amê têber. Rêça Komünistiye (RK) jêde nêfıkıriya, çı ke amo verê feki vato. Nuste ebe dostêni nênuşiyo. Ver ra be hata pey heqeret u dısmenêni kerda. Sanıkê ke dısmenê Zazau verba ma dekernenê, fekê dine ra guretê, bınê perda çhepçieni ra reyna vatê.

            Na hurenaiş koti ra vejiya? Vere coy ney sero vınderime. Khek Seyfi Cengizi wast ke ju "Platformê Dêrsim-Zazay" bêro ronaene. Serba ney fıkrê xo kerd areze, venga roştber u komelunê sarê ma da. Xora ney ra ver ki Seyfi Cengiz na wastena xo ma rê vat bi. Têpia taê roştberi dormê na perse de jübini ra bi nêjdi, wast ke ju platform pêsanê. Venga ma ki da. Ma na sılaiye ju pêseramaişê xode, guret rozdemê xo; sero vınetime. Ma hetê ra usıl u fıkrê platformi guret verê çımi, hetê ra ke, iyê ke kunê na platform inu sero vınetime. Peyniye de mare bi eşkera ke cıkotena ma rınd niya. Ma nu fıkrê xo ju nustê xode ard ra zon. (Niade, Siyaset de Açıklık- Mücadele de Ortaklık) Ma canêguretena xo kılmek ra nia arde re zon:

           

..          "Her çi ra aver ğelet ver kerd ra gurê platformi. Gune dormê hereket u komelu de dest eracıkerdêne, hama ebe destê ju keşi ra kewti rae. Lewe naede heqa Serbestiye de çiyo bêbınge vajiya, çiyo nianen verba piabiyaene u piagurenaişiyo. Na ra u rêça qefçıle çhepê Tırk u Kurdu ra mêras menda, i wazenê ke Hereketê Zazau ki bıkuyo, na rêçe na ke jubiyene ver de çetıniye vezena.

            Zobina ki olvozê ke no kar de gure guretê xo ser, ma ni olvozu ra pia zerrê Desmala Sure u Serbestiye de guriyaime. Hama çı esto ke piaguriyaişê ma u ni olvozu derg nêramıt. Naca de kam wairê heqe bi – kam nêheq bi ae sero nêwazenime hurênime. Wazenime areze kerime ke, odet u torê piagurenaişê ma jede aver nêşi. Hata ke ni cerebnaişu sero nêvınetime, cıra derse nêvete, pia hereket u lez de jubiyaene-tibariye rêyna nêarde hurêndi, destcıkerdena kar u gurê jubiyaena de newiye ke ser nêkuno."

            Ma o nustê xode nêwast ke her çi, jü be jü biyarime re zon. Sıkê de ma ki bi, ma guman nêkerdêne ke no piagurenaiş jêde bıramo. Mara ayan bi ke taê olvozi oncia çiyê mane kenê, karê jubiyaene reyna beno vıla. Hama ma va tenê bıpinime, beno ke nafa heni nêbo. Hetê ra ke ma nia fıkıriayme: Eke ni olvozi ke tibariye anê ra jubini, umıd kenê ke nafa kar u gurê jubiye aver sona, ma çetıniye nêkerime, çiyo de nianen serba qomê ma rındo.

            Zanino ke kar u gurê jubiye jede aver nêşi. Verê coy Partia Sosyalistanê Dêrsimi xo peyser ont. Nae sero hurenaişo de thuj u bêmana dest kerd cı. Her dı heti ke qeseê thuj u nêweşi jubini ra vati. Oncia qeseê jê "verba nevdariye", "ajan", "tariber" nêzan çık u çıki vay day. Hatta roştber u servero namdar Ebubekir Pamukçu ra ke xeylê kıfır u heqereti kerdi. Taê Hereketê Kurdiye ke ver ra nat verba Zazau vecinê, na hurenaiş ra zaf memnun mendi. Heqeret u dısmenênia ke verba Zazau kenê, reyna ebe vengo de berz ra dekernay u ninu ke xore saed musnay.

            Partiya Sosyalistanê Dêrsim ra têpia iye bini karê Platformi ra dewam kerdi. Mare reyna ju sılayiye rusnay. Verê coy tenê umıdê ma est bi. Hama honde kıt-pıti ra têpia, honde hayleme u taşqalê thali ra têpia tenena bi eşkere ke, na kare jede aver nêsona. Ma no fıkrê xo ju nustê xode ard ra zon, kerd eşkera. Jêde ranêverd, nafa ki dormê Rêça Komünistiye biye cia, ae ki dest kerd cı,  sanıka "beçıka dewlete", "ajan u mılis"i ebe qeydê vate.

            Endi bêveng mendene nêbiyêne. Na kıt u pıti, zem u zumi zerar dêne dawa sarê Zazau. Komitea Koordinasyonê Serbestiye nae sero fıkıriya, taê dost u olbozi de ke qesey kerd, persa jubiye, tarıxê komelunê Zazau u rozdem sero ju nuste vet. Ma wast ke roştber u komelunê Zazau hêsar bıkerime, dısmentênia ke verba Zazau ramina verê ney bicerime. Na nustê ma sero roştberê ma, qomê mao ke xebera xo cıra esta, i, dostê ma biyê sa. Hama taê zaf qariay. Ninu ra ju ki Rêça Komünistiyewa. Rêça Komünistiye jê dızdo ke karê xo veciyo werte, wast ke ney bınımno tê, xo vezo pak, xeta u gunay ki bıerzo i binu ser. Coka ju nusteo de newe vete, nafa ki verremiye Serbestiye sero.

 

            Serbestiye Çıtur saniye pê (Pêsaniya)

 

            Komelunê Zazay jede nas nêbenê. Serba komelunê ma xeylê dezinformasyon biyê. Tur be turi zuri çerexnay. Coka wazenime ke verê coy pêsanıtena Serbestiye çıtur biye, ae sero zonaiş bıderime.

            Jubiya Desmala Sure ke biye vıla, taê roştber u newdarê Zazay komelea de siyasi sero mabenê xode qesey kerdi. Dormeê ke Kormışkan, Ware be Tija Sodıri de gurinê, i be taê roştberê xoseri Konferansê Zonu de, pêseramaiş de na perse sere na hurê, qeseykerd. 1995 de ju Komitê Amadey roniya. Wezifa Komitê Amadey ney bi. Ju, taslağê proğram amade kero. Dı; pêseramaişê Konferansê Deguretişi organize kero. Komitê Amadey ju taslax kerd hazır, rusna dorme u roştberê Zazau. Jedeiya dormey be roştberi na kare de ca guret. Konferansê Deguretişi 1996 de vırajiya. Teyna dormê Desmala Sure be taê roştberê xoseri nêkoti Serbestiye. Hama hem Desmala Sure, hem ki roştberê xoseri venga Konferansê Deguretişi kerdime. İ ke Konferansê Deguretiş de marê bi meyman, fıkrê xo vati.

 

            Serbestiye serba sarê ma biye ju umıda de newiye. Roştber u newdarê ke xoser guriyêne, dormeê ke cia guriyêne, qewet u teqetê xo kerdi ju. Awrupa de, Welat de, sukunê Tırkiya de karê organize, karê naskerdeşi xeylê aver şi. İzolasyon u dısmentênê Zazau taê hetu ra şikiye. Sanıki khani besenêkerdi ke bıdekernê. Serbestiye ju Bulten vete. Proğramê xo qomê mare, ciranunê mare, dina de iyê ke sarê bındestu re poşdariye kenê, dine rê rusna.

Konferansê Deguretiş de ju Komitea Koordinasyoni çiniay bi we. Komitea Koordinasyoni karê naskerdişi, karê informasyoni, karê organizei ver guret, gıraniya xo da ninu ser. Ni lıngu de xeylê kar kerd. Ma ninu reyna nêmorenime. Hem azaê ma, hemi ke qomê ma be dostê ma xeberdarê. Xovira mebo ke, tenê ki teşirê Serbestiye ra Rêça Komünistiye Kurdu ra biye cia, biye nejdiye sarê xo.

 

            Kemaniye u Şaşiyê Serbestiye Sero

 

            RK nustê xode kemaniye u şaşiyê Serbestiye sero vıneta, ebe zonê de kay wasto ke Serbestiye qız bımusno. Angorê dine ma honde çı nêkerdo. Honde ke ma xo goyno.Taê karê qızi kerdo, vajime, jê karê zon u zagoni, komelau de gurenaişi, kıtapxane rakerdeni ra teber thaba nêkerdo. Ma va, ma karê xo nêmorenime. No karê mordişê niyo u xo nêwazenime bıgoynime.. Kar u gurê ma dewam keno. Ma xeta u kemaniyê xora nêtersenime. Kam ke kemaniyê ma, xetaunê ma mare vano, no serba ma rındo. Coka qeseê RK ra ki na çım ra niadanime. Her çıqa ke derdê RK zobinao, oncia ke no muhım niyo.   

            Verê coy vatena dinu kınare de vındero. Ma be xo ke xeylê waxtiyo kar u gurê Serbestiye sero vındenime. Komitea Koordinasyoni de, olbozu de, mabenê dost u nasoği de na perse sero fıkırinime u name hure. Ma ni hurenaişi verê qomê xode kenime. Vajime mektuba juyina ke Platformi rê rusnay bime, uca de ma ard ro zon ke kar u gurê ma zamanê ra têpia peyser şi. Mektube de nia nuşiay bi:

            "Na raa leza çusti dewam nêbiye. Olbozi ke odet u tore dorme ra xo nêqurfnê, hurendia lezo de organize u pia de, reyna dormeê qıci sanay pê. Dormê hiraê ke ver cı kerdene de ame bi têlewe, Serbestiye nêşikiya ke na hiraena xo bısevekno, teqeta xo ra xeylê çi kerde vind"

            Raşti ke qererê ke Konferansê Deguretiş de ame guretene, tayine ma besenêkerd ke biyarime hurendi. Vajime karê naskerdişi jê vatena ma aver nêşi. Karê organizasyoni ke jê pinitena ma nêbi. Karê informasyoni verê coy xeylê aver şi, zamanê ra dıma peyser şi. Ninu sero ma zaf vınetime. Angorê ma sebebê xo jederê. Hama naca de taê noxtaê gırani bıcerime xo dest.

            Ju; taê dormê u olbozi ke ma pia Serbestiye naro, Konferansê Deguretiş ra serre-dı serre têpia pede pede xo peyser onti, yan ki biyê cia. Gune naca de biyarime zon ke xora ni olbozi zamanê pêsanıtanê Serbestiye ki honde zerre ra kare nêguretê xoser. Tayine verba komelewa de nianeni biyê. Ni olbozi wastêne ke kar u gurê zon u zagoni sero pia bıgurime, yan ki komelunê dormê qomê xode derd u khulê sarê ma ser bıgurime, hama komelewa de siyasi pênêsanime. Ney sero xeyle hurenaiş bi. Nara têpia olbozi ke nia fıkıriyêne tenê ki nêmzerri ra koti ra Serbestiyei.

            Dı; ju dorme ki namê kerdena sarê ma sero zobina fıkıriyêne. Sarê ma ca be ca xo zobina name keno. Her çıqa ke teberê welat de, wertê ciranunê made namê Zaza aver şiyo, hama miyanê qomê made ju name aver nêveciyo. Angore itiqati, yan ki riyê zobina sebebu ra zaf nameê ma estê. Raştiye de no zaf çiyo de normalo. No teyna made heni niyo. Ciranunê made heniyo. Sarê binu de ki niawo. Vajime ciranunê mara Asur-Suryani ke xo ju name de nê, zaf nameu de ifade kenê.

            Konferansê Deguretiş de ney sero derga derg qesey bi, peyniye de jedeiya Konferansi na fıkır sero ame hure: Sarê ma xo koti de çıtur ke name keno, xore se vano, ma inu xore bınge cênime. Ni namey verba jubini niyê. Pêro ki tarıx, zagon u xususiyetê sarê ma anê ra zon. Coka namekerdene de pêro namey ki berê ra zon. Hama hem Konferans de, hem ki peseramayişê Komitea Koordinasyoni de vaciya ke; teberê welat de, zonunê binu de sarê ma ke teyna Zaza name bo, tenena rasto. Nia qomê ma, welatê ma rınd yeno naskerdene. Zobina ki nia qomê ma game be game beno nejdi. Taê olbozi na perse sero xo Serbestiye ra peyser onti. Taê xore teyna name Kırmanc bınge guret, tayinê ke teyna namê Zaza xore bınge guret. Ni olbozi zerrê Serbestiye de fıkre xo mudafa nêkerdi. Vatena dine ke Serbestiye de aver nêvejiye, xo peyser onti. Peyser ontene ra têpia jederê xo xoser mendi. Olbozê ke gıraniya xo danê name Zaza sero, nêwazenê ke namê bini bêro ifade kerdene, ninu ra taê "Hereketê Milliyê Zazay" de amey têlewe.

            Ni dormê u roştberê xoseri ke biyê cia yan ki xo peyser onti, kar u gurê Serbestiyey xeylê peyser şi. Hama Komitea Koordinasyoni be azaê ma karê organizasyoni re, karê zon u zagoni re, karê bine re dewam kerdi. Olbozê ke biyê cia hem dine de, hem ki roştber u newdarê bine de dostenia ma ramina. Ma umıd kenime ke oncia teqetê xo anime têlewe, kar u gurê xo aver benime.

            Goçeni destê RK dera, wazena ke pede Serbestiye kero. Ma vanime derzeni ke xora kero. Vana, dormê Serbestiye de honde kes çino. Rınd, raşti ke Serbestiye hona qewetın niya. Hona zaf kar u gurê ma esto. Ma thaba dormê RK de kes esto? Ma thaba nêvanime. Reê lilık de riyê xo bıvinê, dine ra beso.

 

            Persa Tüzüge

 

            RK vana, ju tüzüga Serbestiye çina. Rasta. Ver cı kerdene de honde ke vacim ke niya. Serbestiye jê parti u hareketê ke her çiyê noxte be noxte araze kenê, serbestên u insiyatifê azau cênê bınê qontroli, nêwazena ke je dine bıkero. Nıka proğramê ma jê tüzügüyo. Juyê ke vatena proğrami rast di, pia guriya, angore hal u hêkata xo desteg da, beno azaê Serbestiye. Eke ke rast nêdi, xo peyser onceno. Beno cia. Eke bi cia, nêbeno dısmenê ma. Azai fıkrê xode serbestê. Fıkrê xo şikinê her ca de areze kerê.

 

            Proğram de no nia amey bi zon:

            "Ma gurenaişê xode xorê ademimerkeziyetene qılauz cênime. Mordem ebe wastêna xo beno azaê kome, ebe wastena xo kome ra bırino ra. Made mordem qeraro ke rast vineno teyna êy ano hurêndi. Ma fıkr u vijdan de serbesteni teminatê kari vinenime. Guman kenime ke, mordem bêzor u bêemır, ebe zereweşiye daina zêde gurino. Made fıkır de ilam ke jüyeni çina. Herkes fıkrê xode serbesto. Weşiya cemati de raştiye ju u tek niya, nêbena."

           

            Beyannameê Konferansê Deguretiş de ki nia amay bi zon:

            "Têareamaene de adet u qêydê gurenaişê kome sero qesey bi, no qerer ama guretene:

Karê Komita Koordinasyoni mavên u gurê cematu jubini ra gırêdaene, karê çapkerdene u idarê debara kome kerdena. Qêydê gurênaişi de cemati çı wazenê a muhima. Proğram hondê ke bınge piya gurênaişiyo. Her cemat ca u hal ra gore qêydê gurênaişi lejê xo ebe xo ano werte. Azay ya ki cemati qeraro ke raşt vinenê, ey anê hurendi. Qeraro ke raşt nêvinenê, hurendi ardena eyre mecbur niyê. Kar u gure ebe zerreweşiye u zerrepakiye bêro kerdene. Kome de, zafvengêni u rengêni bıbo."

            Serbestiye komelea de ideolojik niya. Xo teyna temsilciye ju sınıfi nêvinena. Uyo/a ke werba bandıra welatê mao, wazeno/a ke welatê ma serbest bo, serba ney gurino/a, demoqrato/a, welatheskerdoğo/a, raa mordemiye u haştiye ra sono/a, şikino/a made pia gurino/a, eke wazeno/a beno/a azaê ma. Ha dewleti bo, ha feqır bo ferq nêkeno

            Helbet ke na rae de ki kemaniye esta. Vajime, ademimerkezeten u fıkır de serbesten insiyatifê dormeu be azau keno hira, her kes angorê hal u hêkata xo lez dano. Komele nia cande manena. Azai zerreweşiye u zerrehirayene ra gurinê. Hama qampanyaê piay de çetiniye vejina. Yan ki fıkır de serbesten gegane kaos vezeno. Oncia ke na rae, rawa ke demeokratikmerkezeten name bena, ae ra rında.

            Demeokratikmerkezeten de qesa demeoqrasi, jê xemeliya kınare manena. Azai fıkrê xode serbest niyê. Azai çiyê ke rast nêvinenê, mecburê ke ey ki biyare hurendi. Raştiye de nia ra. Azay gıradaiyê Merkez Komitei, Merkez Komite ki Sekreteri ra gıredaiya. Sekreter hata ke nêmerd, ya ki ju darbe ra taxtê xora nêbi, caê xora nêlewino. Ağaê dewe çıtur morabanê xo idare keno, o ki azaunê xo heni idare keno. Ju ki komeli ra bi cia ya beno "revizyonist", ya beno “dısmen”, yan ki beno "verba newdariye". Zaf rey ki "revizyonist" be "verba newdariye" anê ju mana. Rêça Komünistiye ke wazena, xore tarıxê Partiunê Komünistu de niado, uca ra zaf çi musena. Hele niado, çıqa demeoqrasi est biyo, sekreteri çend serri şandali sero niştê ro.

 

            Serbestiye Kamci Rêçe Ramena

 

            RK perskerda, "Mare qısaweta, ecaba Serbestiye kamci rêçe u zagoni ramena?"

Qısawete de memanê! Rêça vırene rêça ke Dersım de, Palo, Xani de ramiay bi a rêça. Zobi ke rawa ke sarê dinay serba demeoqrasi u serbesteni cerabnay, ni pêro rawa ma kenê roşti. Politika ma, rêça ke ma xore bınge gureto, ae ser beno berz, aver sono. Ma ney kılmek ra reyna biarime zon. Welatê made bandıra sarê teberi wedariyo. Ma wazenime ke qomê ma werte haştiye de, ciranunê xora pia serbest u têdusti cuayişê xo bıramo. İdare destê qomi de bo. Verba her tur zorbazen, diktatoren vecinime. İsani, isani re zulm u tada mekerê. İsani fıkrê xode, vijdanê xode, cuaişê xuyo sosyali de serbest u xoser bê.

Mordem şikino na rae de zaf çi vazo.

            Hama serba RK ni bes niyê. A deqe de reê mara pers kena, "Serbestiye, muhalefeto demeoqrat u averberiyo ke verba Cumuretê Tırkiya ramino, zerre dine dera, ya ki ju alaqaê xo be dine esta?"

Arezeo ke RK hona jê çhepê Tırk u Kurdu fıkırina. A gune nia bıvatêne, çhepê Tırk u Kurdu sarê ma thaba nas kenê? Serbestiya welatê ma wazenê" Ni uca de bımanê, namê welatê ma, sarê ma anê ra zonê xo ser? Helbet ke lınga RK hona hardê made niya. Derd u qısaweta ae awa ke, çhepê Tırk be Kurdu ra wes bıaso.

Ma hata nıka lez de gıraniya xo da persê qomê xo ser. Ney rast vinenime. Nae ra têpia ke na rêça xora sonime. Beyannameu xode, perlodu de, komelunê demokratiku de, her ca de guriayme ke persa sarê ma rozdeme de bımano. Ma be xo muhalefetime. Welatê ma, qomê ma bınê bandıra sarê teberi dero. Ma be xo motace phoşdariyeme. Yan ki nia vacime: Ma be xo leteê de muhalefetime. Lezo ke verba nêheqiye, verba diktatoreni ramina, ma ki bergê xora miyanê no lez derime.

            Hama no lez qey pia niyo, çae hata be nıka itifako de demoqratik nêvırajiya, ae sero vınderime.

Çhepê Tırk u Kurdu ra pia gurenaiş sero fıkrê ma rew ra nat arezeo. Serbestiye ke saniya pê, gama vırene de ma fıkrê xo kerd eşkere. Proğram de no nia nuşiay bi:

            "Serbestiye, komê ke lejê serbestiya qomê xo kenê, têdustiya qomu, demoqrasi, dosteni wazenê u heq u kamiya ma naskenê inu de piya gurina. Kurdistan u Tırkiya de iye ke serbestiye u demoqrasi wazenê inu xorê dost vinena."

            Beyanname pêsanıtene de ke nia vaciay bi:   

            "Koma ma, demoqratunê Khurr u Tırku de piya guriyaene u phoşti jubini daene de fayde vineno. Nasyonalisteni, dısmenêni arda wertê mıletu, coka mordem çıxa ke na phoşti jubini daene sero vındo, hondaê rındo.

            Hama iyê ke kamiya ma inkar kenê, wazenê ke welat u qomê ma bıcêrê bınê bandıra xo, inu de piya guriyaene nêbena. Na het ra Konferans de nasyonalistunê Khurrmancu sero qesey bi, iyê ke zonê ma kenê fekê de Khurrmanci "Kürtçenin lehçesi", qomê ma kenê Zazaê Khurru "Zazakürdü" i pêro kerdi naletme. Vaciya ke, na raa qefçıla ke şindor oncena mavênê ma u Khurru gunê caverdiyo."

            Na persê sero zobi ke vatena ma este bi. Uca de nia vaciay bi:

            "Komê siyasi u demokratê Tırk u Khurru gere ke newde bıfıkıriyê, ğeletiye u çewtiya xo raştkerê. Toro vırên ra rae ra şiyene zerar dana qomu, mavênê inu kena ya, kena xıravın. Dımıli-Kırmanc-Zazay wairê 5 milyoni ra zêde nıfısiyê. Mordemo ke heqa ni qomi inkar keno demokrat niyo."

            Ma wazenime ke muhalefetê demokratik ra pia bıgurime. Hama teyna wastena ma bes niyo. Gunê demokrat u çhepçiyê ciranunê ma xo tenê rast kerê. Jederê xo pia gurênaişi ğelet fam kenê. Wazenê ke teyna wastene u siyasetê dine bêro zon, serba dine veng bıveciyo, hama i binu honde ke desteg bıderê. Zamanê Kurdu ra nia kerdêne. Kurdi zaf xover day, biyê wayirê qewet u teqeti, nıka şikinê wastenê xo i binu ra pia biyarê zon. Hama qomê ma hondê nêamo era xo, komel u hereketunê ma jêde wayirê qewet u teqeti niyê. Vengê ma jêde nêvecino. Coka pia gurenaiş ke vaciya, vastenê ma nênê wertê. Ni nêwazenê ke derd u khulê sarê ma bêro zon, serba ney çare bıviniyo. Xora tayinê bınge ra verba maê. Vacime Hereketê Kurdu Welatê Zazau, Sarê Zazay, heqe u huqukê qomê ma qebul nêkenê. Hatta tayini verreminê komel u roştberunê ma. Çhepê Tırku na perse de xora bêvengê. İ xora persa Kurdu ra qefeliay, nıka nêwazenê ke persa Zazau qesey bo. Mordem ke rocnameê dine wend, gos nara dine ser, elfabaê mordemeku hata be herfa Z yena, uca de bırina. Aşirê ke Bırrê Afrika de cuyinê, sarê ke nêzan kamcı guçıka dina de estê inu naskenê, hama sarê ma, qomê ma nasnêkenê. Serba dine ma çinime.

            RK, persa ğeletê perskerda. A gune dine ra pers bıkerdêne, no çı muhalefeto de ecayibo ke, saro ke bınê bandıra teberi dero, her heqe u huqukê xo ceriyo bınê lıngu, ni qey nêwazenê ke na hali bıvinê. No çı hekmeto? Teşirê çıkiyo? Nê, derdê RK na niya. RK wazena ke ma bime dımoçıkê çhepê Tırk u Kurdu. Beno ke wazena ke xo dine ra ispat kero. Ae ke bıcerê bınê perrunê xo. Ma se vacime, cırê ebe xêr bo.

            Ma ki RK ra pers bıkerime. RK hata be nıka serba welatê ma, serba persa ma, muhalefet ra piya se kerdo? Kamci komel u partiya muhalefeti heqa ma nas kerdo?

            Ma bandıra sarê teberi ver, lezê xore dewam kenime. Verba nêheqêni, verba inkar u asimilasyoni, verba zulm u taday vecinime. Eke no lez muhalefeto demokratik ra pia bêro meydan, zaf rındo. Ma kamiya xora, welatê xora nêtexelinime. Oncia ke gune rae u rêçe bıvinime, muhalefet ra piya bıgurime.

 

            Lezê Siyasi

 

            Na qese sero çıqa hayleme bi. Hona ke beno. Angorê ma peyniya peyene de lezê siyasi, lezê iktidariya. Ma nae sero zaf vınetime. Proğramê xode, bultenu de, beyannameu de, konferansu de fıkrê xo kerd areze. Çiyo ke ma proğram de vati bi kılmek ra biyarime viri:

            "Komê Serbestiya Ma Dımıli-Kırmanc-Zazay seveta serbestiya mıletê ma u bınê bandıra şarê teveri ra raxeleşiyena welatê ma gurino, sistemo de demokratik u zafzêderin wazeno.

            ...

            Ma bandıra dewleta Tırki ´be bandıranê newu nêwazenime; ma wazenime ke cematê ke ciranê maê, ine de têkaleke de ebe zerreweşiye, têdust de ebe haştiye, wertê demokrasi de weşiya xo bıramime. Ramıtena na weşiye ya ebe otonomi, ya federasyon, ya ki ebe konfederasyon bena. Hama ciranê ma ´ke nae nêwazenê, ma ki xorê idareo de xoser nanime ro."

            Hama perse nawa, se kerime, hata be a roze, hata ke iktidarê ma vırajiya, zobi thaba mekerime? Ya ki koti ra dest cıkerime? Rae çıtur bena ra?

            Fıkrê ma nia ro: Na ca de kılıt zon u zagono. Gune karê zon u zagoni re ewro ra ver dest cıkerime, game be game lezi aver berime.

            Qey nia ro? Zanino ke zon bıngê qomiyo. Zagonê qomiyo. Tarıx, meres u mezgê qomiyo. Zon ke nêbi, kamiya sari, kamiya milli ke nêbena. Vanê, zon jê çermê mordemiyo. Ju ki bêro çermê mordemi serde kero, o mordem mıreno sono. Xora bêzon ju sar ki nêbeno. Zon ke bi vind, qom be xo ke beno vind, darino we sono.

            Nêwazem ke qesa xo derg kerime. Naca ra ki arezeo zon u politika gıradaiyê jubiniyê. Mordem besenêkeno zon be politika jubin ra ceser kero. Ney sarê ke bındestê, serbest niyê, dine de tenena aver dero, arezeo.

            Ma, made çıturiyo? Azo newe zonê ma qesey nêkeno. Zaf çêu de zono ver, zonê ma niyo, zonê de teberiyo. Roz be rozê zonê ma cuayişê sari ra vecino. Dewlete ´be i binu ke hawre cıyê, coka zor danê zonê ma ser. Zonê ma ki qesey nêbi, nêamê rozdeme, kamiye ke areze nêbena. Vajime, zonê ma ki nêbiya, çhepçeniya ma gıredina Tırku, welat haskerdoğênia ma kuna bınê şiya Kurdu, elevênia ma resena bektaşiyenê, mıslımanênia ma ki resena "Türk-islam sentezi".

            Zobi ki zonê ma ser de zaf dek u dubarey çerexino. Gıraniya Lehçeciu zonê mara nêgınena waro. Hata ke xoseriya zonê ma miyanê qomi de qebul nêbi, kamiya mili ke nêbena. Xora ma va, bêzon siyaset ke nêbeno. Mordem şikino nae sero derga derg qesey bıkero. Coka angorê ma zon her waxt ver de bo.

            Ma va ke, made xora nia bi bi, nia ke beno. Angorê RK na rast niya, zura.

            Reê niadime. Hereketê Zazau ke Kurdu ra bi cia, hurenaişê ver çık bi? Zon bi! Estena ma ke, çinebiyaena ma ke zon sero ramiya. Ayre ´be Piya ki, Desmala Sure ke, Ware, Tija Sodıri, Kormışkan, Zaza Press ke, persa bini ra piya tewr jede zon sero vıneti, serba aver şiyaena zoni, serba xoseriya Zazaki lez day.

            Dewlete ke, miliyetçiyê Kurdu ke tewr jede zonê ma ser de vıneti, hona ke vındenê.

Hete ra ke kar u gurê zoni roştberê ma ard têlewe, dostên u tibariye naca ra biye pêt.

No nêno a mana ke, ma zobina thaba mekerime. Nê! Keso ke ney nia vineno, ya hawre cı niyo, ya ki ebe zanaene wazeno ke hurenaiş rae ra bıveciyo.

            Vatena ma nawa: kampanyai, kare informasyoni, hurenaişi, perlodi, beyannamey u karê bini gıraniya xo zonê made bo. Qursê zoni, dozkerdene zoni aver şero.

            Kılıt ma dest de bo. Çêber hona rakerde niyo. Hetê siyaset ra Tırkiya tenê lewina. Siyasetê inkar u asimilasyoni tenê bi nerm. Nê, nêdariya we. Dewlete gama de nêmezetê este, hama karê asimilasyonê angorê veri daina pêt ramena. Her çıqa ke na game zaf kılma, nêmezeta, bêqerera, şikinê her waxt peyser oncenê, hama cemed naca ra şikiya. Zor cı dıme, vengê ma berz bıvejiyo, heni bıbo ke dewlete gama nêwiye bıerzo. Mevajime ke hata ke newdariye nêbi, ya ki sarê ma iktidari nêguret xo dest, zonê ma ki serbest nêbeno. Na rae derga. Çıqa ramina, kes nêzaneno. Ma ki a roze bıpinime, beno ke zonê ma yena şindorê merdene.

            Ma va ke, tainê hurendia lezê zon u zagoni de, lezê politik aver cenê, hama naca ra se vanê areze niyo. Zerre na slogani thalo. Lezê politik ki vaciya, qalê rozunê düri kenê. Nêheqiye ke na dina ser dere, nêzon emperyalizm-burjuvazi, falan-filan vanê, qeseê xo çerexnenê, fetelnenê, hama ni qesey nejdiyê rozdemê sarê ma nêbenê. Eke ke bıbo sotrax verenê ra.

            Ma vanime, iktidari guretenê raa de derga. O ma çım dero. Serba dey lez dewam kero. Hama heni bıbo ke karê ewroyen ra xo mequrfnime. Game be game nejdiye hedefê xo bime. Angorê ma ewro gıraniye bıderime kamiya sarê xo.  Ma va, kamiye de kılıt zono. Kamiye ki bi eşkere, qom ke ame era xo, serba kar u gurê bini rae u rêçi benê ra. Naca ra têpia heşiren, koleten şikina. Kes nêşikino hal be hali sarê ma bıxapno, yan ki wastena xora bıtexelno.

            Juo ke demogoji nêkeno, hal u hêkata qomê mara xeberdaro, gıneno pıro ke, wastena ma çıka. Nê, eke wastena mordemi ke zobi biye, tı se vana vaze, oncia ki çare nêvinena.

            Qesa ke ame hurendi, naca de RK ra perskerime. RK serba zonê ma se kerdo? Caê de qurs kerdo ra? Ju kıtab, ju perlode veta? Wazena kar u gureo de nianên bıkero? Heq cıra raji bo, RK xo xeylê qefelnay bi, kar u gurê ma mordi bi. Eke ke zamet nêbeno, tenê ke kar u gurê xo ser bıvındo, marê bımoro, rınd beno.

 

            Xuya Khane

 

            "Na meresa qefçıla ke çhepê Tırk u Kurdu ra mendo, wazenê ke Hereketê Zazau ke bıkuyo na rêçe, ney jubiye ver de çetıniye vezeno."

            RK na vatena mara zaf qariya. Vana, no çıko, yeno çı mane?

Na nusteo ke naca de namê xo vereno ra, teyna na nuste musneno ke, xuya khane, xuya ke çhepê Tırk u Kurdu ra meres menda, hona candewa.

            Nustê xode RK rêça dostêni ra veciya. Ebe zono de bêpemi Serbestiye ra, harekete binu ra qeseê qefçilu vana. Serbestiyei bena gıredana  Busch, Demirel, dewlete, Regan, nêzan kam u kami. Ma ki ninu wend, verê coy ma va, ni ya çiyê ke nusnenê reyna nêvanenê, ya ki manaê ni qeseu nêzanenê. Hama mordem vatena RK eke pêro piya bıcêro verê çımi, vineno ke perse a niya. RK xuya ke ma cor qalê cı kerd, a rêçe ra sona.

            RK olbozi ki piya Pltaform ya ki Kongre vırastêne, i ju sewe de kerdê bınê qontrolê dewlete. Vatena xo ke nêbi, desınde şımsero ke destê dısmenê Zazau de bi, gureta xo dest, Zazau ser de sanena ra.

            Forumê Zazaaniyo ke internet de gurino, xeylê faydê xo reseno qom u sarê marê. Uca de ke vatena RK nêbiya, inu ki kena bınê qontrolê dewlete.

            Serbestiye ke verba no siyasetê qılerin veciya nafa ki Serbestiyei tehtid kena.

           

            Tenê rêça na xuya khane ser vınderime:

 

            Stalin, serverê ke newdariye de gure guret bi xo ser, hata be peyniye lez day bi, serba iktidarê xo pêroyine ya kist, ya rusnay surgıniye, ya ke est zindanu. Heq rama xo cı kero, bêçare Buharin kerdi bi ajanê Hitleri. Ebe zulm u tada day vatenê ke, Hitleri ra ajanên kerdo.

            Mao, hata ke merd, hata be roza peyêne sandale sero ranêust, xeylê server u azaê partiye kist, est xepis ya ki rusnay surgıniye.

            Enver Xoca ke Mehmet Şexu kist, va ke Mehmet Şexu ajanê İngiltere, Almanya, Fransa, Amerika ´be Yogaslavyao.

            A. Öcalan honde isani ajan ilan kerd ki, mordem ke bımoro, ajani, iyê bini ra jede biyê. Kam neşibê xo nêguret ke. Partiyê Kurdu, Çhepê Tırku, server u azaê xo, pêroyine qelfe be qelfe biyêne ajan.

Partiya Kurdu PKK newdarê Dersimi Kamer Özkani kist, va ke ajano. Qey ajano? Zazacıyên keno.

            Dursun Karataş olvozê xo day kistene, va ke, ajanê.

            Taê çhepciyê Tırku ´be miliyetçiyê Kurdu Dersimde dewıci ajan ilan kerdi, peyê coy ki ya kisti, ya ki kerdi surgın.

            Zobi ke na hirês serriyo peyêne de çhepê Tırk ´be Kurdi honde ajan diye, honde ajan pak kerdi ke ebe mordene nêqedinê.

            RK nae rınd zanena. Hona ke namê xo nêvurnay bi, PKK serba dine ebe pelgu nuste nusnay bi (Beno ke nıka ke nusnêne-) ke ajanê.

            Ma kamcinu bımorime ke! Zazay ke verba inkari, verba  asimilasyoni veciay, Zazay ki bi ajan. Taê va ke ajanê Hermeniyê, taê va ke hem ajanê Hermeniyê, hem ki ajanê Tırkiyaê. Roştber u newdarê Zazau Ebubekir Pamukcu, Seyfi Cengiz, olbozê bini ke na şiliye ra bara xo gureti.

            No heni politikao de ecayibo ke, ni her kes re, hatta olbozê ke zerrê ju parti de gurinê ebe sık nia denê. Tım dısmen sae kenê. Dısmeno zerre, dısmeno teber... Kılmak ra dormê dine de dost çino, teyna dısmen esto. Dısmen ke nêdi, icat kenê. Na ju nêweşiya. Mordem şikino ney politikparanoya name kero. Ju ya ki juye ke na nêweşiye guret/e, hal be hali rınd nêbeno/a. Hama nêweşiye teyna ninu re zerar nêdana, dorme dine ra zeraro de gırs dana.

            Na xuya qefçıliye çıka, koti ra yena?

            Ju, ideoloji u hereketê diktator u zorbazi nêwazenê ke dine ra teber kes politika xo bıramo, serbest bo, xo temsil kero. Nia ke bi besenêkenê diktatorênia xo qomi ser de bırame. Dı, ju kes ya ki gurup ke ajan ilan kerdi, meşrutiyetê xo  çımê dine de keno vind, nafa ke gunê tasfiye bo. Kılmek ra no sistem nia gurino. Ju kes ya ki gurup ke kot bınê bandıra dine, ya ki vatena dine ra ki nêveciya, rındo, dosto, hewlo. Nê, eke muhalefet kerd, wastena xo ke ard ra zon, dine ra ke gerreci bi, nafa beno ajan.  

Ma, na meres red kenime. Name ney çhepci bo, se beno bıbo! Na raa diktatorênia. Nêwazenime ke hareketê Zazau ke bınê teşirê na xuya qefçılê bıkuyo.

            Ma, dek u dubara dewlete se bena?

            Siyasetê mordemi ke rast u eşkere bi, kar u gurê qılerin ra ke dür vınet, raa demokrasi u serbesten ra ke şi, dewlete besenêkena ke provakasyonê xo, manipulasyonê xo aver bero.

            Nae ke vajime. Dewlete wazena ke miyanê muhalefet de, zerrê komel u partiunê muhalefet de tım sık bo, jubini ra tibariye mekerê, mêrê têlewe, ittifaqo de pet mevırajiyo. Angore ma na qesa Ajan", "dısmen"i tewr jede yena karê dewlete.

            Ma de çıtur bi?

            Zamanê, ebe namê "Zaza Gençliği" beyanname u broşüri veciyenê. Naca de bandıra dewleta ke sarê ma, welatê ma kerdo kole, heqa dey de thaba nêvaciyêne. Verba zulm u tada dewlete qesa xo nêvatenê. Hama dısmentêna Kurdu, Hermeniu biyêne. Naca de siyaset keno eşkera ke gurube de nianên çino. Dewlete ebe na name kara xo kena. Desmala Sure de, Ware de verba na qefçili nustey veciyay. Manipülasyonê dewlete teşhir bi. Roştberê Zazau, komelê Zazau nêamey na kayi. Hama na kay ra Hereketê Kurdu zaf has kerdi. İ be xo ke zanêne, no name naylono, çiyo de nianên çino. Karê dine re amêne, ebe na name zaf kaykerdi. Sanıka xore na perde ra dewam kerdi.

            Provakasyon u manipulasyonê dewlete çıtur thal vejiya? Hereketê Zazay ´be roştberê Zazay siyasetê xo rast, eşkere u  dostenê qomu ser ard meydan. Serbestiya qomê xo wasti, verba zulm veciay, lezê serbestiya Kurdu ra phoşt day. Her çıqa ke Hereketê Kurdu qomê ma inkar kerd, veremiya roştber u hereketunê ma ser, ma oncia serbestiya Kurdu ra destek dayme. Ma her waxt va ke, Hereketê Kurdi sarê ma, welatê ma inkar kenê. Marê dısmentên kenê. Ma verba naime. Hama Kurdi be xo bınê bandıra dewlete derê. Wazenê ke serbest bê. No haqa dina. Dewlete hem welatê Zazau, hem ki welatê Kurdu gureta bınê bandıra xo, no ke bes niyo; verba Kurdu, Zazau be Asur-Suryani de herbo de nêheq u qılerin ramena. Coka ma cerabnayime ke Zazay ´be Kurdi lezê xo ju kerê. Hereketê Kurdi siyasetê dewlete fam nêkerdi, ya ki nêwasti ke fam kerê. Taê hetu ra siyasetê dewlete ´be hareketê Kurdu jubin kerdêne tamam. Dewlete wastêne ke ebe provakasyonê xo, Zazay ´be Kurdi têkuyê, hetê ra ke hereketê Zazay hona dest cı kerdêne de bıxenekiyo. Hereketê Kurdi wastêne ke persa sarê Zazay bınge mecero, werte ra wedariyo.

            Ma nıka se biyo? RK qalê çı kena? RK qey veremina Serbestiyei ser? Qey Forumê Zazaani re heqeret kena? Olbozê ke piya platform-kongre vırastêne, qey dine bınê qontrolê dewlete de musnena?

RK şikina vana, Kongreê Zazay ê Mili çıtur kota rêça dewlete? Kamcı siyasetê Kongrey, kamcı karê Kongrey niaro? RK marê qale şiaxsu mekero. Ma siyaset u kar u gure de niadanime. Çiyo bin, kıt u pıtiyo. Zem u zumo!

            Nejdiye vist serriyo Zazay game ´be game gurine, lawatinê ke dawa xo aver bêrê. RK vızer ju, ewro dıde ama, roştber u komelunê Zazau re heqeret kena.

 

            Qeso Peyên

 

            RK roştber u komelunê sarê mare heqeret u verremiyene ra waz bêro. Eke RK hona ke wazena parti u komelunê sarê made pia bıguriyo, gamunê xo dosteni ser bıerzo. Gos ro kıt u pıtu mekero. Derd u khulê sarê ma ser bıguriyo. Qeseê bêtham u bêsolu endi caverdo. Tenê kar bıkero. Vajime ju perlode bıvezo. Zon sero bıguriyo. Qampanyau organize kero! Çı ke rast vinena, a lınge sero lez bıkero.

Honde beso. Her vatena RK re cuab daene nêwazenime.

            Ma her waxt va, pia bıgurime. Nu pia gurenaiş hetê ra dawa ma aver beno, heto bin ra ke ma jubinu tenena nejdi ra nas kenime.

 

                                   Komita Koordinasyonê Serbestiyei

                                   Asma Gucige 2005

ttt Anasayfa