| Hücre
Proliferasyon Markerları
Cyclin grubu
|
||||
Cyclinler
“cdk(=cyclin dependent kinases)”
ların düzenleyici subuniti olup hücre siklusunun değişik fazlarında,
bir fazdan diğerine geçişte kontrolu sağlarlar. Cyclin’lerin
geçici olarak ortaya çıkışı cdk’ların enzimatik
aktivitesini kontrol ederek cyclin/cdk kompleksi oluşmasını sağlar.
Bu komplekslerde, hücre siklusunda fazlar arası geçişte devamlılık
için gereklidirler. Memeli somatik
hücrelerinde Cyclin A S fazı ve
G2 fazına geçiş için gereklidir. Cyclin D ve E G1’e
geçişi kontrol ederken, Cyclin B, tüm mitozun önemli bir denetleyicisi
rolünü üstlenmiştir. Mutasyonları hücrenin G2 fazında
takılmasına neden olur. Renal hücre karsinomlarında ve değişik
yumuşak doku tümörlerinde hastalığın tüm basamaklarında
vazgeçilemez bir prognostik faktör olarak kabul edilmektedir.57,58
Cyclin B1, G2 fazından M fazına
geçişte önemli rol oynayan bir cyclindir. Fareler üzerinde yapılan
bir çalışmada, fare trofoblast giant hücrelerinin farklılaşmasında
Cyclin B1 inhibisyonu ve beraberinde cyclin D1’in erken
dönemde artışının etkin olduğu ortaya konmuştur.59
İnsanda cyclinC-cdk8 kompleksinin
memelilerde, muhtemelen büyümeyi düzenleyici sinyalleri sağladığı
düşünülen transkripsion aygıtı ile fonksiyonel bir şekilde
ilişki içinde olduğu belirlenmiştir.
Cyclin D1/bcl-1(=G2 M faz Cyclin) içinde akciğer kanserlerininde bulunduğu değişik hücre neoplasmalarında yüksek miktarlarda tespit edilebilir.60 Örneğin Mantle hücre lenfomaların %50-70’inde bu proteinin aşırı üretimi söz konusudur. G1-S fazı geçişinde cyclin D1 miktarında artış görülür. Küçük hücreli akciğer kanserleri dışındaki akciğer kanseri hastaları üzerinde yapılan bir çalışmada p53 proteini ile çok belirgin bir etkileşim içinde olduğu belirlenmiştir.61 Bu tümörlerde ve diffüz alveolar harabiyet olan durumlarda Cyclin D1’in patogenez ve prognoz takibinde etkin bir şekilde kullanıldığı bildirilmiştir. Bu proteinin artışı prognozun kötülüğüne işaret eden önemli bir belirteçtir.62,63 Cyclin D2(G1 faz Cyclin) ise G1 fazının devamı için gereklidir. Protooncogenler içinde kabul edilmektedir. Cyclin D1’e benzer şekilde aktive edilmektedir. Cyclin D3(G1 faz cyclin) Cyclin D1 ve D2 ile yakından ilişkilidir.
Cyclin E’nin memeli hücre siklusunda G1/S fazları arası
geçişte sınırlayıcı olarak görev yaptığı
düşünülmektedir. Cyclin E’nin birçok izoformu sadece tümörlerde görülebilmekte
normal dokularda tespit edilememektedir. Bu proteinin kalitatif ve kantitatif değişimleri
değişik kanserlerde kötü prognozun göstergesi olarak kabul
edilmektedir. Makrofajların terminal farklılaşmasında cyclin
E seviyesinin belirgin şekilde artış gösterdiği tespit
edilmiştir.64 Cyclin E2 komplekslerinin katalitik aktivitesi hücre
siklusunu düzenleyeci etki yapar. G1/S fazları geçişi sırasında
seviyesi pik yapar. Cyclin E2’nin aşırı artışı G1
fazını hızlandırır. Yani bu protein G1 fazını
sınırlayıcı etki yapmaktadır. İnsanlarda görülen
kanserlerde Cyclin E miktarı aşırı miktarda artar. Cyclin E1
bilhassa çoğalmakta olan normal ve neoplastik transforme hücrelerde
fazla miktarda bulunmasına karşın; cyclinE2 transforme
olmamış hücrelerde çok az oranda tespit edilebilir. Buna karşın
neoplastik hücrelerde bolca bulunmaktadır.