| Hücre
Proliferasyon Markerları
Cdk grubu
|
||||
|
|
||||
Cdk1/p34cdc2(Cyclin Dependent
Kinase)
hücre bölünmesi süresince çok önemli göreve sahip olup tüm mitoz süresince
oldukça aktifdir. Esas olarak çekirdekte yerleşim gösterir. Mitoz süresince
çekirdek zarı yıkımı ve kromozom yoğunlaşmasında
etkindir. Cdk2, cdk1’den daha erken dönemde tespit edilir. Birçok cyclin ile
kompleks yapar. İnsan hücrelerinde cyclin A ile yakından ilişkilidir.
Cyclin A-cdk2 birleşik aktivitesi
sonucu gelişen kinaz aktivitesi sadece G2 fazında görülmesine
karşın cyclin A-cdk2 kompleksi G1 fazından S fazına
geçişte ve DNA replikasyonunda etkindir. Bu kompleks akciğer
kanserlerinde yayılmanın yönünü ve şiddetini belirleyici
olarak kullanılmaktadır.74 Cyclin E-cdk2 kinaz G1
ve S fazında aktif olup G1’den S fazına geçişte çok
etkindir. Çekirdek içinde yerleşik olan cdk2 geç G1, S ve G2
fazlarında oldukça etkindir. Cdk3, Cdk4 ve Cdk6 hücre siklusu ilerlemesinde kritik bir düzenleyici
görev üstlenmiş olup G1 fazından S fazına geçişte
etkindirler. Başta cdk1 olmak üzere cdk2 ve cdk6’nın insanda kolon
kanserini biyokimyasal olarak en iyi gösteren parametreler olduğu ve
farmakolojik tedavi yönünü belirlediği bilinmektedir.75
Cdk5/PSSALRE birçok memeli dokusunda ve hücre siklusu sürecinde normal dönemde tespit edilebilmektedir. Nöron ve kas hücrelerinde bulunur. Nöron ve kas hücrelerinin terminal farklılaşmasında etkindir.76 Cdk5 ve CyclinE TM3Leydig hücre serisi ve TM4 Sertoli hücre serilerinde çekirdek ve sitoplazmada dağınık bir şekilde tespit edilebilmektedir. Yapılan çalışmalarda TM3 Leydig hücre serilerindeki cdk5’in hücre siklusu düzenlenmesinde rol oynadığı, bununla birlikte, TM4 Sertoli hücrelerindeki cdk5’in hücre proliferasyon kontrolu yanında hücreye destek görevi gördüğü anlaşılmıştır.77 Bunların dışında inclusion body myositis adı verilen bir klinik tabloda diğer cdkların tersine sadece cdk5’in aşırı artış göstermesi tanı koydurucu bir bulgu olarak kabul edilmektedir.78
Cdk8
hücre siklusu ilerlemesinde kritik düzenleyiciler içinde yer alır. G1’den
S fazına geçişte etkindir. Cyclin C ile etkileşmek suretiyle
kinazları aktive eder ve RNA polimerazla bu kompleks etkileşime
girerek hücre bölünmesinin uyaran transkripsiyon mekanizması devreye
girer.