Pengenalan

Maklumat Buku

Penulisan

Galeri

Hubungi Saya

Judul: Beza Amalan Politik Negara Maju, Membangun

Isu penggantungan jawatan dan keahlian Naib Presiden UMNO, Tan Sri Mohd Isa Samad, membuka ruang perbahasan tentang sama ada pemimpin parti atau menteri kabinet harus meletakkan jawatan dan apakah implikasi tindakan itu ke atas imej dan populariti pemimpin tertinggi parti dan kerajaan.

Populariti parti atau kerajaan berkait rapat dengan kes-kes penggantungan atau peletakan jawatan dalam parti dan kabinet. Yang penting bukan siapa yang digantung atau diarah meletakkan jawatan tetapi implikasi daripada tindakan ini. Para penganalisis politik masa kini memberi tumpuan kepada mengapa dan apakah kesan tindakan itu ke atas parti, kabinet dan keseluruhan sistem politik. Apakah peristiwa ini akan membawa kepada ``kesan riak'' yang akan mempengaruhi keputusan pemimpin tertinggi parti-parti komponen lain jika perkara yang serupa berlaku kepada organisasi mereka terajui?

Memandangkan kerajaan yang memerintah di Malaysia bukan merupakan sistem satu parti seperti di United Kingdom (UK), maka keputusan berhubung perlanggaran etika, penggantungan, peletakan jawatan atau pemecatan tertakluk di bawah ruang lingkup parti-parti yang berkenaan.

Dalam sistem eksekutif yang teguh seperti di UK, bila kegagalan berlaku, ia boleh dihalakan kepada kementerian-kementerian tertentu dan pemerintah boleh meletakkan kesalahan kepada menteri-menteri yang terlibat atau menepis kritikan dan seterusnya mengembalikan populariti dengan memulau atau menyingkir menteri-menteri berkenaan.

Di samping itu, besar kemungkinan tindakan seperti itu boleh membawa kepada tahap amalan politik yang lebih tinggi, di mana seandainya pemimpin tertinggi atau menteri terlibat dalam salah laku, beliau sendiri harus mempunyai kesedaran dan rasa tanggungjawab untuk melepaskan kedudukan secara sukarela, bukan diarah atau dipaksa.

Senario politik sebegini merupakan senario biasa di negara-negara yang mempunyai warisan tanggungjawab menteri individu (individual ministerial responsibility) yang teguh seperti UK, Australia, Kanada dan Afrika Selatan di mana seseorang menteri bertanggungjawab ke atas kegagalan pentadbiran di bawah portfolio kementerian masing-masing (Torun Dewan dan Keith Dowding, ``The Corrective Effect of Ministerial Resignation on Government Popularity'', American Journal of Political Science, Vol. 49, No.1, Januari 2005, 46-56).

Di Amerika Syarikat (AS), contohnya, penyingkiran menjadi satu alat untuk Kongres dan Mahkamah Agung menyekat kuasa presiden. Proses penyingkiran bererti walaupun presiden ada kuasa veto, beliau masih tertakluk kepada proses undang-undang dan perlu sedar bahawa jawatan serta tanggungjawab yang diamanahkan amat penting dan memastikan kepercayaan rakyat kepada keluhuran jawatan eksekutif tertinggi itu tidak disalahguna atau dikhianati. Alat timbang tara juga wujud dalam sistem politik dan kerajaan Malaysia, iaitu undi tidak percaya dalam parlimen, tetapi sehingga kini belum pernah digunakan.

Membangun

Isu peletakan jawatan meninggalkan pelbagai kesan ke atas imej dan populariti pemimpin. Seperti yang ditunjukkan oleh data tinjauan di negara maju, kerajaan yang mengamalkan sistem demokrasi menganggap serius imej dan populariti mereka.

Jika sekalipun peletakan jawatan menteri dianggap sebagai di luar kawalan kerajaan atau membawa kesan negatif untuk jangka pendek, kerajaan perlu mengambil langkah menepis tanggapan negatif dengan menghasilkan dan mengemukakan dasar-dasar yang akan menambah nilai keseluruhan populariti .

Akauntabiliti, tanggungjawab, ketelusan serta kesedaran penyandang jawatan merupakan aspek-aspek penting dalam sesebuah negara yang mengamalkan sistem demokrasi. Di samping itu, populariti dan masa yang tepat untuk melepaskan jawatan atau mengundurkan diri daripada arena politik juga merupakan isu penting, namun yang membezakan negara maju dengan negara membangun ialah kerelaan untuk melepaskan jawatan.

Contoh yang terbaru ialah tuduhan pihak pembangkang bahawa Presiden Filipina, Gloria Macapagal Arroyo , telah menipu undi sekali gus melanggar tataetika pilihanraya dengan menelefon pegawai pilihanraya sewaktu pengiraan undi Presiden pada Mei 2004.

Pengakuan Arroyo telah menyebabkan rakyat keluar beramai-ramai menunjukkan bantahan serta mendesak beliau meletakkan jawatan. Pun begitu, bilangan 3,000 penunjuk perasaan tidak seramai seperti yang menuntut pengunduran Ferdinand Marcos dan Joseph Estrada. Bilakah akan tiba masanya bagi pemimpin-pemimpin negara-negara membangun yang tidak popular mengundurkan diri secara suka rela dan terhormat?

* DR. SHAKILA YACOB ialah pensyarah Jabatan Sejarah Universiti Malaya (UM).
 

Disediakan oleh Dr. Shakila Yacob, Jabatan Sejarah, Fakulti Sastera dan Sains Sosial, UM �