BESIMI I IMAMIT EBU HANIFE R.A

Keto jane disa thenie te imamit te nderuar,Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar,ne lidhje me besimin ne ceshtjet e bazave te fese si qendrimi i tij ndaj shkences se Ilmul Kelamit (Apologjetikes).

A- Theniet E Imamit Ebu Hanife Ne Tewhid

Se Pari: Besimi i tij ne njeshmerine- monoteizmin e Allahut s.w.t dhe sqarimi i tevessulit (afrimit tek Allahu s.w.t) te ligjezuar dhe atij te shpikur.

1- Ka thene Ebu Hanife, Allahu e paste meshiruar,: Askush nuk duhet t'a lus Allahun s.w.t perveqse me Të,(dhe) me duane e lejuar per te,te  urdheruar me te,e cila nenkuptohet prej ajetit" " All-llahu ka emrat më të bukur, andaj Atë thirrne me ata e hiquni nga ata që bëjnë shtrembërime me emrat e Tij. Ata kanë për t'u shpërblyer (me dënim) Për veprimet e tyre" (El-A'raf, 180).(Ed Durr-rru el muhtar min hashijeti-l-muhtar,6 /396 -397)

2-Ka thene Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar,: Urrehet te thote lutesi ne dua: Te lus per hire te filanit,ose te te derguarve Tu,ose te Shtepise se Nderuar,ose El Meshar El Haram (Vend ne Mekke)

(Sherh El Akideti Et Tahavijeti ,f:234,It-hafues Sadeti-l-Muttekine 2/285,Sherhu-L-Fikhi-L-Ekberi te Mulla Ali El Kariut 189).

3- Ka thene Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar,:Askush nuk duhet t'a lus Allahun s.w.t perveqse me Te, ndersa une e urrej te thote(lutesi ne dua): për hirë të nyjeve të krenarisë së Arshit Tënd, ose për hirë të krijesave Tua ( Et Tevessul Vel Vesiletu,f 82,Sherh Fikhil Ekberi f ,198).

Se Dyti: Theniet e tij rreth sifateve-cilesive te Allahut s.w.t dhe kundershtimi i tij ndaj Xhehemijjeve.

4-Allahu s.w.t nuk pershkruhet me cilesite e krijesave,hidherimi dhe knaqesia-gezimi i Tij jane dy cilesi prej cilesive te Tij pa(pyetur) "si",ky eshte mendimi i Ehli-s-Sunnetit dhe xhematit,Ai hidherohet dhe gezohet,ndersa nuk thuhet: hidherimi i Tij eshte denim i Tij dhe gezimi i Tij eshte shperblimi i Tij,e pershkruajme Ate me cka e ka pershkruar veten, Ai, All-llahu është Një!All-llahu është Ai që çdo krijesë i drejtohet (i mbështetet) për çdo nevojë.As s'ka lindur kë, as nuk është i lindur.Dhe Atij askush nuk i është i barabartë.,eshte i Gjale,i Forte (kadir),Degjues,Shiques,Alim(dijetar),Dora e Allahut s.w.t mbi duart e tyre,nuk eshte si duart e krijesave te Tij dhe fytyra e tij nuk eshte si fytyrat e krijesave)( El Fikhu El Ebsat 56).

5-Ka thene Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar,:Ai(Allahu s.w.t) ka dore,fytyre,qenie,sic i ka cekur Allahu s.w.t ne Kur'an,ate qe e ka cek Allahu s.w.t ne kur'an ,doren,fytyren,qenien,ato jane cilesi te Tij pa (pyetur)"si " dhe nuk thuhet dora e tij eshte forca e Tij ose begatia e tij sepse kjo dtth ta keqinterpretosh-prishesh cilesine dhe njeherit ky eshte mendimi i Kaderinjeve dhe Mu'tezileve (dtth te thuash se dora eshte forca).(El Fikhu El Ekber 302).

6- Ka thene Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar,:Askujt nuk i lejohet te flas rreth qenies se Allahut s.w.t me dic,por duhet ta pershkruaj me ate qe Ai e ka pershkruar Veten e tij s.w.t e as te thote dic rreth Allahut me hamendje-logjikën e tij ,Qofte  i Madheruar Allahu,Zoti i botrave!(Sherh Akidetut Tahavije 2/427,Xhelaul Ajnejni 368)

7- Kur eshte pyetur imami per zbritjen e Allahut s.w.t ka thene: Zbret pa si (forme).( Akidetus Selefi As-habil Hadithi42,El Esmau Ves Sifatu, Bejheki 456,Sherh Et Tahavijje 245,Sherh Fikhul Ekber,te Kariut 60)

8- Ka thene Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar,:Allahu s.w.t lutet prej se larti e jo prej se poshti sepse ultesia nuk eshte prej pershkrimit te Zotit dhe Hyjnisë ne asgje.(El Fikhu El Ebsat 51)

9- Ka thene: Ai (Allahu s.w.t) hidherohet dhe gezohet,nuk thuhet hidherimi i Tij eshte ndeshkimi i tij dhe as gezimi i Tij eshte shperblimi i Tij).(El Fikhu El Ebsat 56).

10- Ka thene: Asgjeje prej krijesave te Tij nuk i ngjane(Allahu s.w.t) sikurse qe Atij asgje prej krijesave te Tij nuk i ngjan,eshte dhe vazhdon te jete me emrat dhe cilesite e Tij,(te pafillimta dhe te pambarimta).(Fikhul Ekber 301)

11- Ka thene: Cilesite e Tij s.w.t nuk jane si cilesite e krijesave ,din jo si dituria jone,ka force jo si forca jone,shef jo si te parit tane,degjon jo si te degjuarit tane,flet jo si te folurit tone( El Fikhul Ekber 302)

12- Ka thene: A?llahu s.w.t nuk pershkruhet me cilesite e krijesave.(El Fikhul Ebsat 56).

13- Ka thene:Kush e pershkruan Allahun s.w.t me ndonje domethenie prej domethenieve te njerzimit ai veq ka bere kufer.(El Akidetu Et Tahavijje)

14- Ka thene: Ciilesite e Tij jane: Dhatijje(qenesore) dhe Fi'lijje(veprore).Sa iu perket atyre dhatijje (qenesore) ato jane:Jeta ,Forca,Dituria,Te Folurit  ,Degjimi ,Shiqimi dhe Deshira ndersa ato fi'lije (veprore) jane: Krijimi,Furnizimi, Shpikja,Persosmeria,Bërja,dhe cilesi te tjera veprore,Ai eshte  dhe vazhdon te jete me emrat dhe cilesite e Tij( te pafillimta dhe te pambarimta).(El Fikhul Ekber 301).

15- Ka thene:All-llahu i Madhëruar vepron, e vepra është cilësi e Tij që nga lashtësia (ezeli), pra, veprues është All-llahu, vepra është cilësi qysh nga ezeli, e vepruara është e krijuar, kurse vepra e All-llahut nuk eshte e krijuar .(Fikhul Ekber 301)

16- Ka thene: Ai qe thote se: nuk e di se a thua Zoti im eshte ne qiell apo ne toke ai veq ka bere kufer.Pokeshtu ka bere kufer edhe ai qe thote se Allahu s.w.t eshte mbi Arsh por nuk e dime se a eshte arshi ne qiell apo ne toke? (El Fikhul Ebsat 46,dic te ngjashme transmeton edhe Shejhul Islami,Ibni Tejmije ne Mexhmuul Fetava5/48,pastaj Ibnul Kajjimi ne "Ixhtimaul Xhujushi El Islamijjeti 139,Dhehbiu ne El Uluvvu 101-102,Ibni Kudame ne El Uluvvu 116,Ibni Ebi El Izz ne Sherh Et Tahavije 301)

17- I ka thene gruas e cila e ka pyetur: Ku eshte Zoti yt ,te cilin e adhuron? Ka thene"Allahu s.w.t eshte ne qiell e jo ne toke.I tha nje njeri: E cfare mendon per ajetin""Ai është me ju" (El-Hadid, 4),i është përgjigjur: "Kjo eshte sikur t'i shkruash njeriut "Unë jam me ty" mirëpo ti nuk je pranë tij ( El Esmau Ves Sifat 329)

18- Ka thene gjithashtu" Dora e All-llahut është mbi duartë e tyre, nuk eshte si dora e krijesave të Tij( El Fikhul Ebsat 56)

19- Gjithashtu thotë: "All-llahu i Madhëruar është në qiell e jo në tokë.Pas kësaj një njeri i tha: "A thua vallë nuk thotë All-llahu xhel-le shanuhu"Ai është me ju" (El-Hadid, 4), i është përgjigjur: "Kjo eshte sikur t'i shkruash njeriut "Unë jam me ty" mirëpo, ti nuk je pranë tij ( El Esmau Ves Sifat 2/170)

20- Ka thene " All-llahu i Madhëruar flet, ngase përndryshe nuk do t'i kishte folur Musait alejhi selam (El Fikhul Ekber 302)

21- Ka thene "Allahu s.w.t flet me te folurit e tij dhe te folurit eshte cilesi qysh nga ezeli(pafillimesia)(El Fikhul Ekber 301)

22-Ka thene : Flet por jo si te folurit tone (El Fikhul Ekber 302)

23- Ka thene" Musai e degjoi te folurit e Allahut s.w.t ,sic thote Allahu s.w.t"E Musait i foli All-llahu me fjalë." (En-Nisa- 164), d.t.th. All-llahu i Madhëruar flet se përndryshe nuk do të kishte folur Musait alejhi selam( Fikhul Ekber 302)

24- Kur'ani është fjalë e All-llahut, i shkruajtur në mus-hafe, i ruajtur  në zemra, i lexuar me gjuhë dhe i zbritur Muhammedit sal-lall-llahu-alejhi ve sel-lem( Fikhul Ekber 301)

25- Ka thene" Kur'ani nuk eshte i krijuar( El Fikhul Ekber 301).

B-Thenie Te Imam Enu Hanifes Rreth Kaderit

1- Ka ardhur një njeri te Ebu Hanifeja për të polemizuar me te mbi kaderin, e Ebu Hanifja i tha: "A nuk e di ti se shikuesi në kader i ngjan atij i cili shikon në diell, aq sa i shtohet qartësia e të shikuarit në te, aq më tepër i shtohet verbëria (pamundësia e të shikuarit në te  ( Kalaid Ukudi-L-Ukjan )

2- Ka thene Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar,"All-llahu i Madhëruar i ka ditur gjërat para krijimit të tyre (El Fikhul Ekber 302-303)

3- All-llahu i Madhëruar i ka ditur gjërat para ekzistimit të tyre dhe e ka ditur si do të jenë pas ekzistimit të tyre, e din gjendjen e krijesave dhe e din si do të jetë përfundimi i tyre (El Fikhul Ekber 302-303)

4- Ka thene Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar," Kaderi (caktimi) i Tij është i shkruar në Levhi Mahfudh (pllakën e ruajtur) (El Fikhul Ekber 302)

5- Ka thene" Pohojmë se All-llahu e ka urdhëruar lapsin që të shkruaj.Tha lapsi" cfare te shkruaj o Zoti im? Tha Allahu s.w.t:shkruaj tere ate qe do te ndodhe gjer ne diten e kijametit dhe kete duke u bazuar ne fjalen e Allahut s.w.t" Dhe çdo gjë që ata e punuan gjendet (e shkruar) në shënime. Dhe çdo vepër qoftë e vogël dhe qoftë e madhe eshte rradhitur (evidentuar) në Levhi Mahfudh." (El-Kamer-52, 53)( El Vesijjetu me koment 21)

6- Ka thene Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar," Asgje ne dunja dhe ahiret nuk ndodhe perveqse me deshiren e Tij s.w.t.( Fikhul Ekber 302)

7- Thote imami Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar," Allahu s.w.t i ka krijuar gjerat prej asgjeje".(Fikhul Ekber 302)

8- Ka thene" Ka qene Allahu s.w.t Krijues para se te krijoj (krijesat e Tij).((Fikhul Ekber 304)

9- Ka thene" Pranojme se njeriu me veprat,deshmine dhe diturine e tij eshte i krijuar,atehere nese beresi(njeriu) eshte i krijuarveprat e tij patjeter se duhet te jene te krijuara(El Vesijjetu me koment 14)

10- Ka thene: Te gjitha veprat e roberve-njerzve,qofte te levizeshme apo ne qetesi,jane vepra te fituara te tyre ndersa Allahu s.w.t eshte Krijuesi i tyre,ato te gjitha jane me deshiren e Allahut s.w.t,diturine,caktimin dhe kaderin e Tij.(El Fikhul Ekber 303)

11-Ka thene Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar,:Të gjitha veprat e robërve e njëkohësishtë edhe realizimi i tyre janë rezultat i krijimit të All-llahut dhe të gjitha janë me dëshirën, diturinë dhe fuqinë e Tij. Nënshtrimi ndaj Tij dhe veprat e mira ndodhin me urdhërin e Tij, dëshirën, kënaqësinë, diturinë dhe fuqinë e Tij, ndërsa mëkatet të gjitha ndodhin me diturinë, lejen, caktimin dhe fuqinë e Tij, e jo me kënaqësinë e Tij e as që ka urdhëruar për diç të tillë.(El Fikhul Ekber 303)

12- Ka thene: Allahu s.w.t i ka krijuar krijesat te paster nga kufri dhe besimi " pastaj iu ka folur; i ka urdhëruar e i ka ndaluar. Ndaj, mohoi kush mohoi All-llahun me veprën dhe mohimin e tij, ngase All-llahu i Lartësuar nuk e ndihmoi, kurse besoi kush besoi në All-llahun, me veprën, pranimin dhe bindjen e tij, ngase All-llahu e orijentoi kah e mira dhe e ndihmoi në këtë(El Fikhul Ekber 302-303),ndersa e verteta eshte se Allahu s.w.t i ka krijuar ne natyrshmerine islame sic do t'a sqaroje Imami Ebu Hanife ne vijim.

13- All-llahu i Lartësuar i ka nxjerrur pasardhësit e Ademit alejhis-selam nga palca e kurrizit të tij në formë të atomit, e pastaj i ka urdhëruar me iman dhe i ka ndaluar nga kufri, e të gjithë e pohuan njëshmërinë e Tij,kështu që të gjithë janë në këtë natyrshmëri. E ai i cili mohoi pas kësaj,e ka ndërruar dhe zëvendësuar atë që ka pohuar më parë me atë që e ka mohuar (d.t.th. ka zëvendësuar imanin me kufër). E ai i cili ka besuar dhe vërtetuar, vetëm se e ka përforcuar edhe më tepër pohimin dhe është

përqëndruar në te((Fikhul Ekber 302)."

14- Ai( Allahu) është i Cili i ka përcaktuar gjërat dhe nuk ndodhë asgjë as në dunja e as në Ahiret përveç se me dëshirën e Tij, diturinë dhe caktimin e Tij, dhe të gjitha i ka shkruar në Levhi-Mahfudh(Fikhul Ekber 302)

15- Ka thene: All-llahu i Madhëruar askend nuk e ka detyruar me besim e as me mohim(kufer) mirëpo të gjithë i ka krijuar të lirë, ndërsa besimi dhe mohimin janë prej veprave të robërve. Gjithashtu e di se kush mohon, në çastin kur mohon e bëhet kafir, e nëse pas kësaj beson dhe si të tillë e njeh All-llahu, atëherë e do duke mos u ndryshuar aspak dituria e Tij(Fikhul Ekber 303)

C- Thenie Te Ebu Hanifes Rreth Imanit

1- Imani është vërtetim me zemër dhe pohim me gjuhë(Fikhul Ekber 304)

2- Imani është pohim me gjuhë dhe vërtetim me zemër, ndërsa vetëm pohimi me gjuhë nuk është i mjaftueshëm( Kitabul Vesijeti me koment 2,Sherh Et Tahavijeti 306)

3- Ka thene Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar,"Imani as nuk shtohet dhe as nuk pakesohet".(El Vesijetu me koment 3).

Shenim: Fjala e Ebu Hanifes se imani nuk shtohet e as nuk pakësohet dhe se imani është vetëm vërtetim me zemër dhe pohim me gjuhë, ndaj edhe nuk i ka konsideruar veprat prej imanit, është në kundërshtim me besimin e imamëve tjerë si, Malikut, Shafiut, Ahmedit, Is'kak ibën Rahavejnit, dhe të tjerëve të cilët u bashkangjiten këtyre. Prandaj mendimi i Ebu Hanifes në këtë pikë nuk është i qëlluar, mirëpo megjithatë ai është i shpërblyer për këtë. Ndërsa Ibën Abdu-1-berri në librin e tij "Tevhid" në pjesën e 9-të faqe 247 dhe lbën Iz el-Hanefij në komentin e tij të librit "Akidetti-t-Tahavijjeh", faqe 395, përmendin se Ebu Hanifeja më vonë eshte tërhjekur nga kjo fjalë, e All-llahu e di më së miri!

D- Thenie Te Ebu Hanifes Rreth Sahabeve

1- Ka thene Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar,: Asnje sahabi te Pejgamberit a.s nuk e permendim perveqse per te mire (El Fikhul Ekber 304)

2- Ka thene: Nuk denoncohemi nga asnjëri prej sahabeve dhe nuk i miqësojmë disa, e të tjerët t'i mohojmë(El Fikhul Ebsat 40)

3- Qëndrimi i tyre (sahabeve) me Pejgamberin alejhi ve sel-lem, qoftë edhe vetëm një orë është më i vlefshëm se të gjitha veprat tona që i bëjmë gjatë tërë jetës sonë, sado që të kemi jetë të gjatë(Menakib Ebi Hanife te autorit El Mekki,76)

4- Ka thene:Pohojmë se më i vlefshmi i këtij ummeti pas Pejgamberit sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem është Ebu Bekr Es-Siddiku, pastaj Umeri, pastaj Uthmani  pastaj Aliu, All-llahu qoftë i kënaqur me të gjithë( El Vesijet me koment,f: 14)

5- Ka thene: Njeriu më me vlerë pas Pejgamberit sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem është Ebu Bekri, pastaj Umeri; pastaj Uthmani, pastaj Aliu, kurse sahabet e tjerë të Pejgamberit sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem vetëm për të mire i përmendim( En Nuru El Lamiu)

E-Ndalimi nga Ilmul Kelami(Apologjetika) dhe Kundërshtimet në Fe

1- Ka thene Ebu Hanife, Allahu e paste meshiruar,:Pasuesit e epshit(heva-se) në Basra janë të shumtë, e kam vizituar Basrën më tepër se njëzet herë dhe kam qëndruar në këtë qytet një vjet apo më tepër, e tërë këtë duke menduar se apologjetika është prej shkencave më të rëndësishme ose te ndritshme( Menakib Ebi Hanife te Kerdiut 137)

2- Ka thene: Me apolegjetikë u mirrja derisa u dallova prej tjerëve sa që tregonin kah unë me gisht. Një ditë prej ditëve, ishim ulur pranë (hallkës) rrethit të diturisë së Hammad ibën Ebi Sulejmanit, më erdhi një grua dhe më pyeti: Një burrë ka një robëreshë dhe do që ta shkurorëzojë për një vjet, sa herë duhet t'i thotë: ti je e lëshuar? Nuk dija se çka t'i përgjigjem, e i thashë shko dhe pyete Hammadin e pastaj ktheu dhë më trego se çfarë t'u përgjigjë. Kyr u kthye e më tregoi se çka iu kishte përgjigjur, thashë: Nuk kam nevojë për apologjetikë, i mora nallanet dhe shkova dhe u ula te Hammadi (per te mesuar)( Tarihu Bagdad 13/333)

3- Ka thene"E mallkoftë All-llahu Amr Ibën Ubejdin, ngase ai është i pari i cili u hapi njerëzve rrugën e apologjetikës, e cila nuk u bën dobi në asgjë (Dhimmul Kelami te Hereviut,28-31)

4- Ka thene Hammadi,djali i Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar,:Nje dite erdhi tek une babai im,Allahu e paste meshiruar ,derisa tek une ishin nje grup prej pasuesve te Ilmul Kelamit dhe derisa ne ishim duke polemizuar rreth nje ceshtjeje-kapitulli,zerat tone ishin ngritur, pasiqë dëgjova hapët e tij dola që t'a pres. Më tha: "O Hammad, kush është te ty?" i thash: "Filani dhe filani, ja përmena me emër ata që ishin tek unë. Më tha: "Për çfarë po bisedoni?" I thashë: "Për këtë dhe për këtë" Më tha:" Lere apologjetikën" Thote Hammadi:Babain tim nuk e kam llogaritur prej atyre qe urdherojne per dic e pastaj ndalon prej saj.I thashe: O babai im! Po a nuk me urdheroje per Ilmul Kelam?! Tha: Po o biri im  por sot po te ndaloje .Thashe : Po perse?! Tha: O biri im ata qe po bejne polemike ne kapituj te apologjetikes ishin te nje mendimi derisa shejtani hyri ne mesin e tyre dhe hodhi ne mes tyre urrejtje ,polemike keshtuqe u ndane.."(Menakib Ebi Hanife te Mekkiut 183-184)

5- Ebu Hanife,Allahu e paste meshiruar,i ka thene Ebu Jusufit: Ke kujdes dhe mos u fol njerëzve të thjeshtë mbi bazat e fesë nëpërmjet apoplogjetikës ngase ata të pasojnë dhe merren me te.(Menakib Ebi Hanife te Mekkiut 373)

Ja keto ishin disa thenie te Ebu hanifes ,Allahu e paste meshiruar,disa gjera te cilat ai i besonte ne relacion me bazat e fese si dhe qendrimi i tij ndaj apologjetikes dhe atyre qe merren me te.

Marre nga libri: I'tikadu Eimmetis Selefi,te Muhamed Bin Abdurrahman El Hamis

Marre nga http://www.khayma.com/kshf/index.htm

4/10/2004,e hene,pas namazit te Jacise

Brunei Darussalam

Sedat Gani Islami

Sedat Gani Islami

Hyrja

Hosted by www.Geocities.ws